Genel Tekrar Özeti (iş güvenliği uzmanlığı sınavı için) 27 Sayfalık


Arkadaşlar, iş güvenliği uzmanlığı sınava sayılı günler kala genel tekrar yapmanızı sağlayacak 27 sayfadan oluşan word dokümanı şeklinde hazırlan bir genel tekrar özeti. İnternette bulduğumuz ve faydalı olduğunu düşündüğümüz için sizinle paylaşıyoruz.

Dokümanın içeriği aşağıdaki gibidir;

 

       İş sağlığı ve güvenliği

içindekiler

BÖLÜM 1:İş güvenliğine giriş

BÖLÜM 2 :İşçi sağlığı

BÖLÜM 3:Uyarı işaretleri ve kişisel koruyucu donanımlar

BÖLÜM 4:Ergonomi

BÖLÜM 5:Risk analizi

BÖLÜM 6 :Hukuk

BÖLÜM 7:Mevzuat

 

 

Bölüm 1

İş Güvenliğine Giriş

İş güvenliğinin tarihçesi

Çok eski çağlardan beri insanlık âleminde işçi ve işyeri kavramı vardır. İşçinin olduğu her yerde de işçi sağlığı ve iş güvenliği de önemli bir konu olarak ele alınmıştır. Özellikle sanayileşme ile birlikte son derece önemli bir konu haline gelmiştir. Kömürün bulunması, buharın teknolojik anlamda kullanılması ile birlikte işçi sağlığı ve iş güvenliğinin önemi artmış, Rönesans ile birlikte gelen sanayi devrimi ve daha sonraları Petrolun bulunmasıyla konu iyice önem kazanmıştır.20.yüzyılda kimyasallardaki önemli gelişmeler ise bu konuyu daha da önemli hale getirmiştir.

Avrupa ve ABD de tarihi gelişim şu şekilde olmuştur. İş güvenliği ve İş sağlığı ile ilgili ilk yazılı kaynaklar ünlü düşünür  Heredot’a  kadar dayandırılmakta birlikte,1833 yılında İngiltere’ de çıkarılan Fabrikalar  Yasası ilk önemli yasa olarak görülmektedir. Bu yasa ile  çalışma süresi 10 saate indirilmiş ve  9 yaşın altındaki çocukların çalışması yasaklanmış,18 yaşın altındaki çocukların ise gece çalıştırılması yasaklanmıştır.1842 yılında çıkarılan yılında çıkarılan yasa ile  kadın ve çocukların maden ocaklarında  çalıştırılmaları yasaklanmıştır.1844 yılında fabrikaların işyeri hekimi bulundurma zorunluluğu getirilmiştir. Fransa ‘da da aynı zamanlarda benzer yasalar çıkarılmıştır.İş güvenliği ve işçi sağlığı konusunda özellikle Bernardino Ramazzaini ‘nin çalışmaları İtalya’da önemli kazanımlar ortaya çıkarmıştır.İş kazalara uğrayanlara tazminat ödenmesi ilk olarak  1885 yılında Almanya ‘da uygulanmaya başlandı .ve kısa zamanda tüm Avrupa’da  ve Amerika ‘da yaygınlaştı.

Aynı  tarihlerde   Osmanlı Devleti içinde bu konudaki gelişmelere bakıldığında çok fazla bir şey bulmak mümkün değil. Bunun en önemli sebebi ise sanayinin olmayışıdır. Fabrika denilecek büyüklükte işyeri sayısının çok az olması bu konudaki çalışmaların gecikmesine neden olmuştur.1865 yılında çıkarılan ‘’Dilaver Paşa Nizamnamesi’’ kömür madenlerinde  çalışan işçiler için çıkarılmıştır.

İş güvenliğinin tanımı

Dünyada ve ülkemizde sanayileşme ve teknolojik gelişmelere paralel olarak özellikle işyerlerinde üretken faktör olan çalışan kişilerin sağlığı ve güvenliği ile ilgili bir takım sorunlar ortaya çıkmıştır. Başlangıçta fazla önemsenmeyen bu sorunlar iş verimini ve işletmeyi tehlikeye sokmasıyla önem kazanmış ve üzerinde düşünülmesi gerekliliği doğmuştur.

Bu aşamada yapılan çalışmalar sonucunda işyerlerinde çalışma düzenini ve koşullarını kapsayan birtakım kurallar ve kanunlar yürürlüğe konmuştur. Ancak geçen zaman içinde bu düzenlemelerin yetersiz olduğu görülmüş ve soruna daha değişik açılardan yaklaşılması gerekliliği baş göstermiştir. Bunun üzerine yapılan çalışmalar ve araştırmalar sonucunda “İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği” kavramı doğmuş, konuya bilimsel olarak yaklaşılmaya başlanmıştır.

“İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği” tıbbın, tekniğin ve diğer bilim dallarının çalışma alanı olmuştur. Teknolojik gelişmenin süreklilik arzetmesi nedeniyle her gün çalışma alanlarına katılan yeni işkolları, kimyasal maddeler, makine ve teçhizatlar bu konu üzerinde çalışmanın kesintisiz olmasını ve  yeni teknoloji ile karşılaşılan yeni sorunların araştırılmasını ve çözümlenmeye çalışılmasını gerektirmektedir.

Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımına göre: “Sağlık yalnız hastalık ve sakatlığın olmaması değil, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir.” Bu tanımlama, kişilerin sağlık durumlarındaki farklılıkları ortaya koyduğu gibi, sağlıklı davranışlarla varılmak istenen amacı da belirtmektedir.

Sağlıklı hal, çeşitli faktörlerin bir araya gelmesi ile yükselir veya bozulur. Bu çeşit faktörlerin iyice bilinmesi ile sağlıkla ilgili bir sorunu anlamak, çözümünü bulmak mümkün olur. Bu yaklaşıma göre hastalıklar tek bir nedene bağlanamaz. Başka bir deyişle sağlık ve dolayısıyla hastalıkla ilişkili nedenler çok çeşitlidir.

İşçi sağlığı ve iş güvenliğinin en çok kabul gören tanımına göre; “İş güvenliği, işyerlerindeki çalışma koşullarının sağlık ve güvenlik içinde olmasını temin eden ve sonucunda iş kazaları ile meslek hastalıklarını azaltan bir bilimdir.”

Diğer bir tanım ise: “İşyerlerinde işin yürütülmesi sırasında, çeşitli nedenlerden kaynaklanan sağlığa zarar verebilecek koşullardan korunmak amacıyla yapılan sistemli ve bilimsel çalışmalardır.”

İş güvenliği hukuki açıdan, “İşin yapılması sırasında işçilerin karşılaştığı tehlikelerin ortadan kaldırılması veya azaltılması konusunda, esas olarak işverene, kamu hukuku temelinde getirilen yükümlere ilişkin hukuk kurallarının bütünüdür.” şeklinde tanımlanmıştır.

Tanımlara göre işçi sağlığı ve iş güvenliği kavramı, işçinin sağlık ve emniyetinin işyeri sınırları ve iş dolayısıyla doğan tehlikeler karşısında korunmasını kapsamaktadır. Ancak özellikle yaşama çevresinde de işçinin korunmasının gerekli olduğu fikrinin ileri sürülmesiyle birlikte bu tanımlamaların yeterli olmadıkları ortaya çıkmaya başlamıştır. Böylece içeriği daha geniş olan bir tanımlama ile karşı karşıya kalınmaktadır. Geniş anlamda işçi sağlığı ve iş güvenliği kavramı işyeri ile sınırlı sağlık ve emniyet tedbirlerinin yeterli koruma sağlayamayacağını kabul eden ve işçinin sağlığını ve güvenliğini etkileyen ve ilgilendiren ve işyeri dışından kaynaklanan riskleri de kapsamına dahil eden bir kavramdır.Bu bağlamda her türlü işte çalışanların bedensel, ruhsal ve sosyal durumlarının iyileştirilmesi, çalışma şartlarının düzenlenmesi, çalışanların fiziksel, bedensel ve ruhsal niteliklerine uygun işlere yerleştirilmeleri, işin insana, insanın da işe uyumunun sağlanması işçi sağlığı ve iş güvenliği konuları arasındadır.

İşçi sağlığı sağlıklı bir yaşam çevresi için gereken sağlık kurallarını içerirken; iş güvenliği, daha çok işçinin yaşamına ve vücut bütünlüğüne yönelik tehlikelerin ortadan kaldırılması için gerekli teknik kuralları ele alır.

İş güvenliğinin amacı

Çalışanları korumak:Çalışanları yaptıkları işten doğrudan veya dolaylı olarak zarar görmesini engellemek için yapılan çalışmalardır.Bu çalışmalarda kişisel koruyucu donanımlar ,uyarı levhaları ve çalışanlara verilen eğitimler olarak sıralanabilir.

İşletme güvenliğini sağlamak: İşin yürütülmesi sırasında oluşabilecek doğal afetlerden işyerinin hasar görmemesini sağlamak için alınan tedbirler olarak sıralanabilir.

Üretimin güvenliğini sağlamak: Hammaddesinin çeşitli işlemlerden geçirilerek oluşturulacak ürünün kalitesinin kontrol edilmesi esnasında çeşitli testler yapılarak ürünün güvenli olup olmadığı anlaşılması ve sağlanmasıdır.

