Aydındaki Onaylı İş Güvenliği Uzmanlığı Eğitim Firmaları

26.04.2013 Tarihindeki Yayınlanan Listede Yer Alan Aydınİlindeki Onaylı İş Güvenliği Uzmanlığı Eğitim Firmaları Aşağıdaki gibidir;
Güncel listeyi http://www.csgb.gov.tr/csgbPortal/isggm.portal?page=duyuru&id=yetkilendirmeduyurulari adresinden takip edebilirsiniz.

KURUM ADRES İL TEL NO WEB ADRESİ
AYDIN ELİT REHABİLİTASYON TEKNİK İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ DANIŞMANLIK HİZ. TİC. LTD. ŞTİ. Adnan Menderes Mah. Çine Cad. No:19 Ovaeymir / AYDIN AYDIN  

Antalyadaki Onaylı İş Güvenliği Uzmanlığı Eğitim Firmaları

26.04.2013 Tarihindeki Yayınlanan Listede Yer Alan Antalya İlindeki Onaylı İş Güvenliği Uzmanlığı Eğitim Firmaları Aşağıdaki gibidir;
Güncel listeyi http://www.csgb.gov.tr/csgbPortal/isggm.portal?page=duyuru&id=yetkilendirmeduyurulari adresinden takip edebilirsiniz.

KURUM ADRES İL TEL NO WEB ADRESİ
ARGE İNOVASYON ARAŞ. GEL. ENERJİ YÖN. VE ÖZ. SAĞ. HİZ. DAN. LTD. ŞTİ. Çaybaşı Mah. Ali Çetinkaya Cad. Cem Yavuz İş Merkezi No:58  Kat:6-7-8 Muratpaşa/ANTALYA ANTALYA (242) 349 33 99 -                       (242) 349 33 88 www.argeegitim.com
KALİTE SAĞLIK HİZMETLERİ TİC. A.Ş. ANTALYA ŞUBESİ Güvenlik Mah. Vatan Bulvarı 282 Sok. No:2/6 Ata İş Merkezi Muratpaşa / ANTALYA ANTALYA Tel:0242 344 06 50 Fax:0242 344 06 40 www.kaliteli.net

Ankara İlindeki Onaylı İş Güvenliği Uzmanlığı Eğitim Firmaları

26.04.2013 Tarihindeki Yayınlanan Listede Yer Alan Ankara İlindeki Onaylı İş Güvenliği Uzmanlığı Eğitim Firmaları Aşağıdaki gibidir;
Güncel listeyi http://www.csgb.gov.tr/csgbPortal/isggm.portal?page=duyuru&id=yetkilendirmeduyurulari adresinden takip edebilirsiniz.