İş güvenliğinin önemi

A) İŞÇİ AÇISINDAN ÖNEMİ
İş kazaları ve meslek hastalıklarından doğrudan ve en çok etkilenenler işçilerdir. Yapılan araştırmalar; günümüzde, dünya ölçeğinde, her saniyede en az üç işçinin iş kazaları sonucunda yaralanmakta olduğunu, her üç dakikada bir işçinin iş kazası ya da hastalanma sonucu ölmekte olduğunu ortaya koymaktadır.

Çoğu kez yaralanmalara ve hatta ölümlere yol açabilen iş kazaları ve meslek hastalıkları ile karşılaşan işçiler, iş güçlerinin tümünü ya da bir bölümünü, sürekli veya belirli bir süre kaybedeceklerdir. İşçilerin geçici ya da sürekli olarak iş göremez duruma düşmeleri de üretim süreci sonunda kazanacakları gelirden yoksun kalmalarına neden olacaktır. Böyle bir durumla karşılaşan işçiler, geçici ya da sürekli iş göremezliği karşılığı bir ödenek alacaklardır. Sürekli olarak iş göremez duruma gelen işçilerin gelir yaratma kapasitesi sınırlanacak, rehabilitasyon sonrası ise ancak düşük ücretli bir işte çalışabileceklerdir.

Büyük çoğunluğunun ücret gelirinden başkaca geliri bulunmayan işçiler ve bakmakla yükümlü oldukları aileleri, ekonomik sıkıntıya girecek, işçiler belki de eski sağlığına bir daha kavuşamayacak olmanın moral çöküntüsünü ömür boyu taşıyacaklardır. Kazaların ölümle sonuçlanması ise işçinin ve ailesinin karşılaşabileceği en büyük tehlikedir. Bu nedenle iş güvenliği önlemleri işçi ve ailesinin kazalar yüzünden doğabilecek ekonomik sıkıntılarını engellemektedir.

Güvenlik önlemleri alınmış bir işyeri ortamında çalışmak ayrıca her şeyden önce işçinin moral yönünden güvenli ve sağlıklı olmasını getirecek, böylelikle üretim sürecine uyum sağlayarak işgücünün verimli bir şekilde çalışması, psikolojik ve ruhsal yönden sağlıklı ve tatmin edici olacaktır.

B) İŞVEREN AÇISINDAN ÖNEMİ
İşyerinde işçilerden birinin kazaya uğraması işçi için olduğu kadar işveren açısından da büyük önem taşımaktadır. İş kazası işin akışını durdurarak üretim temposunu yavaşlatmakta, üretim ve verimlilik kaybına neden olmaktadır. Çalışma ortamının iyileştirilerek iş güvenliğinin sağlanması, işin akışını durduran insan,makine, malzeme, ürün ve zaman kaybına neden olan koşulların ortadan kalkmasını ya da minimize edilmesini getirecek, yüksek verimlilik ve etkinlik sağlayacaktır. İş güvenliğine yönelik çabalar aynı zamanda maliyetlerin düşmesini ve ürün düzeyinde artışı da beraberinde getirecektir. Başka bir deyişle iş kazalarının önlenmesi ikincil ya da yan bir etki olarak işyerinde verimlilik ve üretim artışına yol açmaktadır.

Güvenlik önlemlerinin alınması bir noktaya kadar işletmeye bir maliyet yükleyecektir. Ancak; işletmedeki çalışma koşullarının iyileştirilmesi iş kazalarını ve meslek hastalıklarını azaltarak genelde maliyetlerin düşmesini ve ürün artışlarıyla birlikte verimliliğin artmasını, üretimde etkenliğin sağlanmasını sağlayacaktır. Böylece yapılan güvenlik harcamaları kendinden çok daha fazla verimlilik artışına neden olacaktır. İş güvenliği feda edilerek kısa bir dönem için verimlilik artışı sağlanabilir. Ancak uzun dönemde etken bir üretim gerçekleştirmek mümkün olmayacaktır.

Güvenlik önlemlerinin alınmasıyla işverenin sağlayacağı kazançlardan bir diğeri de işyerlerinde araç ve gereçlerin bu önlemler yoluyla korunmasıdır. Sanayi üretimindeki makinelerin pahalı yatırımlar olduğu düşünüldüğünde, bunların güvenlik kurallarına uygun koruyucu parçalarla donatılması hasara uğrama olasılıklarını azaltacaktır .Kaza olduktan sonra işin yeniden eski rayına oturması zaman alır ve üretim de aksar. Bu arada kazaya uğrayan aletlerin onarım giderleri ortaya çıkar. Yöneticiler kaza ve sonuçlarıyla ilgilenirken, zaman kaybederek yapması gereken işleri bırakırlar.

Güvenlik önlemleri sayesinde işveren vasıflı işgücünü de elinde tutabilecek, kazalar nedeniyle kaybetmeyecektir. İş güvenliği olan bir firmada çalışmak işyerine duyulan güveni artıracak, firmanın şöhreti olumlu yönde etkilenecektir.Bu da rekabet koşullarını firmanın lehine çevirecektir.

Görülmektedir ki kazaları önleyememek nedeniyle ortaya çıkacak sorunlar çok yönlü ve ağır olup kazaları önlemekten çok daha fazla masraf gerektirecektir. Ayrıca kazayı önlemek, kaza için ödemeler yapmak çok daha insancıldır.

Koruma işlevinin etkin olarak sürdürülmesi amacıyla yapılması gereken ve insan kaynaklarına yapılan yatırım niteliğindeki harcamalar aşağıda belirtilen türdeki harcamaları kapsayacaktır:

1- İş güvenliği örgütünün kurulması, güvenlik tüzüklerinin hazırlanması, güvensiz koşulların araştırılmasını sağlayacak yöntemlerin belirlenmesi için gerekli harcamalar.
2- Saptanan eksikliklerin giderilmesi için yapılan harcamalar.
3- Denetim harcamaları.
4- Donanım ve malzeme için yapılan harcamalar.
5- İş güvenliği eğitimi için yapılacak harcamalar.

 

 

İş sağlığı ve güvenliği kurulu

Sanayiden sayılan ,50 kişiden fazla işçilerin çalıştığı ve 6 aydan fazla süreli işlerin yapıldığı işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurulu oluşturulur.

Bu kurulda yer alan kişiler;

  1. İşveren veya vekili
  2. İşçi temsilcisi
  3. İşyeri hekimi
  4. Varsa sivil savunma uzmanı
  5. Formen

gibi çalışanlardır.

Kurulun görevleri:

  1. İş güvenliği ile alakalı eğitimler vermek
  2. Risk değerlendirmesi yapmak
  3. Kaza analizleri yapmak
  4. Çalışma ortamını denetlemek

 

 

İş kazası ve meslek hastalığı nedir?

Toplumsal bir durum içinde önceden planlanmayan, bilinmeyen ve kontrol dışına çıkan ve aynı zamanda çevresinde zarar verebilecek nitelikteki olaya kaza denir.

WHO iş kazası:Önceden planlanmamış,çoğu kez kişisel yaralanmalara,üretimin bir süre  durmasına yol açan olaydır.

ILO iş kazası:Belirli bir zarara veya yaralanmaya neden olan,beklenmeyen ve önceden planlanmamış olaydır.

Yasal tanımı:5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu’nun 13.maddesinde şöyledir:

  • Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada ,
  • İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle ,kendi  adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,
  • Emzikli kadın sigortalının çocuğunu emzirmek için ayrılan zamanlarda,
  • Sigortalının,işveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlar da,
  • Sigortalının işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere götürülüp getirilmesi sırasında.

Kaza çeşitleri

  • Yaralanmanın cinsine göre: Baş ,göz,boyun yaralanmaları
  • Yaralanmanın ağırlığına göre,
  • Kaza cinsine göre : Düşme ,incinme ,malzeme düşmesi olarak sınıflandırabiliriz.

Ülkemizde işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili uygulamalarda karşılaşılan bir çok problem bulunmaktadır. Bunların en önemlileri şunlardır:

1)       işyerinin yapısından kaynaklananlar,

2)       Yasal düzenlemelerden kaynaklananlar,

3)       Eğitimle ilgili sorunlar

4)       Kazalardan sonra ortaya çıkan problemler olarak sıralayabiliriz.

 

Meslek hastalıkları: Bir çalışanın sağlığının, işveren tarafından yapılması istenen işten zarar görmesi sonucu olarak meydana gelen hastalığa meslek hastalığı denir.

Meslek Hatalığının yasal tanımı;5510 sayılı SGK’ nın 14.maddesinde şöyledir: Sigortalının çalıştığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi arıza belirtileridir.

Domino teorisi:  Bu teori iş kazalarının oluşumunu ardı ardına gelen 5 sebebe dayandırmaktadır.Buna kısaca kaza zinciri adı da verilmektedir.Bu nedenlerden 1’i olmazsa iş kazası oluşmaz.

1)doğal durum

2)kişisel özürler

3)tehlikeli durum ve davranışlar

4)kaza

5)yaralanma

 

Bölüm 2

İşçi sağlığı

Bütün mesleklerde çalışanların bedensel  , ruhsal  ve  sosyal  yönden iyilik hallerinin sürdürülmesi  ve daha üst düzeye çıkarılması çalışmalarıdır.

Çalışanlar sağlık düzeyleri bakımından 3 gruba ayrılır:

  1. Sağlıklı olanlar ve sağlıklı gözükenler
  2. Belirli düzeyde sakatlığı bulunanlar
  3. Sakatlıkları ve kapasiteleri bakımından her yerde çalıştırılamayacak olanlar

Bernardino Ramazanni (DC MARBİS ARTİFİCUM DİATRİBA) adlı ilk meslek hastalıkları kitabını yazmıştır.İşçi sağlığının babasıdır.

Endüstri Devrimi:Belirli bir anda çok uzun bir süre içinde gelişen ve oluşan sosyal,ekonomik,teknik bir olaydır.

Avrupa Sosyal Şartının güvence altına aldığı temel haklardan iş sağlığı ile ilgili olanlar:

  • Madde 3:Güvenli ve sağlıklı çalışma koşulları hakkı
  • Madde 7:Çocuk ve gençlerin korunması hakkı
  • Madde 9:Mesleğe yöneltme hakkı
  • Madde 11:Sağlığın korunması hakkı
  • Madde 12:Sosyal güvenlik hakkı
  • Madde15:Bedensel ve zihinsel engellilerin meslek eğitim ve mesleğe ve topluma yeniden uyum hakkı

İşçi sağlığının amaçları

  1. Çalışanların kapasitelerini en yüksek düzeye çıkarmak ,
  2. Çalışmanın olumsuz koşulu nedeniyle sağlığın bozulmasını önlemek,
  3. Her işçiyi fiziksel ,ruhsal yeteneklerine uygun işlerde çalıştırmak,
  4. Yapılan iş ile işçi arasında uygunluk sağlayarak asgari yorgunlukla optimum verim elde etmek .

İşçi sağlığında uygulanacak yöntemler 2 ye ayrılır;

  • Çalışma çevresini kontrol etmek :Bu amaçla uygulanacak tedbirler şöyle özetlenebilir;Atmosferin devamlı kontrolü ile toksik maddelerin  konsantrasyonunu izlemek,ortamın fiziksel koşullarını incelemek,fabrikasyon usullerini değiştirmek ,havalandırma,ıslak çalışma,işyerinin genel temizliği.
  • Çalışanların kontrolü; İşe giriş ve periyodik muayeneler,eğitim ve kişisel koruyucuları

 

İŞÇİ BESLENMESİ

Yaşamın her evresinde bedensel, ruhsal ve zihinsel yönden sağlıklı olmak ve sağlığı devam ettirmek yeterli ve dengeli beslenme ile mümkündür.

Beslenme ile üretim hızı arasındaki ilişki dünyanın birçok yerinde yapılan bilimsel çalışmalar ortaya koymuştur.Ülkemizde de sınırlıda olsa işçiler üzerinde yapılan çalışmalarda beslenme ve iş verimi arasındaki ilişkiyi ortaya konulmuştur.

Bir işçinin veriminin düşmesi,fabrikalarda iş bölümü yapıldığından ,diğer çalışanları da etkilemektedir.Bu açıdan bu konu giderek  daha da önem kazanmaktadır. Birçok modern iş yerinde ,özellikle mutfak ve diyet ünitelerinde özel yaklaşımlar geliştirilmektedir.

İşçinin yeterli ve dengeli beslenmesi;

  • Çalışanların iş verimini artırır.
  • Yapılan üretimi artırır.
  • Hastalıkları azaltır.
  • Mesleki hastalıkları azaltır.
  • İşe devamsızlığı azaltır.
  • İş barış ve huzurunu güçlendirir.

Çalışanların beslenmesi 2 yönden ele alınabilir:

  • Çalışanların işyerinde beslenmesi
  • Çalışanların evinde beslenmesi

Kalori ihtiyacı

Aktivite durumu:     E:                            K:

Masa başı çalışma    E:2200-2400                 K:1700-1800

Ayakta  çalışma        E:2500-2900             K:1900-2200

Ayakta kol ve beden  E:2900-3500           K:2100-2500

Ağır iş                         E:3500-4000              K:2500-2900

 

İşyeri beslenmesinde genellikle herkes tarafından sevilen yiyeceklerden ihtiyacı karşılayabilecek miktar kadar verilmelidir.

Bir fabrikada yapılan araştırmada en çok artığın ;hoşaflarda ,zeytinyağlı,kuru bakla yemeklerinde ,etli sebze ve bakla yemeklerinde olduğu görülmüştür.

 

Atıkların nedenleri:

  • Uygun şekilde pişirilmemesi
  • Uygun şekilde servis edilmemesi
  • Çok yağlı olması
  • Çok sulu olması
  • Temiz olmaması
  • Değişik sebzeler bir arada pişirildiğinde görünüşün çirkinleşmesi

WHO’ nun besin hazırlanmasında uyulmasını önerdiği 10 altın kural:

  • Güvenli besin üretim tekniğinin seçilmesi
  • Besinin doğru şekilde pişirilmesi
  • Besinin hemen tüketilmesi
  • Besinin dikkatli bir şekilde depolanması
  • Besinin doğru şekilde ısıtılması
  • Pişmiş besinin ayrı tüketilmesi
  • El temizliğine dikkat edilmesi
  • Mutfağın temiz tutulması
  • Böcekler ve diğer hayvanlardan korunması
  • Temiz su kullanılması

Öğünler

Sabah:günlük kalori %20’si

Öğle:günlük kalori %50’si

Akşam:günlük kalori %30’u

İşyerinde menü düzenleme ilkeleri

  • Herhangi bir yemek sıklıkla verilmemeli, aynı lezzetteki yemeklerde birlikte verilmemelidir.
  • Bir öğünde yemekler yapı,kıvam ,renk,biçim yönünden birbirini tamamlamalı.
  • Hazırlanması zaman alan yemeklerden birden fazla olmamalı; araç-gereç,personel  vb.
  • Bir günün menüsü bir gün önceki ve sonraki günün menüleriyle bağlantılı olmamalıdır.

Ara beslenmeler

Ortam sıcaksa:Ayran,limonata ,çay,bisküvi,meyve

Ortam soğuksa:Pekmez,şurup,şerbet,çay,bisküvi,meyve

İşyeri beslenmesinde özel gruplar

  • Gebe ve emzikli çalışanlar;Vitamin ve mineralden zengin  gıdalara gereksinimleri  vardır.
  • Yaşlı çalışanlar;Enerji gereksiniminin yaşla azalması ,sindirim sorunları kolesterol  yüksekliği ,yüksek tansiyon ,kalp hastalığı vb gibi sistematik hastalıkların varlığı nedeniyle özen  gösterilmesi gereken gruplardır.
  • Çocuk çalışanlar;Büyüme ve gelişme çağında oldukları için proteinden  zengin gıdalara  gereksinim  duyarlar.
  • Kronik hastalığı olanlar;diyabet ,kalp hastalıkları ,yüksek tansiyon ,gut ,yüksek kolesterol, obezite gibi sorunlar karşısında uygun diyet ve izleme gereği vardır.

 

 

 

 

 

Bölüm 3:Uyarı işaretleri ve kişisel koruyucu donanımlar

Uyarı işaretleri

 

 

Renk Anlamı ve amacı Talimat ve bilgi
Kırmızı Yasak işareti

Tehlike alarmı

Yangınla mücadele ekipmanı

Tehlikeli hareket ve davranış

Dur,kapat,düzeneği acil durdur

Tahliye et

Sarı Uyarı işareti Dikkatli ol ,önlem al,kontrol et
Mavi Zorunluluk işareti Özel bir davranış yada eylem

Kişisel koruyucu donanım kullan

Yeşil Acil kaçış

İlk yardım işareti

Tehlike yok

Kapılar ,çıkış yerleri ve yolları ,ekipman tesisler ,

Normale dön

İşaret levhaları

Yasaklayıcı işaretler

1)SİGARA İÇİLMEZ

2)YAYA GİREMEZ

3)SUYLA SÖNDÜRMEK YASAKTIR.

4)İŞ MAKİNESİ GİREMEZ.

UYARICI İŞARETLER

ÇALIŞANLARI BELİRLİ RİSKLERE KARŞI

UYARMAK İÇİN KULLANILIR . İÇİNDEKİ ŞEKİL

SİYAH RENKLE GÖSTERİLİR.

GENELLİKLE

1)PATLAYICI MADDE VEYA YÜKSEK ISI

2)RADYOAKTİF MADDE

3)BİYOLOJİK RİSK VS RİSKLERE KARŞI ÇALIŞANLARI  BİLGİLENDİRMEK İÇİN KULLANILIR.

ZORUNLULUK  BELİRTEN

Mavi zemin içine beyaz işaretlerle,

zorunluluğu ifade eder.Genellikle kişisel

koruyucuların kullanılması konusunda zorunluluk ifade eder.

Acil durum işareti

Yeşil zemin üzerine beyaz şekille acil

durumlarda yapılması gereken konutu belirtiyor.