KURUM ADRES İL TEL NO WEB ADRESİ
İDEAL SAĞLIK DANIŞMANLIK EĞİTİM HİZMETLERİ İŞ GÜV. MLZ. İÇ VE DIŞ TİC. SAN. LTD. ŞTİ. Hasemek Yapı Koop. 22. Cad. 685 Sok. No:34 Ostim-Y.Mahalle/ANKARA ANKARA (312) 395 52 52 www.idealisg.com
RİSK MÜHENDİSLİK EĞİTİM DANIŞMANLIK SAĞLIK HİZMETLERİ SAN. VE TİC. A.Ş. Ceyhun Atıf Kansu Cad. No: 114 Kat. 1 D.2 Çankaya/ANKARA ANKARA (312) 472 22 76 www.riskmed.com.tr
POZİTİF İŞ SAĞLIĞI, İŞ GÜVENLİĞİ, ENERJİ, ÇEVRE, DANIŞMANLIK, MÜHENDİSLİK, EĞİTİM TİC. LTD. ŞTİ. Sağlık Mah. Aksu Cad. No: 9/9-10-11-12 (Yenişehir Pazarı Yanı) Sıhhiye/ANKARA ANKARA (312) 472 13 00 www.pozitifisguvenligi.com
DETAM DANIŞMANLIK EĞİTİM TEKNİK ARAŞTIRMA MÜHENDİSLİK LİMİTED ŞİRKETİ Emek Mh. 12.Sk. No:24/3-4 Çankaya / ANKARA ANKARA (312) 222 98 04 www.detam.com.tr
İSAGEM EĞİTİM KURUMLARI LTD. ŞTİ. Ceyhun Atıf Kansu Cad. 1271 Sokak No: 17-C / 1 Bayraktar İş Merkezi Balgat/ANKARA ANKARA (312) 472 42 75 www.isagem.com
YAMAÇ AKADEMİ YAMAÇ GRUP EĞT. SAĞ. PROJE DAN. ÇEVRE ENERJİ VE TİC. LTD. ŞTİ. Ehlibeyt Mah. Ceyhun Atıf Kansu Cad. Bayraktar Center F Blok No: 114/1 Balgat-Çankaya/ANKARA ANKARA (312) 472 25 77  www.yamacakademi.net
ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA MERKEZİ(ÇASGEM) Yunus Emre Mah. Kübra Sok. No:1 Pursaklar/ANKARA ANKARA (312)5275127-28/2035-2199 www.casgem.gov.tr
TEPE GRUP EĞİTİM DANIŞMANLIK MÜHENDİSLİK ENERJİ TARIM VE TİCARET LTD. ŞTİ. Ehlibeyt Mah. Ceyhun Atıf Kansu Cad. Bayraktar Center G Blok No: 114/9 Balgat-Çankaya/ANKARA ANKARA (312)473 43 47  -  473 43 48 www.tepeakademi.com
AKSİYON İŞ SAĞLIĞI ÇEVRE EĞİTİM VE DANIŞMANLIK SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Ceyhun Atıf Kansu Cad. 1379. Sk. No:19/7 Balgat/ANKARA ANKARA 0312  286 73 70                     Fax: 03122867341 http://www.aksiyonisg.com
DÖNÜŞÜM AKADEMİ LİMİTED ŞİRKETİ Ehlibeyt Mah. Ceyhun Atıf Kansu Cad. Bayraktar İş Merkezi No: 114 A Blok K:8/27-28-29-30 Balgat-Çankaya/ANKARA ANKARA 0312 473 91 11            Fax:0312 473 91 41 www.donusumakademi.com
AS İŞ SAĞLIĞI İŞ GÜVENLİĞİ EĞİTİM DANIŞMANLIK SAĞ. TUR. TİC. LTD. ŞTİ. Bahçelievler Mah. Azerbaycan Cad. (3.Cad.) 35/2 Bahçelievler-Çankaya/ANKARA ANKARA 0312   215 24 07-08  Fax:0312 215 24 37 www.asisguvenligi.com.tr
ROTA AKADEMİ MADEN ENERJİ YATIRIMLARI EĞT. DAN. VE TURİZM A.Ş. Ehlibeyt Mahallesi Ceyhun Atıf Kansu Cad. Bayraktar İş Merkezi No: 114 F Blok Kat 4  Daire 8 Balgat /  ANKARA ANKARA Telefon: 0 (312) 4730696 – 4722589
Faks: 0 (312) 4722582
www.rotaakademi.com.tr
ANKARA İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ EĞİTİM DANIŞMANLIK MÜHENDİSLİK HİZMETLERİ SAN. VE TİC. LTD ŞTİ. Subayevleri Mh. Üç Yıldız Cd. No:2/A     Keçiören/ANKARA ANKARA Tlf: 0312 2196155                 Fax:   0312 2196156 http://www.ankaraisguvenligi.com
PLATİN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ DANIŞMANLIK MÜH. HİZ. TİC. LTD. ŞTİ. Eti Mah. Ali Suavi Sk. Akhan İş  Merkezi No:23/15     Maltepe        Çankaya/ANKARA ANKARA 0312 232 0473- 05302003211 Fax No. 03122320475 www.platinisg.com
HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı         Sıhhıye/ANKARA ANKARA Tlf:0312 3051590 -119 ya da 115, 0312 3054106 Fax:03123110072 www.hisam.hacettepe.edu.tr
GAZİ ÜNİVERSİTESİ GAZİSEM Sürekli Eğitim Uygulama ve Araşt. Merkezi (GAZİSEM) Muammer Yaşar Bostancı Cd. No:4 (İ.İ.B.F.Kampüsü)         Beşevler / ANKARA ANKARA Tlf:03122161686    Fax:03122161676 www.gazisem.gazi.edu.tr
UZMAN AKADEMİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ EĞT.DAN.BİL.YAZ.PAZ.SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Ceyhun Atuf Kansu Cad. Gözde Plaza No:130/62 Balgat Çankaya/ANKARA ANKARA Tlf:03124720410-11    Tlf-2:  05333204212  Fax: 03124720466 www.uzmanakademiisg.com
YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ Çankırı Cad. Çiçek Sok. No:3 Ulus / ANKARA ANKARA Tel No:0312 324 15 02
Fax No:0312 324 15 59
www.ybu.edu.tr
KAMPÜS AKADEMİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ EĞT. DAN. YÖN. ORG. TİC. LTD. ŞTİ. Ehlibeyt Mah. Ceyhun Atuf Kansu Cad. No:130/27-31 Balgat Çankaya / ANKARA ANKARA Tel : 0 312 473 47 57
Fax : 0 312 473 22 52
www.kampusisg.com
YANIT AKADEMİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜV. EĞİTİM DAN. HİZ. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. Ehlibeyt Mah. Ceyhun Atuf Kansu Cad. No:112/12 Balgat Çankaya / ANKARA ANKARA Tel-Fax: 0312 473 97 00 – 0312 473 97 70 www.yanitakademi.com
İRİS AKADEMİ İŞ SAĞ. VE GÜV. EĞT. DAN. SAĞLIK TURİZM İNŞ. TİC. LTD. ŞTİ. Gazi Mustafa Kemal Bulvarı No:100 Kat:1-2-3-4 Maltepe Çankaya / ANKARA ANKARA Tel-Fax: 03122292244 www.irisakademi.com
KORKMAZ İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ ENDÜSTRİYEL İLİŞKİLER TİC. LTD. ŞTİ. Ehlibeyt Mah. Ceyhun Atuf Kansu Cad. 1271 Sok. Türeli İş Merkezi Kat:4 No:9 Balgat Çankaya / ANKARA ANKARA  
TEK EV EĞİTİM LİMİTED ŞİRKETİ Özevler Mah. 947 Sok. No:29/F Daire:10-11 Yenimahalle / ANKARA ANKARA Tel:0312 335 10 96                  Fax:03123235 10 97 www.tekevisg.com
YEDİ YILDIZ AKADEMİ EĞİTİM DANIŞMANLIK LİMİTED ŞİRKETİ Ehlibeyt Mah. 1271 Sok. No: 35 / 15 Balgat Çankaya / ANKARA ANKARA Tlf No: 0312 472 27 09-10
Fax No: 0312 472 27 08
http://www.yediyildizakademi.com
BAŞKENT AKADEMİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ EĞİTİM BASIM YAYIN DAN. TUR. SAN. VE TİC. A.Ş. Anıttepe Mah. GMK Bulvarı No:95  Kat: 3 Daire:5 Maltepe Çankaya / ANKARA  ANKARA Telefon ve Faks: 0312 232 54 34 www.baskentisguvenligi.com

Adana İlindeki Onaylı İş Güvenliği Uzmanlığı Eğitim Firmaları

26.04.2013 Tarihindeki Yayınlanan Listede Yer Alan Adana İlindeki Onaylı İş Güvenliği Uzmanlığı Eğitim Firmaları Aşağıdaki gibidir;
Güncel listeyi http://www.csgb.gov.tr/csgbPortal/isggm.portal?page=duyuru&id=yetkilendirmeduyurulari adresinden takip edebilirsiniz.

KURUM ADRES İL TEL NO WEB ADRESİ
RİSK MÜHENDİSLİK EĞİTİM DANIŞMANLIK SAĞLIK HİZMETLERİ SAN. VE TİC. A.Ş. ( ADANA ŞUBESİ) Cemal Paşa Mah. Gazi Paşa Bulvarı No:20  Karadayı Apt. Kat:4 No:6 01120 Seyhan/ADANA ADANA (322) 453 46 19 www.riskmedakademi.com.tr
ERMAN AKADEMİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ÖZEL EĞİT. DAN. HİZ. TİC. LTD. ŞTİ.( ADANA) Huzurevleri Mah. 77113 Sok. Teras Rezidans Asmakat No:A/11 Çukurova/ADANA ADANA (322) 881 00 31 www.ermanakademi.com.tr
YILDIZ TEKNİK AKADEMİ İŞ YERİ HEKİMLİĞİ VE İŞ ĞÜVENLİĞİ UZMANLIĞI EĞİTİM HİZ. TURİZM İNŞ. SAN. VE TİC. LTD ŞTİ. Kurtuluş Mh. Karaisalı Cd. Adakoğlu İş Merkezi No:78    Asma Kat     Seyhan/ADANA ADANA Tlf:03224021101    Fax:03224021102 www.yta.com.tr
ÇUKUROVA ORTAK SAĞLIK GÜVENLİK BRİMİ EĞİTİM HİZMETLERİ TIBBİ MALZEME TİC. LTD. ŞTİ. Yüzüncüyıl mah. Fazlı Metro Bul. No:53/A  Çukurova/ADANA ADANA Tel-Fax: 0322 256 57 07 www.cukurovaosgb.com
ERGON  EĞİTİM REHABİLİTASYON GELİŞİM ORGANİZASYON NORM İŞ GÜVENLİĞİ İŞ SAĞLIĞI DANIŞMANLIK MÜHENDİSLİK SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. (ADANA ŞUBESİ) Çınarlı Mh. Atatürk Cd. No:1 Sabancı İş Merkezi Kat:5  Çınarlı       Seyhan / ADANA ADANA Tel:0322 5050513         Fax : 0322 50 50 514 http://www.ergonisguvenligi.com

ACİL DURUM MÜDAHELE KONU ÖZETİ

ACİL DURUM MÜDAHELE KONU ÖZETİ 
· TSE 18001 ŞARTI:
Kuruluş, olayların ve acil durumların meydana gelme olasılığını tahmin etmek, bu durumlarda yapılacakları belirlemek ve bunlardan kaynaklanabilecek muhtemel hastalık ve yaralanmaları önlemek veya azaltmak için plan ve prosedürler oluşturmalı ve bunları sürdürmelidir. Kuruluş, özellikle olayların ve acil durumların ortaya çıkmasından sonra acil durum hazırlıklarını, bu durumlarda kullanılacak planları ve prosedürleri gözden geçirmelidir. Kuruluş, pratik olan yerlerde bu gibi prosedürleri periyodik olarak denemelidir.
· Acil durum; önceden tahmin edilemeyen, ani olarak oluşan ve hızlı bir şekilde müdahaleyi gerektiren olaylar bütünüdür. Yönetim literatüründe acil durum, “beklenmeyen ve önceden tahmin edilemeyen durumlar” olarak ifade edilmektedir.
· Acil durum planlama aşamaları
1. Planlama için bir ekibin oluşturulması
2. Mevcut ve olası risklerin analizi
3. Planın hazırlanması
4. Planın yürürlüğe konulması

· Acil durum yönetiminin safhaları
1. Önleme/Azaltma
2. Ön hazırlık
3. Duruma Müdahale
4. Düzeltme ve Onarma

· Acil Durumlar 
Yangın Deprem Sel Yoğun kar ve yağmur
Toplu gıda zehirlenmeleri Fırtına Heyelan Enerji kesilmesi
Anarşik olaylar Sabotaj İş kazası Aşırı sıcak ve soğuk
Büyük üretim arızaları Seferberlik Salgın hastalık
Kimyasal madde kazaları ( patlayıcı, parlayıcı, radyasyon)
İletişim ve bilgisayar sistemleri çökmesi Ana müşteri ve tedarikçilerin kaybedilmesi
Üretim arızaları

· Acil durum yönetimi sisteminin başarılı olabilmesi için üst yönetimin her zaman destek vermesi ve bir politika ortaya koyması gerekir.

· Acil durum yönetiminde risk analizi:
1. Risk analiz ekibinin oluşturulması
2. Olası acil durumların sıralanması
3. Acil durum gerçekleşme sıklığın tayini
4. Acil durumun insanlar üzerindeki etkisi
5. Acil durumun doğal yaşam üzerindeki etkisi
6. Acil durumun binalara etkisi
7. Acil durumun üretime etkisi
8. Acil durumun malzeme üzerine etkisi
9. Acil durumun ürün stoklarına etkisi
10. Acil durumun müşteriler ve tedarikçilere etkisi
11. Acil durumun işletmenin kamuoyu ile ilişkilerine etkisi
12. Acil duruma müdahele için mevcut iç ve dış kaynaklar nedir
13. Toplam risk puanı

· Acil durumlarda kimyasalların ne tip sonuçlara yol açacağını belirlemek için en iyi başvuru kaynakları MSDS’lerdir.
· Döner kapılar acil çıkış kapısı olarak kullanılamaz.
· Acil çıkış kapıları dışarı açılır şekilde olmalıdır.
· Acil durumlarda kullanılmak üzere belirlenmiş toplanma noktaları tespit edildikten sonra tüm çalışanlar bu konuda bilgilendirilmelidir.
· Acil durum planlamasında olasılığı en yüksek risklerden başlanır.
· Oluşturulan acil durum planları tüm çalışanların bilgisine sunulup haberdar edilmeli ve gerekli eğitimler verilmelidir.
· Acil durum ekiplerinin güncellemeleri en az 6 ayda bir yapılmalıdır.
· Acil çıkış yolları ve kapılarının sayısı boyutları ve yerleri yapılan işin niteliğine ve çalışanların sayısına uygun olacaktır.
· İşyerlerindeki acil durum çalışmalarının bir sistem dahilinde yapılabilmesi için işlem sırası şu şekilde olmalıdır:
Acil durumların belirlenmesi Önlemlerin belirlenmesi
Ekiplerin oluşturulması Eğitim
Uygulama Gözden geçirme, güncelleme,iyileştirme

· Acil durum planı hazırlanmasında oluşumu seyrek fakat sonuçları ağır olabilecek kazalarda göz önünde tutulmalıdır.
· Acil durum planlarında iş kazasından ve meslek hastalıklarından kaçış ile ilgili konular yer almaz.
· Acil durum planlarında işyerindeki tüm faaliyetlerin hemen durdurulması gibi bir prosedür yer almaz. Bu acil durum esnasında acil yönetim merkezinin vereceği bir karardır.

SORULAR

Soru 1
Acil durum planında hangisinin oluşturulması zorunlu değildir?
( )İlkyardım ekibi
( )Koruma ekibi
(x)Haberleşme ekibi ← Doğru cevap
( )Söndürme ekibi

Soru 2
İşyerlerindeki acil durum çalışmalarının bir sistem dahilinde yapılabilmesi için aşağıda faktörlerin sıralaması nasıl olmalıdır?
I.Önlemlerin belirlenmesi
II.Acil durumların belirlenmesi
III-Ekiplerin oluşturulması
IV-Uygulama,
V-Eğitim,
VI-Geçirme, Güncelleme,İyileştirme
(x)II-I-III-V-IV-VI ← Doğru cevap
( )I-III-II-IV-V-VI
( )I-II-III-V-IV-VI
( )II-I-III-IV-V-IV
HAZIRLAYAN : Hakan POLAT