Son olarak iş güvenliğinde “uyarıcı işaret” olarak “renkler“den de yararlanıldığını belirtelim.

Sözgelişi;

  1. Kırmızı: Yangın önleme işaretleri, yasaklama işaretleri, yanıcı ve parlayıcı maddelerin depolandığı yerler, yangın söndürme cihazları ve malzemeleri veya tehlikeli madde ile ilgili yasaklar,
  2. Portakal rengi: Tehlike işaretleri, doğrudan tehlikeye karşı uyarı işareti olarak kullanılır,
  3. Sarı: Uyarı işareti (olası tehlikelere karşı),
  4. Yeşil: İş güvenliği ve sağlık bilgilendirme işareti (genel güvenlik ve sağlık için kullanılır.
  5. Mavi . Dikkat ve yasak işareti (bakım, onarım, arıza vb.),
  6. Mor: Radyasyon tehlikesine karşı,
  7. Beyaz: Yön işareti, güvenlik ve sağlık işareti (yangın önleme işareti, yasaklama işareti, dikkat işareti),
  8. Siyah: Yön işareti ( tehlike işareti, uyarı işareti), hazırlamada kullanılır.

KİŞİSEL KORUYUCU DONANIMLAR

 

GİRİŞ

İşyerlerinde iş kazaları ve meslek hastalıklarını önlenmesi ve çalışanların sağlıklı ve güvenli bir ortamda çalışmalarının sağlanması için yapılacak çalışmalar, genel olarak “Toplu Koruma Uygulamaları” ve  “Kişiye Yönelik Koruma Uygulamaları” başlıkları altında incelenebilir. Bu uygulamalarla ilgili örnekler aşağıda sıralanmıştır.

 

1. Toplu Koruma Uygulamaları

  1. Tehlikesiz olanla değiştirme,
  2. Yalıtım,
  3. Koruyucu/koruma içine alma,
  4. Yerel havalandırma,
  5. Yerel aydınlatma,
  6. Makine koruyucuları,
  7. Genel havalandırma,
  8. Genel aydınlatma,
  9. İklimlendirme,
  10. İşaretleme/sınırlama
  11. Uyarı levhaları ,

 

  1. Kişiye Yönelik Koruma Uygulamaları
    1. İşe uygun personel seçimi, eğitimi ve denetimi,
    2. İşe giriş sağlık muayenesi,
    3. Periyodik sağlık muayeneleri,
    4. Geri dönüş sağlık muayeneleri,
    5. Rehabilitasyon çalışmaları,
    6. Kişisel koruyucu donanımlar.

Burada, kişiye yönelik koruma uygulamalarından olan kişisel koruyucu donanımlardan bahsedeceğiz.

 

KİŞİSEL KORUYUCU DONANIMLAR

Kişisel koruyucu donanımlar, risklerin toplu korumayı sağlayacak teknik önlemlerle veya iş organizasyonu ve çalışma yöntemleriyle önlenemediği veya tam olarak sınırlandırılamadığı durumlarda kullanılmalıdır. Kişisel koruyucu donanımların kullanımı, işçileri mesleki yaralanmalardan ve hastalıklardan korumayı amaçlayan çalışmaların son aşamasını oluşturur.  

Tanım:

Kişisel koruyucu donanım: Çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan, sağlık ve güvenliği etkileyen bir veya birden fazla riske karşı koruyan, çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan, bu amaca uygun olarak tasarımı yapılmış tüm alet, araç, gereç ve cihazları ifade eder.

Bu tanım kapsamında;

a)        Kişiyi aynı anda bir veya birden fazla riske karşı korumak amacıyla üretici tarafından bir bütün haline getirilmiş cihaz, alet veya malzemeden oluşmuş donanım,

b)        Belirli bir faaliyetin yapılması için korunma amacı olmaksızın taşınan veya giyilen donanımla birlikte kullanılan, ayrılabilir veya ayrılamaz nitelikteki koruyucu cihaz, alet veya malzeme,

c)        Kişisel koruyucu donanımın rahat ve işlevsel bir şekilde çalışması için gerekli olan ve sadece bu tür donanımlarla kullanılan değiştirilebilir parçalar da kişisel koruyucu donanım sayılır.

Ayrıca;

Tehlikeye maruz kalma süresince, sürekli olarak kullanılması veya giyilmesi amaçlanmasa da, farklı ve ilave bir dış cihazla birleştirilmesi için kişisel koruyucu donanım ile bağlantılı olarak piyasaya arz edilen herhangi bir sistem, kişisel koruyucu donanımın bütünleyici bir parçası olarak kabul edilir.

Aşağıda belirtilenler, yukarıda tanımı yapılan kişisel koruyucu donanımdan sayılmaz:

a)      Özel olarak çalışanın sağlığını ve güvenliğini korumak üzere yapılmamış sıradan iş elbiseleriyle üniformalar,

b)      Acil kurtarma servislerinin kullandıkları ekipman,

c)      Askerlerin, polislerin ve diğer kamu güvenlik güçlerinin giydiği ve kullandığı kişisel koruyucular,

d)     Kara taşımacılığında kullanılan kişisel koruyucular,

e)      Spor ekipmanı,

f)       Nefsi müdafaayı veya caydırmayı hedefleyen ekipman,

Riskleri ve istenmeyen durumları ikaz eden, taşınabilir cihazlar.
Kişisel koruyucu donanımların seçimi ve kullanımı:

Kişisel koruyucu donanımların işyerlerinde kullanımı ve seçimi ile ilgili olarak aşağıdaki hususlara uyulacaktır:

a) İşyerinde kullanılan kişisel koruyucu donanım, “Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği” hükümlerine uygun olarak tasarlanmış ve üretilmiş olacaktır.

Tüm kişisel koruyucu donanımlar;

  • Kendisi ek risk yaratmadan ilgili riski önlemeye uygun olacaktır.
  • İşyerinde varolan koşullara uygun olacaktır.
  • Kullanan işçinin sağlık durumuna ve ergonomik gereksinimlerine uygun olacaktır.
  • Gerekli ayarlamalar yapıldığında kullanana tam uyacaktır.

b) Birden fazla riskin bulunduğu ve aynı anda birden fazla kişisel koruyucu donanımın kullanılmasının gerektiği durumlarda, bu kişisel koruyucu donanımların bir arada kullanılması uyumlu olacak ve risklere karşı etkin olacaktır.

c) Kişisel koruyucu donanımların kullanılma koşulları özellikle kullanılma süreleri, riskin derecesine ve maruziyet sıklığına, işçinin çalıştığı yerin özelliklerine ve kişisel koruyucu donanımın performansına bağlı olarak belirlenecektir.

d) Tek kişi tarafından kullanılması esas olan kişisel koruyucu donanımların, zorunlu hallerde birkaç kişi tarafından kullanılması halinde, bu kullanımdan dolayı sağlık ve hijyen problemi doğmaması için her türlü önlem alınacaktır.

e) İşyerinde, her bir kişisel koruyucu donanım için, bu maddenin (a) ve (b) bentlerinde belirtilen hususlarla ilgili yeterli bilgi bulunacak ve bu bilgilere kolayca ulaşılabilecektir.

f) Kişisel koruyucu donanımlar, işveren tarafından ücretsiz verilecek, bakım ve onarımları ve ihtiyaç duyulan elemanlarının değiştirilmelerinden sonra, hijyenik şartlarda muhafaza edilecek ve kullanıma hazır bulundurulacaktır.

g) İşveren, işçiyi kişisel koruyucu donanımları hangi risklere karşı kullanacağı konusunda bilgilendirecektir.

h) İşveren, kişisel koruyucu donanımların kullanımı konusunda uygulamalı olarak eğitim verecektir.

i) Kişisel koruyucu donanımlar, istisnai ve özel koşullar hariç, sadece amacına uygun olarak kullanılacaktır.

j) Kişisel koruyucu donanımlar talimatlara uygun olarak kullanılacak ve talimatlar işçiler tarafından anlaşılır olacaktır.

k) İşveren, işçilerin kişisel koruyucu donanımları uygun şekilde kullanmaları için her türlü önlemi alacaktır.

l) İşçiler de kendilerine verilen kişisel koruyucu donanımları aldıkları eğitime ve talimata uygun olarak kullanmakla yükümlüdür.

m) İşçiler kişisel koruyucu donanımda gördükleri herhangi bir arıza veya eksikliği işverene bildirecektir.

n) İşçilere verilen kişisel koruyucu donanımlar her zaman etkili şekilde çalışır durumda olacak, temizlik ve bakımı yapılacak ve gerektiğinde yenileri ile değiştirilecektir.

Eğitim:

Koruyucu teçhizatı ve araçları kullanan kişiler korunmanın gerekliliğini, koruyucunun başka korunma yönteminin yerine veya yanı sıra kullanılmasının nedenlerini ve bunu kullanarak sağlayacakları yararı anlamış olmalıdırlar. Korunma olmadığında oluşacak maruziyetin sonuçlarıyla birlikte, teçhizatın kullanım kuralları ve hangi durumlarda amaca uygun ve etkili çalışmayacağı da açık bir biçimde anlatılmalıdır.

Kullanıcılar, kişisel koruyucunun uygun hale getirilmesi, takılması veya giyilmesi, temizlenmesi, test edilmesi konularında eğitilmeli ve teçhizatın özellikle de acil durumlarda ortaya çıkan sınırlılıklarının bilincinde olmalıdırlar.

Etkili bir kişisel koruma sağlamak için işçilere verilecek eğitimde:

  • Kişisel koruyucu kullanılmasını gerektiren riskin önlenmesi için alınan önlemler;
  • Bu önlemlere rağmen sürmekte olan riskin düzeyi ve olası sağlık güvenlik etkileri;
  • Kişisel koruyucu ile çalışma zorunluluğunun bu etkileri önleme çabasından kaynaklandığı;
  • Kişisel koruyucunun hangi etkilere karşı koruma sağladığı,
  • Kişisel koruyucunun nasıl kullanılacağı;
  • Kişisel koruyucunun bakımının ve temizliğinin nasıl yapılacağı,
  • Kişisel koruyucunun nerede ve nasıl saklanacağı, anlatılmalı ve uygulamalı olarak gösterilmelidir.

Ayrıca, kişisel koruyucu kullanma kuralları yazılı olarak da hazırlanmalı ve ilgili koruyucunun kullanıldığı birimlere asılmalıdır.

 

KİŞİSEL KORUYUCU DONANIMLAR LİSTESİ

 

BAŞ KORUYUCULARI

-          Endüstride (madenler, inşaat sahaları ve diğer endüstriyel alanlar) kullanılan koruyucu baretler,

-          Saçlı derinin korunması (kepler, boneler, saç fileleri – siperlikli veya siperliksiz),

-          Koruyucu başlık (normal kumaş veya geçirimsiz kumaştan yapılmış boneler, kepler, gemici başlıkları ve benzeri)

 

BARETLER

Plastik Baretler:

  • Darbe tesirlerinden korunmak için kullanılır,
  • Düşme mesafesine bağlı olarak 10 –15 Kg ağırlığındaki cisimlerin etkilerinden korur,
  • Demir-çelik, madencilik, bina, gemi ve tünel inşaatlarında kullanılır,
  • Yalıtkan özelliği nedeni ile 600 V’a kadar güvenlik sağlar,
  • Sert, sağlam,güneş ışınına, yağa, neme dayanıklı,plastik malzemeden yapılmalıdır.
  • Plastik baretler, asgari 300 gr. Ağırlığında olup, iyi kullanıldığı takdirde 5 yıl süreyle kullanılabilir.
  • Bileşiminde polietilen oranı fazla olan plastik baretler, sıcak ortamlarda yumuşadığından, bu yerlerde kullanılmamalıdır.

 

Yüksek düzeyde yalıtkan-plastik baretler:

  • Bu sınıfa giren baretler, hem darbelere hem de elektrik enerjisi tehlikelerine karşı kullanılır,
  • Yüksek düzeyde yalıtkanlık özelliğine sahiptir.
  • Bu tür baretler üzerinde, havalandırma deliği ve perçin gibi metal parça bulunmaz
  • Genellikle, elektrik işlerinde kullanılırlar

 

Alüminyum Baretler:

  • İşyerinde duran engellere çarpma riskine karşı kullanımı uygundur,
  • Elektriksel kaza ihtimalinin çok düşük olduğu yerlerde kullanılmalıdır,
  • Alüminyum yapıldığından sıcak çalışma ortamında kullanılabilir,
  • Hafif ve ısıya dayanıklı olması nedeniyle, plastik baretlerin
  • kullanılamayacağı işler için elverişlidir
  • Petrol kuyuları, rafineri ve kimyasallarla çalışılan tesislerde kullanılır.

 

Baretlerin Yapım ve Kullanım Özellikleri:

A-    Baretin dış gövdesi, tek parça halinde dikişsiz olmalıdır. Alın bandı ve baş kolonları, birbirine uygun bir şekilde bağlanarak, başın içine oturduğu bir ağ torba şeklinde olmalı ve baret dış gövdesini kafadan belirli uzaklıkta tutarak darbenin etkisini önlemelidir.

B-    Baş kolonları (koruyucu yastık); kauçuk, plastik vb. esnek bir malzemeden yapılmalıdır.

C-    Alın bandı ise; Yumuşak, dayanıklı; plastik, deri veya benzer uygun bir malzemeden yapılmalıdır.

D-    Baretler, kolon ve bantları çıkarılarak kullanılmamalıdır.

E-     Baretler, 4 Kg.lık çelik bilyenin 1,5 metreden üzerine düşmesine dayanıklı olmalıdır.

F-     Plastik baretler, 600 Volt; elektrik işlerinde kullanılan, yüksek düzeyde yalıtkan plastik baretler, 30.000 Volt’a kadar bozulmadan koruyucu özelliğini göstermelidir.

G-    Baretler sık sık kontrol ve testten geçirilerek, kullanma ve eskime sonucunda, koruyucu özelliklerini yitirip yitirmedikleri belirlenmelidir.

H-    Baretler, sık sık temizlenmeli ve dezenfekte edilmeli, kullanılmadığı zamanlarda havadar bir yerde ambalajı içinde saklanmalıdır.

-          Saçlı derinin korunması (kepler, boneler, saç fileleri – siperlikli veya siperliksiz),
Kadın işçilerin, saçlarının, dönen makine aksamlarından korunması için kullanılır.

-          Koruyucu başlık (normal kumaş veya geçirimsiz kumaştan yapılmış boneler, kepler, gemici başlıkları ve benzeri)
Kirli ve tozlu işlerde ve işyerlerinde, saçı ve başı temiz tutmak; aynı zamanda dönen ve hareketli makine aksamından korunmak için kullanılır.

 

 

KULAK KORUYUCULARI

 

Yapılan istatistikler, çalışanların % 25’inin işitme kaybı ile karşılaştığını göstermektedir.

İşyerlerindeki gürültü seviyesinin (85 db)’in altında olması gerekir. Daha yüksek gürültü seviyesinin bulunduğu yerlerde, uygun kulak koruyucuları kullanılmalıdır.

-          Kulak tıkaçları ve benzeri cihazlar

-          Tam akustik baretler

-          Endüstriyel baretlere uyan kulaklıklar

-          Kapalı devre haberleşme alıcısı olan kulak koruyucuları

-          İç haberleşme donanımlı kulak koruyucuları

 

GÖZ VE YÜZ KORUYUCULARI

-          Gözlükler

-          Kapalı gözlük (dalgıç tipi gözlük)

-          X-ışını gözlüğü, lazer ışını gözlüğü, ultra-viyole, infrared, görünür radyasyon gözlükleri

-          Yüz sperleri

-          Ark kaynağı maskeleri ve baretleri (elle tutulan maskeler, başa veya koruyucu başlıklara bağlanabilen maskeler)

Gözlükler:

Uçuşan parçalar ve tehlikeli ışınlardan korunmada kullanılır. Şeffaf, renkli camdan veya plastikten yapılmıştır. Yandan da gelecek tehlikeler için kenar perdeli olanları kullanılır.

Fincan Tipli Muhafazalı Gözlükler:

Gözlük camının herhangi bir nedenle kırılmasıyla, parçaların göze batmasını önlemek için, camlar fincanların üzerine sıkıca yerleştirilmiştir. Camları kolayca değişebilir.

* Taşçı Tipi: Camlar tamamen şeffaftır. Parça sıçramalarına karşı kullanılır.

* Tozdan Koruyucu: İnce, kolayca uçuşan toz partiküllerine karşı kullanılır, gözleri bütünüyle kapsar ve kenarları şakak kemiklerine iyice oturur.

* Kaynak Tipi: Zararlı ışınlara karşı kullanılır.

Elastik Aksamlı Muhafazalı Gözlükler:

İnce toz, duman, asit ve sislere karşı kullanılır. Gözlük çerçevesi elastik olduğundan, fincanlı tiplere göre, darbelere karşı daha az koruyucudur.

* Plastik Siperli: Uçuşan parçalara uygun şekilde yapılmıştır, ark ve tehlikeli ışınlara karşı da kullanılabilir. Ağır parçaların fırladığı kaynak işlerinde kullanılmazlar.

* Dökümcü Tipi: Dökümhanelerde, erimiş metal sıçramalarına, şiddetli darbe ve toza karşı kullanılır.

Miğferler:

Başın üst kısmını, kulakların arkasında kalan bölgeyi, yüz ve boyun kısmını korumada kullanılır. Ön kısımlarında, filtre koruma camı yerleştirilecek şekilde hazırlanmış pencere vardır. Miğfer uygun bir kayış tertibatı ile başa tutturulur, ancak başa değmez. Kaynak miğferleri, ısıya dayanıklı olup aynı zamanda enfraruj ışınlarının etkilerine karşı koruma sağlar.

 

El Siperleri:

Kaynak işleminin gözetlenmesinde kullanılırlar, Miğferden farkı, başa tutturulmayan, yalıtkan ve zor yanıcı bir malzemeden yapılan sapları olmasıdır.

Yüz Siperleri:

Hızla uçuşan parçalar ve tehlikeli sıvı fışkırmalarına karşı ve sıcak metal işleme yapılan işyerlerinde kullanılır. Yüz siperleri, yalıtkan ve kıvılcımlanmaz türden olmalı ve üzerlerinde bu özellikleri belirten etiket bulunmalıdır.