AcilDurum_Spot.doc

Bakım – Onarım İşlerinde İş Sağlığı Ve Güvenliği Konu Özeti

Bakım – Onarım İşlerinde İş Sağlığı Ve Güvenliği Konu Özeti

BAKIM-ONARIM İŞLERİNDE İSİG.
Makinelerin, araç ve tezgahların ömrünü uzatmak bir arıza sonrası oluşacak kaza, yaralanma, can kayıplarını ortadan kaldırmak amacıyla yapılan planlı ve düzenli çalışmalardır.
Bakımda amaç; makinelerin ömrünü uzatmak ve arıza sonrası ortaya çıkabilecek kazaları önlemek.
Bu amaçla tüm bakım ve onarım işleri yazılı olan talimatname ve yönergelerle yapılmalıdır. Bu yönergelerde işin ne olduğu, kimler tarafından yapılacağı, bakıma başlamadan önce alınması gereken önlemler, bakım alanında alınması gerekenle önlemler bu talimatnamelerde açık ve yazılı olarak belirtilmesi gerek. Bakım ve onarım yapacak personele
1) Makinelerin korunması
2) Elektrik ve mekanik güvenlik
3) bakım onarım işlerinde İSİG konusunda eğitim verilmeli. Eğitimler yenilenmeli ve denetim otokontrol olmalı. Herhangi bir arıza durumunda eğitimli ekip ve teknik denetimci bulmak zor olur bu da kaza ihtimalini artırır.
Bakım- onarım esnasında makinede yapılan her değişiklik konusunda operatörün haberdar edilmesi gerekir. Tüm çalışmalar, değişiklikler bakım, onarım arıza durumları kayıt altına alınmalı.
Makinelerin günlük bakım, temizlik ve kontrolleri operatör tarafından bakım onarım ise uzman tarafından yapılmalı.
Bakım işlerinde kazalar işleme başlamadan önce ve işin bitimine yakın meydana gelmektedir.
Her makinenin kendine ait bakım talimatı olmalı. Bakım ve onarımda iyi malzeme kullanılmalı.
Makinelerin bakım ve onarımında makinenin güç kaynağı kesilmeli ve şalter kilitlenmeli.
Bakım esnasında aydınlatma iyi olmalı, rutubetli, kapalı alanlarda yapılan çalışmalarda düşük voltajlı ve D.C. lı (24 volt) aydınlatıcı kullanılmalı. Zehirli gazların bulunduğu yerlerde yapılan bakımlarda mutlaka eğitimli ekip olmalı. KKD kullanılmalı gözetici ve ilk yardım ekibi bulunmalı.
Basınçlı kapların bakım ve onarımı basınç altında yapılmaz. Onarılacak tank ya da kabın diğer tanklarla bağlantısı kesilmeli. Yüksek yerlerde yapılan bakım ve onarımda tüm emniyet şartları sağlanmalı ve uygun KKD kullanılmalı.
Bakım işlerinde amaç:
Ø Sistemin ömrünü uzatmak
Ø Eskimiş parçaları değiştirmek
Ø Sistemin çalışmasını sağlamak
Ø Arıza olmadan tespit etmek
Bakım işlerinde görünen kazalar:1)Elektrik çarpması 2)Hareketli kısımlarda yaralanma (çark, dişli)
3) Zehirli gaz ile zehirlenme boğulma 4) Parlama patlama şeklinde kaza 5) Düşme şeklinde kaza
6) KKD kullanılmaması sonucu kaza
HAZIRLAYAN : Julide YAMAN

Bakim_Isleri_Spot.docx

Basınçlı Kaplarda iş Sağlığı Ve Güvenliği Konu Özeti

Basınçlı Kaplarda iş Sağlığı Ve Güvenliği Konu Özeti

Basınçlı kap: İç basıncı 0.5 bar ve üstü olan kaplar.
Basınçlı ekipman: Basınçlı kap ve bunlarla bağlantısı olan her türlü ekipman boru vs.
Emniyet Aksesuarı: Basınçlı kabın emniyetle çalışması için gereken her türlü emniyet donanımı.
Basınçlı kap çeşitleri: Asetilen tüpü, sıcak su ve buhar kazanları, Kompresörler, basınçlı asit tankları, LPG tankı v.s.

Basınçlı kaplarda tehlikeler:
ü Patlama
ü Zehirli gazların ortaya yayılması
ü Zehirli sıvıların ortaya yayılması
ü Yangın
ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER

İMALAT: Tüm basınçlı kaplar mevzuat, standartlara fenne uygun olarak ve bulundurulacak gazın çeşit ve basıncına göre imal edilmelidir. Basınçlı kapların bulunduğu yerler patlamaya dayanıklı olmalıdır.
İşletilmesi: Basınçlı kaplar yetkili kişiler tarafından, emniyet kurallarına uygun olarak işletilmesi gerekmektedir.

Periyodik kontroller: Eski yıpranmış aşınmış kaplar kullanılmamalıdır. Tüm basınçlı kapların kontrolleri yılda 1 yapılmalıdır. Basınçlı kaplar bakımı yapılırken aşınma ve yıpranma olup olmadığı kontrol edilmeli ve azami çalışama basıncının 1.5 katı ile teste tabii tutulmalı. Bazı durumlarda bu testlerde de patlama olabilmekte bundan dolayı bu testler hidrostatik yapılmalı.
Basınçlı kaplar üzerinde emniyet donanımları bulunmalı üzerlerinde Gazın sıcaklığını, basıncını, seviyesini gösteren göstergeler bulunmalıdır aynı zamanda otomatik emniyet donanımları bulunmalıdır.

KOMPRESÖRLERDE ALINACAK ÖNLEMLER:
ü Kompresörler patlamaya dayanıklı odalarda bulunulmalı.
ü Seyyar kompresörler çalışanlara en az 10 m. Uzaklıkta olmalı.
ü Yılda 1 periyodik kontrolleri yapılmalı.
ü Üzerinde etiket bulunmalı etikette, İmalatçı firma, imalat tarihi, azami çalışma basıncı, gazın cinsi yazılmalı.
ü Manometre ve emniyet sübobu olmalı
ü Otomatık emniyet donanımları olmalı.
ü Tankın altındaki musluktan her gün su boşaltılmalı
ü Uzaktan durdurma tertibatı olmalı

KAZANLAR 
1)Sıcak su kazanları
2) Buhar Kazanları

Kazanlarla çalışırken en önemli tehlike patlamadır. Patlama nedenleri 1) Kazanın yapımında hatalar.2) Kullanımda hatalar 3) Emniyet donanımlarının olmaması 4) Bakımlarının düzenli yapılmaması.
Kazanlarla yapılacak çalışmalarda kazan imalatlarının fenne standart ve mevzuata uygun yetkili elemanlar tarafından yapılması sağlanmalı Kazan üzerindeki etikette: 1)İmalatçı firma.2) imalat tarihi 3) Azami çalışma basıncı 4) Kazan numarası bulunmalıdır. Yılda 1 peryodik kontrolleri yapılmaları gerekir. Sıcak su kazanlarında patlama nedeni gidiş-geliş emniyet borularında tıkanma sonucu açık hava ile bağlantının kesilmesi ya da yanma odasında CO birikimidir.