SOLUNUM SİSTEMİ KORUYUCULARI

-          Gaz, toz ve radyoaktif toz filtreli maskeler

-          Hava beslemeli solunum cihazları

-          Takılıp çıkarılabilen kaynak maskesi bulunduran solunum cihazları

-          Dalgıç donanımı

-          Dalgıç elbisesi

İşyeri havasında bulunan zararlı maddeler; metal tozları, çözücüler (solventler) çeşitli zehirlenmelere sebep olurlar. Silis, amyant, kömür tozları gibi zararlılar pnömokonyoz olarak adlandırılan akciğer hastalığına neden olurlar. Bu ve benzer zararlıların, maksimum konsantrasyon değerlerini geçmeleri durumunda, uygun aspirasyon sistemleri kullanılmalıdır. Ancak bu sistemlerin kurulamadığı veya yetersiz kaldığı durumlarda, solunum sistemi koruyucularının kullanılması gerekmektedir.

Hava Temizleyici Maskeler:  ( 4 grupta inceliyoruz)

1- Mekanik Filtre Tipi (Partikül Tutucu) Maskeler:

  • Metal ve silis tozlarına karşı kullanılır,
  • Ortamda asılı duran toz partikülleri solunum esnasında, filtre tarafından tutulur,
  • Kısa sürede toz ile dolar, bu nedenle sık değiştirilmelidir,

Filtre renginin koyulaşması, koruma özelliğini kaybettiğini gösterir,

2- Kimyasal Filtre Tipi Maskeler:

  • Havada bulunan toz, gaz, duman ve toksik partiküllere karşı kullanılır,
  • Zararlı gazlar ve partiküller, aktif granül kömür tarafından emilerek reaksiyona sokulur.

3- Toz Maskeleri:

  • Genellikle, selülozik elyaftan yapılmış basit maskelerdir,
  • ( 0,2 – 5 mikron) arasındaki tozlara karşı kullanılır,
  • Kullanma süresi çok kısadır, sadece ağız ve burun bölgesini kapatır.

4- Kanisterli (Filtre Kutulu) Gaz Maskeleri:

  • Tüm olarak yüzü kaplayan, sırtta taşınan filtre kutusuna bağlı olan ve organik buhar, asit gazları, NH3, CO veya bunların farklı bileşimlerinden oluşan zararlılara karşı kullanılır,
  • Gaz yoğunluğunun düşük olduğu, geniş alanlarda kullanılır,
  • Kısa süreli, acil durumlarda kullanılır, sürekli kullanılmaz,
  • Oksijen yetersizliği veya zararlıların Mak. Değerlerini aştığı durumlarda yararlı olmaz,
  • Kanisterin kontrol penceresindeki panelin renk değişikliğine uğraması, renginin solması maskenin koruyucu özelliğini kaybettiğini gösterir.

Hava Beslemeli  Maskeler: 

İşyeri havasında bulunan zararlı etkilerden korunmak üzere, hortum vasıtasıyla dışarıdan hava verilir, Tehlikeli konsantrasyonlardaki toz, sis, buhar veya gaz içeren tanklar, kuyular vb. yerlerde kullanılırlar.

Temiz Havası Kendinden Olan  Maskeler:  (Oksijen Beslemeli)

  • Zararlı gazların yüksek konsantrasyonlarında ve oksijen yokluğunda, tam bir solunum sağlarlar,
  • Çeşitli tipleri vardır, sırtta taşınanları her yerde kullanılabilir, ancak ağır olması bir dezavantajdır,
  • Kimyasal kartuşların (korderiç) belirli kullanma süreleri vardır, son kullanma tarihi dolan kartuşlar değiştirilmelidir,
  • Filtreler, neme ve mekanik zararlara karşı korunmalıdır.

 

SOLUNUM SİSTEMİ KORUYUCU CİHAZLAR;

KULLANILDIĞI YERE VE KULLANIM AMACINA UYGUN OLARAK SEÇİLMELİDİR.

HER KULLANIŞTAN SONRA GÖZDEN GEÇİRİLMELİ VE FİLTRELERİ ÇIKARILDIKTAN SONRA TEMİZLENMELİDİR.

KORUMA ÖZELLİĞİNİ KAYBEDEN FİLTRELER, DEĞİŞTİRİLMELİDİR.

 

EL VE KOL KORUYUCULARI

 

-          Özel koruyucu eldivenler:

• Makinelerden (delinme, kesilme, titreşim ve benzeri)

• Kimyasallardan

• Elektrik ve ısıdan koruyan eldivenler.

-          Tek parmaklı eldivenler

-          Parmak kılıfları

-          Kolluklar

-          Ağır işler için bilek koruyucuları (bileklik)

-          Parmaksız eldivenler

-          Koruyucu eldivenler

El Koruyucuları:

  • Sıyrılma, kesilme ve darbelere karşı korunma:

Nem ve suya karşı, doğal veya sentetik kauçuk, su geçirmez kumaş, plastik ve camyününden yapılmış eldivenler kullanılır,

Darbe ve sıkıştırmaya karşı, eldivenlerin uçlarına çelik yüksükler konulur,

Ağır döküm parçaları ile çalışılırken, içerisine çelik bileşikler yerleştirilerek takviye edilmiş eldivenler kullanılır,

Keskin kenarlı aletlerden doğabilecek tehlikelere karşı, tel dokumayla takviye edilmiş eldivenler kullanılır.

 

  • Alev ve ısıdan korunma:

Sıcak malzeme ile çalışılan yerlerde; kromlu deri, amyant, alüminyum kumaş veya cam elyaflı malzemelerden yapılmış eldivenler kullanılır.

  • Kimyasal zararlılardan korunma:

Asit, yağ ve diğer kimyasal maddelerle çalışılırken, sıvıları ve ince tozları geçirmeyen, kauçuk, PVC, ateşe dayanıklı branda, cam elyafı, su geçirmez deri gibi malzemelerden yapılmış eldivenler kullanılır.

  • Elektrik Kazalarına karşı korunma:

Manşetleri eli, bileği şok ve yanıklardan koruyacak kadar uzun olan lastik eldivenler kullanılır. Bu eldivenler 90.000 volta 3 dakika dayanmalıdır. Bu eldivenler, diğer plastik eldivenlerle karıştırılmamalıdır. Bu eldivenlerin üzerinde, etkili olabileceği voltaj değeri belirtilmelidir.

5-Radyasyondan Korunma:

Kurşun ile empreyne edilmiş lastikten üretilen eldivenler kullanılır.

Kolluklar

  • Alev, ısı, darbe, kesilme, asit toz sıçramalarına, elektrik ve radyasyon yanıklarına karşı kullanılır.
  • Üç çeşit olarak üretilir. Bilek ve ön kolu örtenler; dirsek hizasına kadar örtenler; omuzlara kadar örtenler,
  • Dökümhane, tav ocakları vb. yerlerde kullanılır,
  • Aminyum, astarlı kumaş, kurşunlu deri, kauçuk deri, pamuklu – yünlü dokuma gibi malzemelerden üretilir.

AYAK VE BACAK KORUYUCULARI

 

-          Normal ayakkabılar, botlar, çizmeler, uzun botlar, güvenlik bot ve çizmeleri

-          Bağları ve kancaları çabuk açılabilen ayakkabılar

-          Parmak koruyuculu ayakkabılar

-          Tabanı ısıya dayanıklı ayakkabı ve ayakkabı kılıfları

-          Isıya dayanıklı ayakkabı, bot, çizme ve tozluklar

-          Termal ayakkabı, bot, çizme ve kılıfları

-          Titreşime dayanıklı ayakkabı, bot, çizme ve kılıfları

-          Anti statik ayakkabı, bot, çizme ve kılıfları

-          İzolasyonlu ayakkabı, bot, çizme ve kılıfları

-          Zincirli testere operatörleri için koruyucu bot ve çizmeler

-          Tahta tabanlı ayakkabılar

-          Takıp çıkarılabilen ayak üst kısmı koruyucuları

-          Dizlikler

-          Tozluklar

-          Takılıp çıkarılabilen iç tabanlıklar (ısıya dayanıklı, delinmeye dayanıklı, ter geçirmez)

-          Takılıp çıkarılabilen çiviler (buz, kar ve kaygan yüzeylere karşı)

1- Parmak Koruyucu Ayakkabılar:

Yuvarlanan ve ağır malzemelerle çalışılan işlerde, ayak parmaklarının korunması için kullanılır.

2- İletken Ayakkabılar:

Patlayıcı maddelerle çalışılan yerlerde, insan vücudunda oluşan statik elektriğin, tehlikesiz bir şekilde, toprağa iletilmesi için kullanılır.

3- Kıvılcım Çıkarmayan Ayakkabılar:

Patlayıcı madde imalinde, benzin ve hidrokarbon içeren tankların temizlenmesinde, güvenle kullanılır.

4- Yalıtkan Ayakkabılar:

Elektrik şoku kazalarında koruyucudurlar. Üst kısmı deri, taban ve topukları özel kauçuktan imal edilir. Kuru ve sağlam haldeyken tesirli bir koruma sağlar.