SICAK SU KAZANLARINDA EMNİYET DONANIMLARI:
ü Termometre
ü Termostat
ü Hidrometre
ü Gidiş-dönüş emniyet boruları
ü Taşma havuzu
ü Gözetleme deliği
ü Patlama kapağı

BUHAR KAZANLARINDA BULUNMASI GEREKEN EMNİYET DONANIMLARI
ü Presostat
ü Manometre
ü En az 2 adet su seviye göstergesi
ü En az 2 adet emniyet sübobu
ü Emniyet düdüğü
ü Kazan besleme cihazı
Basınç göstergeleri dikkatli kullanılmalı ve yılda 1 bakımları yapılmalıdır.
Tüm basınçlı kaplarda otomatİk emniyet donanımları olmalıdır ve kontrolleri yapılamalıdır.

KAZAN DAİRESİNDEKİ PATRLAMALARA ÖNLEM:
ü Kazan dairesi patlamaya dayanıklı olmalı.
ü Kazanın bulunduğu bölmede kazan ve tavan arasında boşluk bulunmalı (üzerinde rahat çalışmak için)
ü Kazan üzerinde etiket olmalı –İmalatçı adı, tarihi, kazan numarası ve azami çalışma baıncı etikette yazmalı.
ü Kazan ve baca kanallarına girebilmek için kapı ve kapaklar olmalı.
ü Odanın iyi havalandırılması gerekir.
ü Elektrik tesisatı ex-prof olmalıdır.
ü Kazan dairesine sorumlu ve yetkililer hariç girilmesine izin verilmemelidir.
ü Yakıt tankları yangına neden olmayacak şekilde yerleştirilmelidir.
ü Kazanlar yakılmadan önce kazancı tarafından kontrol edilmelidir.
ü İlk ateşlemeden sonra ısı yavaş yavaş artırılmalıdır.
ü Her vardiyada emniyet sübopları kontrol edilmelidir.
ü Yılda 1 defa periyodik kontrolleri yapılmalı.

Kazan manometreleri yılda 1 kontrol edilmeli ve çıkabilecekleri azami basıncın 2 katını gösterme kapasitesinde olmalılar.
Asla basınçlı kapların bakımı basınç altında yapılmamalıdır.
Kazanlar imalat esnasında, montajdan sonra kullanılmadan, 3 ay boyunca kullanılmadılar ise ve yılda 1 defa kontrolden geçirilmelidir.
Kazanlar patlamaya dayanıklı ayrı bir yerde olmalı ve üst katında işçiler çalışmamalı
Basınçlı kaplarda en az 2 adet güvenlik vanası olmalı.
Basınçlı kaplarda hidrolik deneyler işletme basıncının 1.25 katı ile yapılır.
Basınçlı kaplarda yapılan testler: 1) Hidrolik test 2) Ultrasonografik test 3) Radyografik testler. 4) Sıvı penetrasyon testleri 5) Gözle kontrol 6) Pnömatik testler
Zorlayıcı testler pnömatik ve hidrolik testlerdir.
Vulkanizatör ve devilkanizatörlerin peryodik mkontrolü 3 ayda 1 yapılmalı.
Alüminyum gövdeli kazanlar max. 100 °C ile çalışır.
Çelik gövdeli basit kaplar max. 300°C ile çalışır.
Orta basınçlı kaplarda basınç 2-6 kg/cm² arasındadır.
HAZIRLAYAN : Julide YAMAN

BasincliKaplar_spot.docx

El Aletleriyle Çalışmalarda İş Sağlığı Ve Güvenliği Konu Özeti

El Aletleriyle Çalışmalarda İş Sağlığı Ve Güvenliği Konu Özeti

EL ALETLERİYLE ÇALIŞMALARDA İSİG
Sık kullanılan el aletleri çalışma alanına yakın olmalıdır.
Atölyedeki giyim kuşam:
· Kısa kollu giysiler giyilmeli ya da kollar sıvanmalıdır.
· Kıravat takılmamalı.
· Parçalı ve bol giysi giyinmemeli.
· KKD kullanılmalı.
· Aksesuar takılmamalı.
El Aletleri 2’ye ayrılır:1) Elektriksiz el aletleri.2) Elektrikli el aletleri
Elektriksiz El Aletleri :
EĞE ile çalışmalarda dikkat edilmesi gerekenler:
· Eğe işlemi sırasında titreşimi önlenmek için iş parçası mengeneye bağlanmalı.
· Eğe sağ el ile tutulmalı.
· Vücut ve kol ritmik hareket ettirilmelidir.
· Eğe saplı olmalı.
· Eğeleme esnasında oluşan talaşlar fırça ile temizlenmeli.
· Eğe sert malzeme ile yapılmış olması nedeni ile kırılmalara dikkat edilmeli.
· Eğleme esnasında el mengeneye çarpmamalı.
TESTERE ile çalışmalarda
· Testere ileri hareket ederken malzemeye basınç uygulanır,geri dönerken serbest bırakılır.
· İşin daha verimli olması için gidiş-dönüş hızının dakikada 40-50 gidiş – dönüş olmalı.
· Testere sert malzemeden yapılmadıysa kırılmalara dikkat edilmeli.
· İşin bitimine yakın testere bastırılmaz parça kırılabilir.
TORNAVİDA ile çalışmalarda
· Vida tornavida uyumlu olmalı
· Tornavida sapı düzgün olmalı.
· Tornavidaya çekiç ile vurulmaz.
· Tornavida ile çalışırken vida el ile tutulmaz.
PENS ile çalışırken:
· Cıvata vida gibi malzemeler pens ile çıkarılmaz.
· İşe uygun pens seçilir.
· Penslere çekiç ile vurulmaz.
· Pens ile çalışırken el pens ağzına yakın tutulmaz.
ANAHTAR ile çalışırken
· Cıvata’ya uygun anahtar seçilir.
· Anahtarın ağzı bozuk olmamalı.
· Anahtarda çapaklanma var ise temizlenmeli.
· Anahtar ile çalışırken anahtar bastırarak değil çekilerek çalışmalı.
· Boru gibi malzemeler içine takılıp anahtar ile uzaktaki işler yapılmamalı.
· Çekiç ile anahtara vurulmaz.
· Anahtar ile çalışırken el çarpmamaya dikkat edilmeli.
ÇEKİÇ ile çalışırken
· Çekiç yağlı, terli el ile tutulmamalı.
· Çekiç sapı gevşek olmamalı.
· Çekiç sapına yakın tutulmamalı.
KESKİ ile çalışırken
· Keskinin keskinliği kontrol edilmeli gerekir ise bilenmeli.
· Keski sert malzemede kullanılmamalı.
· Uygun KKD kullanılmalı.
Sivri uçlu el aletleri (pergel) cepte taşınmamalı.
Elektrikli el aletleri ile yapılan çalışmalarda meydana gelen kazalar tüm iş kazalarının %20’sini oluşturmaktadır. Ölümlü kazalar açısından 4. Sırada malulen veya kısmi iş görememezlikte ise 1. Sırada yer almaktadırlar.

Elektrikli el aletlerinde meydana gelen kazaları önlemek için:
1) Kaynakta önlem alınmalı.
2) KKD kullanılmalı.
· Elektrikli el aletlerinde yapılan çalışmalarda uygun kıyafet giyilmeli.
· Toz çapak kaçmasını önlemek için uygun KKD kullanılmalı.
· Yangına karşı önlem almalı yağlı eller ile aletlere dokunulmamalı.
· Ağır elektrikli el aletlerin düşmesine karşı ayakkabılar özel olmalı.
· Yüksek yerlerde kullanılacaklar ise düşme ve kırılmalara dikkat edilmeli.
· Topraklamaları mutlaka yapılmış olmalı.
· Yalıtkan malzeme ile kaplanmalı(tutma yerleri)
· Titreşim ve gürültüye önlem alınmalı.
MATKAP İle çalışırken
· Kıyafet uygun olmalı.
· Matkap ucu gevşek olmamalı.
· Malzemeye uygun matkap seçilmeli.
· Titreşim ve gürültüye önlem almalı.
· Matkap sıkı tutulmalı
· Topraklaması yapılmış olmalı.
ELEK. TESTERE ile çalışırken
· Topraklama yapılmış olmalı.
· Uygun kıyafet giyilmeli.
· Sıkı tutulmalı.
· Eskimiş testere kullanılmamalı.
Bileme araçları ile çalışırken uygun KKD kullanılmalı.
ü El aletleri ile çalışırken sapları düzgün olmalı ve yalıtkan olmalı.
ü
ü El aletleri kapasiteleri dışında zorlanmamalı.
ü Taşınabilir el aletleri sapları yalıtkan bir malzeme ile kaplanmış olmalı ve üzerlerinde devreyi kapatmaya yarayan sürekli basılarak çalışan yaylı bir devre kesici olmalı.Topraklanmaları üzerinde topraklama elemanı bulunan özel fiş ve prizlerle yapılmalı.
ü Açık alanlarda ve inşaat işlerinde kullanılan el aletleri çift yalıtkan olmalı, ve güvenlik transformatörlerinin çıkışında 1 alet takılı olmalı, düşük gerilimle çalışmalı.
ü Kaçak akımlara karşı elek. El aletlerinde kaçak akım rölyesi devre kesici olmalı.
ü Elektrikli el aletlerinde yüksek gerilimle çalışanlarda üzerinde gerilimi düşürecek şalter olmalı.
ü Parlayıcı patlayıcı ortamlarda elektrikli el aleti kullanılmamalı.
ü Tüm el aletleri kullanılmadan önce kontrol edilmeli.
ü Bakımları kalifiye elemanlar tarafından yapılmalı.
ü El aletleri işçilerin geçiş yolu üzerinde bulunmamalı.
ü Kesiciler uygun bakımlı olarak muhafazaların içinde saklanmalı.
HAZIRLAYAN : Julide YAMAN

El_Aletleri_Spot.docx

ELEKTRİK KONU ÖZETİ

ELEKTRİK KONU ÖZETİ

1 Grup → 3/A yuk.tek.öğretim 50 KM 150 kW 400 V 1500 kW 35 kV
2.Grup → 2 yıl yük.tek.öğretim 30 kW 125 kW 400 V 1000 kW 35 kV
orta okuldan sonra 4/5 yıl mesleki eğitim görenler
3.Grup → Lise mezunu, bakanlık kursunu 16 kW 75 kW 400 V 500 kW
bitirmiş 3308’e gore usta 400 V
Elek iç tesisi plan Elek.iç tesisi işletme Proje hazırlanması ve yapım işleri ve bakım işleri Imzaları
0-1 kV 1-17,5 kV 36 kV

En küçük düzey uzaklık
Üzerinde trafik olmayan sular 4,5 5 5
Araç geçmesi elverişli çayır 5 6 6
Araç geçmesi elverişli köy 5,5 7 7
Şehirlerarası karayolu 7 7 7
Ağaçlar 1,5 2,5 2,5
Üzerine çıkılan düz damlı yapılar 2,5 3,5 3,5
Üzerine çıkılmayan eğik damlı yapılar 2 3 3
Elektrik hatları 2 2 2