Bot ve Çizmeler:

Sulu, çamurlu ve asitli ortamlarda altı lastik veya plastik botlar ve çizmeler kullanılır.

Tozluklar:

Bacakları, ateşe ve sıçrayan kıvılcımlara karşı korumak için; döküm işlerinde ve fırınlarda kullanılır. Mutlaka, pantolon altına ve ayakkabı üzerine giyilmelidir. Erimiş maddelerle yapılan çalışmalarda, özellikle diz kapağını örten, yanmaz malzemeden yapılmış tozluklar kullanılır.

CİLT KORUYUCULARI

-          Koruyucu kremler / merhemler

GÖVDE VE KARIN BÖLGESİ KORUYUCULARI

-          Makinelerden korunmak için kullanılan koruyucu yelek, ceket ve önlükler (delinme, kesilme, ergimiş metal sıçramalarına karşı)

-          Kimyasallara karşı kullanılan koruyucu yelek, ceket ve önlükler

-          Isıtmalı yelekler

-          Cankurtaran yelekleri

-          X ışınına karşı koruyucu önlükler

-          Vücut kuşakları / kemerleri

 

VÜCUT KORUYUCULARI

-          Düşmelere karşı kullanılan donanım:

• Düşmeyi önleyici ekipman (gerekli tüm aksesuarlarıyla birlikte)

• Kinetik enerjiyi absorbe eden frenleme ekipmanı (gerekli tüm aksesuarlarıyla birlikte)

• Vücudu boşlukta tutabilen donanım (paraşütçü kemeri)

-          Koruyucu giysiler:

• Koruyucu iş elbisesi (iki parçalı ve tulum)

• Makinelerden korunma sağlayan giysi (delinme, kesilme ve benzeri)

• Kimyasallardan korunma sağlayan giysi

• İnfrared radyasyon ve ergimiş metal sıçramalarına karşı korunma sağlayan giysi

• Isıya dayanıklı giysi

• Termal giysi

• Radyoaktif kirlilikten koruyan giysi

• Toz geçirmez giysi

• Gaz geçirmez giysi

• Florasan maddeli, yansıtıcılı giysi ve aksesuarları (kol bantları, eldiven ve benzeri)

• Koruyucu örtüler.

KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM KULLANILMASININ GEREKLİ

OLABİLECEĞİ İŞLER VE SEKTÖRLER

1. BAŞ KORUYUCULARI

Koruyucu baretler

-          İnşaat işleri, özellikle iskeleler ve yerden yüksek çalışma platformların üstünde, altında veya yakınında yapılan işler, kalıp yapımı ve sökümü, montaj ve kurma işleri, iskelede çalışma ve yıkım işleri.

-          Çelik köprüler, çelik yapılar, sütunlar, kuleler, hidrolik çelik yapılar, yüksek fırınlar, çelik işleri ve haddehaneler, büyük konteynırlar, büyük boru hatları, ısı ve enerji santrallerinde yapılan çalışmalar.

-          Tüneller, maden ocağı girişleri, kuyular ve hendeklerde yapılan çalışmalar.

-          Toprak ve kaya işleri.

-          Yeraltında ve taşocaklarında yapılan işler, hafriyat işleri, kömür işletmelerinde yapılan  dekapaj işleri.

-          Civatalama işleri.

-          Patlatma işleri.

-          Asansörler, kaldırma araçları, vinç ve konveyörler civarında yapılan işler.

-          Yüksek fırınlar, ergitme ocakları, çelik işleri, haddehaneler, metal işleri, demir işleme, presle sıcak demir işleme, döküm işleri.

-          Endüstriyel fırınlar, konteynırlar, makineler, silolar, bunkerler ve boru hatlarında yapılan işler.

-          Gemi yapım işleri.

-          Demiryollarında yapılan işler.

-          Mezbahalarda yapılan işler.

2. AYAK KORUYUCULARI

Delinmez tabanlı emniyet ayakkabıları.

-          Karkas ve temel işleri, yol çalışmaları.

-          İskelelerde yapılan çalışmalar.

-          Bina yıkım işleri.

-          Kalıp yapma ve sökme işlerini de kapsayan beton ve prefabrike parçalarla yapılan çalışmalar.

-          Şantiye alanı ve depolardaki işler.

-          Çatı işleri.

Delinmez taban gerektirmeyen emniyet ayakkabıları.

-          Çelik köprüler, çelik bina inşaatı, sütunlar, kuleler, hidrolik çelik yapılar, yüksek fırınlar, çelik işleri ve haddehaneler, büyük konteynırlar, büyük boru hatları, vinçler, ısı ve enerji santrallerinde yapılan işler.

-          Fırın yapımı, ısıtma ve havalandırma tesisatının kurulması ve metal montaj işleri.

-          Tadilat ve bakım işleri.

-          Yüksek fırınlar, ergitme ocakları, çelik işleri, haddehaneler, metal işleri, demir işleme, presle demire şekil verme, sıcak presleme işleri ve metal çekme fabrikalarında yapılan işler.

-          Yeraltında ve taşocaklarında yapılan işler, hafriyat işleri, kömür işletmelerinde yapılan dekapaj işleri.

-          Taş yontma ve taş işleme işleri.

-          Düz cam ve cam eşya üretimi ve işlenmesi.

-          Seramik endüstrisinde kalıp işleri.

-          Seramik endüstrisinde fırınların içinin döşenmesi.

-          Seramik eşya ve inşaat malzemesi kalıp işleri

-          Taşıma ve depolama işleri

-          Konserve yiyeceklerin paketlemesi ve dondurulmuş etle yapılan işler

-          Gemi yapım işleri

-          Demiryolu manevra işleri

Kaymayı önleyici ve delinmeye dayanıklı ayakkabılar

-          Çatı işleri

Yalıtkan tabanlı koruyucu ayakkabılar

-          Çok sıcak veya soğuk malzemelerle yapılan çalışmalar

Kolayca çıkarılabilen emniyet ayakkabıları

-          Ergimiş maddelerin ayakkabıdan içeri girme riski bulunan işler

3. YÜZ VE GÖZ KORUYUCULARI

Koruyucu gözlükler, yüz siperlikleri veya elle tutulan yüz koruyucuları

-          Kaynak yapma, öğütme ve ayırma işleri

-           Sızdırmazlık sağlamak için yapılan işler (kalafatlama) ve keski ile yontma, biçimlendirme işleri

-          Taş yontma ve şekillendirme işleri

-          Civatalama işleri

-          Talaş çıkaran makinelerle yapılan çalışmalar ve talaş toplama işleri

-          Presle sıcak demir işleme

-          Artıkların parçalanması ve uzaklaştırılması işleri

-          Aşındırıcı maddelerin sprey halinde kullanılması işleri

-          Asit ve baz çözeltileriyle, dezenfektan ve aşındırıcı temizlik maddeleriyle yapılan işler

-          Sıvı spreylerle çalışma

-          Ergimiş maddelerle veya onların yakınında çalışma

-          Radyant ısı ile çalışma

-          Lazerle çalışma

 

4. SOLUNUM SİSTEMİ KORUYUCULARI

Respiratörler/ Solunum cihazları

-          Yetersiz oksijen veya zararlı bir gazın bulunabileceği konteynırlar, kapalı alanlar veya gaz yakan endüstriyel fırınlarda yapılan çalışmalar

-          Yüksek fırınlara yükleme yapılan alanlardaki çalışmalar

-          Yüksek fırınların gaz boruları ve gaz konvertörleri civarındaki çalışmalar

-          Ağır metal dumanlarının bulunabileceği yüksek fırın kapakları civarındaki çalışmalar

-          Toz bulunması muhtemel, fırın içi döşeme işlerinde ve kepçelerle yapılan çalışmalar

-          Toz oluşumunu önlemenin yetersiz olduğu sprey boyama işleri

-          Kuyularda, kanalizasyon ve kanalizasyonla bağlantılı diğer yer altı sahalarında yapılan çalışmalar

-          Soğutucu gaz kaçağı tehlikesinin olduğu soğuk hava depolarında yapılan çalışmalar

5. İŞİTME DUYUSUNUN KORUNMASI

Kulak koruyucuları

-          Metal şekillendirme presleriyle çalışma

-          Pnömatik matkaplarla çalışma

-          Havalimanlarında yapılan çalışmalar

-          Kazık çakma işleri

-          Ağaç ve tekstil işleri

6. DERİNİN KORUNMASI

-          Malzemenin kaplanması işleri

-          Tabaklama (dericilik) işleri

7. EL, KOL VE VÜCUT KORUNMASI

Koruyucu Giysi

-          Asit ve baz çözeltileriyle, dezenfektan ve aşındırıcı temizlik ürünleriyle yapılan işler

-          Sıcak maddelerle veya civarında yapılan çalışma ve ısı etkisinin hissedildiği yerlerdeki çalışmalar

-          Düz cam ürünleriyle çalışma

-          Kumlama işleri

-          Derin dondurucu odalarda çalışma

Ateşe dayanıklı koruyucu giysi

-          Kapalı alanlarda kaynak işleri

Delinmeye dayanıklı önlükler

-          Kesme ve kemiklerinden ayırma işleri

-          El bıçaklarıyla yapılan ve bıçağın vücuda doğru çekilmesini gerektiren işler