Hava hattı iletkenlerinin ağaçlara olan yatay uzaklığı
0-1 kV → 1 m
1-170 kV → 2,5 m
170 kV → 3 m
170-420 kV → 4,5 m
Hava hattının yapılara olan yatay uzaklığı
10-1 kV → 1 m
1-36 kV → 2 m
36-72,5 kV → 3 m
72,5-170 kV → 4 m
170-420 kV → 5 m
Gerilimli notlara mutlak yaklaşma mesafesi
650 V – 15000 → 30 cm
15000 V – 50.000 → 50 cm
50.000 V – 150.000 → 120 cm
150.000 V – 250.000 → 200 cm
250.000 V – 420.000 → 350 cm
* Açık hava elektrik tesisleri en az 180 cm yükseklikteki duvar veya tel kafesle çevrilmiş olmalıdır.
* Yüksek gerilim tesisleri ve havai hatlardaki çalışmalarda en az 2 kişiden oluşan ekip çalışmalı
Görev emir, çalışma izni formu düzenlenir
Enerji kesme ve yeniden verme işlemi tutanakla kayıt altına alınır.
Senaratörlerde envensör salter bulunmalı.
Arazide ve trafo merkezlerinde işletme / bakım / onarım yapacaklar “ iş güvenliği “ ve “ ilk
yardım “ eğitimi almalı.
 Direkler
3 yıldan fazla kullanılan ağaç direkler , çürümeye karşı korunmalı
Çekiçle dip tarafına vurma yada dibini 20 cm kazma ya da direğin kuvvetlendirilmesi esastır.
Alçak gerilim direklerinde kullanılan lenteler, en alt iletkenin 50 cm altına bağlanmış olmalıdır
Yüksek gerilim hattındaki lenteler topraklanmış olmalı
 Aydınlatma – TSE ve elek.iç.Tes.Yönt.
 Sigortalar
32 A’ın üstü olan sigortalarda en az 1 şalter veya anahtarla kontrol altına alma olmalıdır.
 Gerilim altındaki bölümler
Dokunmaya karşı gerilimi > 50 V alternative
> 120 V doğru
Akımlı olan devreler yalıtılmalı, doğrudan dokunmaza karşı korunmalı
Yalıtılan çalışma zeminin izolasyon direnci alevlendi
 Tevzi tabloları – Elek. Iç.Tes.Yönt
Gerilimi < 1000 V ana dağıtım tabloları içindekiler
Izoleli, bakım onarımdaki hücre diğerinden paravanla
Transformatör ve Kondansatör
Bunların koyulduğu yerlerin duvaları ve kapıları yandına dayanıklı olmalı
Hava soğutmalı transformatörler, ısı geçirmeyen ve yanmayan bir bölme ile kapatılmalı
Trans. ve Kond. merkezlerindeki diğer yüksek gerilimli cihazlar, tel kafesli yada parmaklıklı kapılar ile
özel hücrelere yerleştirilmeli
 Akü
Zemin aside dayanıklı olmalı
Kıvılcım yapmayan aspirator kullanılmalı, boru ve boru kanalları elektrolit etkisine dayanıklı
malzemelerden yapılmış olmalı, ateşli yerlere açılmamalı
Akü bataryası kutuları akım geçirmeyen malzemeden yapılmalı
Kurşun asitli akülerde kullanılan yalıtkan gereçler elektrolitlere dayanıklı olmalı
Akü odalarında açık alev ve sigara yasak
Suya asit koyulmalı
Akü odalarında, nemli yerler için kullanılan kablolar kullanılmalı, akkor telli Lamba ve sızdırmaz tip
armature kullanılmalı
 Seyyar Kablolar
Islak yerlerde küçük gerilimli kullanılmalı
 El Aletleri
Yalıtılmış malzemeden sapları olmalı
Özel sapanla taşınmalı
Kullanıcılar bol etekli geniş elbise giymemeli
 Kaynak Makinesi
Şalter makine üzerinde bulunmalı
 Inşaat Şantiyeleri
Küçük gerilim veya 1/1 oranlı, çift yalıtkanlı ekipman kullanılmalı
Güv.transformatörüne 1 alet bağlı olmalı
 Patlayıcı Ortamlar
Statik Elektrik
Titan , Al,Mg tozlarının taşındığı yerlerde statik elektrik dedektörü olmalı, notralizar
konulmalı
Sentetik akaryakıt kapları iletken madde ile kaplanmalı
Nem düşükre karton / kağıt ile kaplama yapılmalı
Metal boyalarla boyanmalı ya da
Toprak içine yerleştirilmeli
Alev Sızdırmaz Teçhizat
Alev geçirmez cihaz için kullanılan iletkenler eksiz borular içinde bulunmalı, yada madeni kılıflı /
mineral tecritli kablolar kullanılmalı
Tehlikeli ortama giren elektrik tesisatı boruları tehlike alanına girdikleri noktada alev sızdırmaz
buatlarla donatılmalıdır.
 Teçhizatın Korunması
Alev sızdırmaz cihazın madeni gövdesi, kabloların madeni kılıfları ve borular arasındaki elektrik
bağlantısı lehim kaynağı veya uygun maşanlar kullanılarak yapılmalıdır.
Pot ortamlarda sigortalar ortamın dışında olmalıdır
Pot ortamlarda ve tehlikeli mad.bulunduğu ortamlarda aydınlatma devreside dahil tüm elektrik tesisatı yılda 1 kontrol edilmeli
Otomatik akım kesici olmalı , akım % 10 değiştiğinde kesmeli
Tozlu ortamda sigortalar dışarda olmalı
Yıldırımdan korunma – Kuv. Akım.Tes.Yönt hava hatları uygun kapasitedeki parafudur ile korunmalı yılda 1 kontrol edilmeli
 Topraklama – Etek iç Tes.Yönt.
Yılda 1 kontrol edilmeli, değişen işletmede 6 ayda 1 ( hareketli )
Elektrik üretim + iletişim + dağıtım tesisleri hatlar hariç 2 yılda bir
Enerji nakil + dağıtım 5 yılda bir

Koruma İletkeni
Bu iş için kullanılan yalıtılmış iletkenler ve sıfır iletkeni bütün uzunlukları boyunca belli renkte işaretlenmelidir.
 
HAZIRLAYAN : Ali SİLAV

Elektrik_Spot.docx

ELLE TAŞIMA İŞLERİNDE GÜVENLİK KONU ÖZETİ

ELLE TAŞIMA İŞLERİNDE GÜVENLİK KONU ÖZETİ

ELLE TAŞIMA İŞLERİNDE GÜVENLİK· Yükün özellikleri
Aşağıda belirtilen özelliklere sahip yüklerin elle taşınması sırt ve bel incinmesi riski oluşturabilir;
1. çok ağır veya çok büyükse
2. kaba veya kavranılması zor ise
3. dengesiz veya içindekiler yer değiştiriyorsa
4. vücuttan uzakta tutulmasını veya vücudun eğilmesini veya bükülmesini gerektiren bir konumda ise
5. özellikle bir çarpma halinde yaralanmaya neden olabilecek yoğunluk ve şekilde ise

· Fiziksel güç gereksinimi
1. çok yorucu ise
2. mutlaka vücudun bükülmesi ile yapılabiliyorsa
3. yükün ani hareketi ile sonuçlanıyorsa
4. vücut dengesiz bir pozisyonda iken yapılıyorsa
5. bedenen çalışma şekli ve harcanan güç;
özellikle sırt ve bel incinmelerine neden olabilir

· Çalışma ortamının özellikleri
Çalışma ortamı aşağıdaki özelliklerde ise, özellikle sırt incinmesi riskini artırabilir;
1. Çalışılan yer işi yapmak için yeterli genişlik ve yükseklikte değil ise
2. zemin düz değilse, engeller bulunuyorsa veya düşme veya kayma tehlikesi varsa
3. çalışma ortam ve şartları, işçilerin yükleri güvenli bir yükseklikte veya uygun bir vücut pozisyonunda
4. taşımasına uygun değilse
5. işyeri tabanında veya çalışılan zeminlerde yüklerin indirilip kaldırılmasını gerektiren seviye farklılıkları varsa
6. zemin veya üzerinde durulan yer dengesizse
7. sıcaklık, nem veya havalandırma uygun değilse

· İşin gerekleri
Aşağıda belirtilen çalışma şekillerinden bir veya daha fazlasını gerektiren isler sırt ve bel incinmesi riski oluşturabilir.
1. özellikle vücudun belden dönmesini gerektiren aşırı sık veya aşırı uzun süreli bedensel çalışmalar
2. yetersiz ara ve dinlenme süresi
3. aşırı kaldırma, indirme veya taşıma mesafeleri
4. işlemin gerektirdiği, işçi tarafından değiştirilemeyen çalışma temposu.