Deri Önlükler

-          Kaynak işleri

-          Sıcak demircilik işleri

-          Döküm işleri

Ön kolun (kolun bilekle dirsek arasında kalan bölümü) korunması

-          Kesme ve kemiklerinden ayırma işleri

Eldivenler

-          Kaynak işleri

-          Eldivenlerin yakalanma tehlikesinin bulunduğu makineler dışında, keskin kenarlı cisimlerin elle tutulması

-          Asit ve baz çözeltileriyle yapılan çalışmalar

Metal örgülü eldivenler

-          Kesme ve kemiklerinden ayırma işleri

-          Kesim ve kullanım amaçlarına göre parçalama için el bıçağı kullanılarak yapılan sürekli kesim işleri

-          Kesim makinelerinin bıçaklarının değiştirilmesi

8.  İKLİME DAYANIKLI GİYSİ

-          Açıkta, soğuk ve yağmurlu havada çalışma

9. YANSITICI GİYSİ

-          Çalışanların açıkça görülmesi gereken yerlerde yapılan çalışmalar

10. EMNİYET KEMERİ

-          İskelelerde çalışma

-          Prefabrik parçaların montajı

-          Direk ya da sütunlarda çalışma

11. GÜVENLİK HALATLARI

-          Vinçlerin yüksekte bulunan kabinlerinde çalışma

-          Ambarlarda kullanılan istifleme ve boşaltım ekipmanlarının yüksek kabinlerinde çalışma

-          Sondaj kulelerinin yüksek bölümlerinde çalışma

-          Kuyu ve kanalizasyonlarda yapılan çalışma.

üm alet,araç,gereç ve cihazları ifade eder.

 

CE İşareti :Kaynaklanan bütün yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve KKD’ nin ilgili tüm uygunluk değerlerine tabi tutulduğunu gösteren işareti ifade eder..

 

Kişisel koruyucuların seçiminde aranacak özellikler:

  • Tam koruma sağlamalıdır.
  • Kendileri bir tehlike kaynağı olmamalıdır.
  • Kullanılan vücut kısımlarına ve yapılan işe tam uygunluk sağlamalıdır.
  • Kullanımı bakım ve temizliği kolay ve pratik olmalıdır.
  • İşyeri koşullarına uygun olmalıdır.

 

Kişisel koruyucu donanımların kullanım koşulları özellikle kullanım süreleri, riskin derecesine ve maruziyet sıklığına ,işçinin çalıştığı yerin özelliklerine ve kişisel koruyucu donanımın performansına bağlı olarak belirlenmelidir.

İşçiler kendilerine verilen kişisel koruyucu donanımları aldıkları eğitime ve talimata uygun olarak kullanılmalıdır.İşçiler kişisel koruyucu donanımlarda gördükleri herhangi bir arıza veya eksikliği işverene bildirmelidir.

Bölüm 4:Ergonomi

İşin insana, insanın işe uyumudur.Rahat konumda çalışmayı amaçlayan bir bilim dalıdır.İş ve çalışma yerini  işçinin ihtiyaçlarına uygun hale getirmeye çalışan bilimdir.Çalışan ile teknik sistem arasındaki ilişkiyi inceleyen ,sayılara ve birimlere dayanarak iş ve işyeri düzenlemesi yapan ,ana amacı insanları özellikleri ve istekleri ,beklentilerine uygun iş düzenlemeleri gerçekleştirmek olan bir bilim dalıdır.

Amaçları:

  • İşyerinde işçi sağlığı ve güvenliğinin sağlanması,
  • İş gücü kayıplarının önlenmesi,
  • Yorulmanın ve iş stresinin azaltılması,
  • İş kazası ve meslek hastalıklarının minimizasyonu,
  • Verimlilik,kalitenin yükselmesi ile
  • İşin ve işyerinin daha insanca olmasını sağlamak için çalışmalar yapar.

Kapsamı:İş ve iş yapan arasındaki ilişkiyi incelerken ,bu ilişkileri etkileyen çevresel faktörleri de ele alır.Ergonominin konusu İNSAN- MAKİNE- ÇEVRE ilişkileridir.bu tanım ergonominin kapsamını açıklar niteliktedir.

İş nedir?

İnsanın bir değer ortaya çıkarmaya yönelik her türlü bedensel ve zihinsek faaliyetlerdir.

İşin sınıflandırılması: İş’i,işin tanımına göre ,2 başlık altında  sınıflandırabiliriz;

  • Enerjiye dayanan iş:
    • Salt kas işi
    • Sensomotor iş
    • Bilgiye dayalı iş:
      • Reaktif iş
      • Konbinasyon iş
      • Yaratıcı iş

Ergonomi açısından işin kriterleri

ü  Dayanılabilir olmalı

ü  Beklenebilir olmalı

ü  Memnuniyet verebilmeli

ü  Sosyal uyum sağlanmalıdır.

Ergonomi ve yapılan iş arasındaki ilişki

ü  Ergonomi insanın ,kas iskelet sistemini etkileyen pozisyonlarını tanımlayan bir bilim dalıdır.

ü  İş ise insanın yapmış olduğu bütün faaliyetler olarak tanımlanır ama en çok bedensel işler ergonominin içinde yer alır.

ü  Ergonomi ,işin insana ve insanın işe uyumunu inceleyen bir bilim dalıdır.

ü  Ergonomide iş pozisyonları önemlidir.

İş pozisyonları nelerdir?

¶  İnsanın yere eğilmesi,doğrulması

¶  Yük kaldırıp,indirmesi

¶  Uzun süre aynı konumda durması

Ergonominin uygulama alanları

¶  Bürolarda

¶  Otellerde

¶  Endüstriyel işlerde

¶  Tarım işletmelerinde

¶  Hastanelerde

¶  Okullarda

¶  Evlerde

¶  Yani kısaca insan çalışmasının olduğu her yerde uygulanabilir.

Ergonomiden kaynaklanan sağlık problemleri:

G  Sakatlanmalar

G  Bel ve boyun fıtıkları

G  Gut hastalığı

G  Kısa süreli burkulma

G  İncinmeler

Kimler sağlık problemlerine daha çok yatkındır:

  • Bilgisayar kullanıcıları
  • Plan-proje çizenler
  • Sürekli aynı pozisyonda yük kaldıranlar

 

 

 

 

 

 

 

Bölüm 5

Risk analizi

Tehlike: Çalışma ortamında ve şartlarında var olan yada dışarıdan gelebilecek kapsamı belirlenmemiş,maruz kimselere ,işyerine ve çevreye zarar yada hasar verme potansiyeli.

Risk: Tehlikelerden kaynaklanan bir olayın ,meydana gelme ihtimali ile zarar verme derecesinin bileşkesidir.

Risk değerlendirmesi :Sistematik metotlarla çalışma ortamı,şartları yada çevrede var olan tehlikeleri belirlemek ,riskleri ortaya çıkarmak ve kontrol etmek için uygun nitel ve nicel yöntemler kullanarak yapılan çalışmaların bütünüdür.

Risk değerlendirmesi çalışmaları aşağıdaki durumlarda yapılmalıdır:

¶  İşe başlama aşamasında,

¶  İş yerinde bir değişiklik olması durumunda ,

¶  İş kazası ve meslek hastalığı,olay sonrasında ,

¶  Düzenli aralıklarla yapılmalıdır.

Risk değerlendirmesi takımının üyeleri

i.            İş veren veya vekili

ii.            İşyeri mesleki sağlık ve güvenlik uzmanı

iii.            İşyeri hekimi

iv.            Çalışan yada temsilcisi

v.            Risk değerlendirme çalışmaları yapıldığı bölümün yetkili teknik elemanı

vi.            Dışarıdan eğitim alınması durumunda ,kişi yada kuruluş uzmanları

Risk değerlendirmesinin yöntemleri

v  L matris yöntemi

v  Checklist yöntemi

v  İnsan hata tanımlaması

v  Hata ağacı analizi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bölüm  6

Hukuk

Sosyal hayatı düzenleyen maddi yaptırımlı kurallar bütününe hukuk denir.

Sosyal hayatı düzenleyen kurallara uyulmaması durumunda karşılaşılacak tepkiye yaptırım denir.

 

Sosyal hayatı düzenleyen kurallar

  • Maddi yaptırımlı kurallar:Hukuk kuralları
  • Manevi yaptırımlı kurallar:Din,ahlak,görgü kuralları

 

Örf ve adet kuralının kabul edilebilmesi için olması gereken şartlar

ü  Kesinlilik

ü  Akla uygunluk

ü  Kanuna ve hukuk sistemine aykırı olmamak

ü  Süreklilik

ü  Eskilik

ü  Genel inanç

Hukuk kurallarının yaptırımları

  • Ceza
  • Cebri icra
  • Hükümsüzlük
  • İptal
  • Tazminat

Kamu hukuku:Bir kişi ile devlet veya 2 devlet arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuka kamu hukuku denir.

 

Dosyayı aşağıdaki linkten çekebilirsiniz;

is_guvenligi_uzmanligi_sinavi_genel_tekrar_ozeti

Bu sayfayı google da beğenmek istiyorsanız
tıklayın.
Yer işareti koy permalink.