· Bireysel risk faktörleri
İşçinin;
1. Yapılacak işi yürütmeye fiziki yapısının uygun olmaması
2. Uygun olmayan giysi, ayakkabı veya diğer kişisel eşyalar kullanması
3. Yeterli ve uygun bilgi ve eğitime sahip olmaması
durumunda işçiler risk altında olabilir.

· Yükle ilgili risk faktörleri;
1. Yükün özellikleri
2. Fiziksel güç gereksinimleri
3. Çalışma ortamının özellikleri
4. İşin gerekleri

· Elle taşıma işleri ile ilgili mevzuat 4857 sayılı iş kanununun 78. Maddesine göre düzenlenmiştir.
· İşçinin yetersiz dinlenme süresi elle taşıma işlerinde bireysel risk faktörlerinden sayılmaz.
· Yetersiz ara ve dinlenme süresi bireysel risk faktörleri kapsamına girmez.
· Yükün vücuda yakın taşınması riski minimize eden önemli faktörlerden biridir.
· Yükün tartılması elle taşıma işi olarak değerlendirilmez.
· Zihinsel güç gereksinimi elle taşınacak yük ile ilgili risk faktörlerinden birisi değildir. Risk faktörleri, yükün özellikleri, fiziksel güç gereksinimleri ve çalışma ortamının özellikleri olarak sıralanabilir.
· İşyeri tabanında veya çalışılan zeminlerde yüklerin indirilip kaldırılmasını gerektiren seviye farklılıkları varsa sırt incinmesi riskleri artar.
· Ülkemizdeki mevzuata göre elle taşımada yük ağırlığı 25 – 50 kg max. olarak uygulanmaktadır.
· İşyerlerinde malzemelerin istiflenmeye müsaade edilen yüksekliği 3 metredir.
· Ağır çuval ve torbalar dört köşesi çaprazlama olarak ve en çok 5 sırada bir , 1 torba eksik konularak istif edilecektir.(ISIG tüzük madde 490)
· Elle taşıma işleri yönetmeliğinde yükün birden fazla kişi ile taşınması durumu tanımlanmamıştır.

SORULAR
Soru 1
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde belirtilen husus yükle ilgili risk faktörlerinden değildir?
( )Çalışma zemininde bulunan engeller
( )Vücudun bükülmesiyle yapılabilen elle taşıma işi
(X)İşçinin elle taşıma konusunda yeterli eğitime sahip olmaması
( )İşçi tarafından değiştirilemeyen çalışma temposu
Soru 2

Elle taşıma işlerinde aşağıdaki seçeneklerden hangisi bireysel risk faktörlerinden sayılmaz?
(x)İşçinin yetersiz dinlenme süresi ← Doğru cevap
( )İşçinin yeterli bilgi ve eğitime sahip olmaması
( )İşçinin fiziki yapısı
( )İşçinin uygun olmayan kişisel koruyucular kullanması
Soru 3
Elle taşıma işi aşağıda belirtilen hususlardan hangisini içermez?
(x)Yükün konveyörler vasıtasıyla taşınması ← Doğru cevap
( )Yükün birden fazla kişi tarafından başka bir yere götürülmesi
( )Yükün mekanik bir araç yardımıyla taşınması
( )Yükün işçi tarafından elle ve beden gücü kullanılarak kaldırılması
HAZIRLAYAN : Hakan POLAT

Elle_Kaldirma_Spot.doc

Ergonomi Konu Özeti

Ergonomi Konu Özeti

ERGONOMİ SPOT BİLGİLER

· Ergonomi: Uyum, uygunluk anlamına gelir. Çeşitli iş ve çevre koşullarında insanların makinelerle ilişkisini konu edinir. Ergonomi genel anlamda yaşamın (dünyanın) insana uydurulmasını hedef almıştır.
· Ergonomi (İş açısından ): İş sistemlerinin tasarımı ile güvenli ve etkili bir çalışma için gerekli insan gereksinimlerini karşılamayı amaçlar.
· Klasik kas ve sinir sitemi hastalıklarına örnek; Karpal tünel sendromu ve tendinit)
· Ergonomi uzmanları (Ergonomist); İş, görev, ürün, örgüt, çevre ve sistemlerin değerlendirilmesi ve tasarımıyla uğraşır.
· ERGONOMİK TASARIM YAPILIRKEN; 
Kullanıcıya uygun olmalıdır, Kullanımı kolay olmalıdır, Rahatlığı artırmalıdır, Sağlık ve güvenliği artırmalıdır, Performansı artırmalıdır (Hız, Güvenilirlik, Doğruluk, kesinlik hassasiyet)
· İkincil görev zihinsel iş yükünün ölçülmesi için kullanılan bir yöntemdir.
· Ergonomik çalışma yeri düzenleme yöntemleri: fizyolojik açıdan, antropometrik açıdan, psikolojik açıdan, bilgi tekniğine dayalı, güvenlik tekniğine dayalı, çevresel faktörler açısından.
· Antropometri insan vücut ölçülerini konu edinen bir bilim dalıdır.
· Ergonomik tasarımda antropometrik verilerin %90’ı tasarım ölçüsü içinde yer alır.
· Antropometrik veri tipleri: statik antropometri, dinamik antropometri, kuvvetsel antropometri.
· Bir işin ergonomik olması için taşıması gereken özellikler: yapılabilirlik, katlanılabilirlik, beklenebilirlik, hoşnutluk. 
· Çalışma duruşunun (postürün) tanımlanmasında kullanılan vücut elemanları: bel kemiği, pelvis, kaslar.
· İş organizasyonu ilkeleri: iş genişletme, iş zenginleştirme, iş değişimi (rotasyon), grup çalışması.
· Dikkat gerektiren işler daha yüksekte (95-110cm), ağır işler daha düşükte (70-90 cm) yapılır.
· İş fizyolojisi iş ve çalışma çevresinin etkileri sonucunda oluşan yüklenmeleri inceler. Dolaşım, solunum ve iskelet sisteminin işin metabolizmadan sağlanacak enerji gereksinimlerine verdiği cevapları konu edinir.
· İş sisteminin insan üzerinde oluşturduğu etkiler bütününe yüklenme denir.
· Kaza: Önceden tahmin edilemeyen, beklenmeyen, aniden ortaya çıkan, mala zarar veren yaralanmaya veya ölüme yol açan olaydır.
· Çalışanların bireysel özellikleri ve kapasitelerine bağlı olarak yüklenmeye karşı gösterdikleri toplam tepkiye zorlanmadenir.
· Fiziksel iş yükünü ölçme yöntemleri: nabız frekansı, kan basıncı, oksijen tüketimi, solunum sıklığı, vücut sıcaklığı, kan biyokimyası ve idrardaki değişiklikler, elektromiyogram, kandaki laktik asit düzeyi.
· Sürekli güç sınırı 4 kcal/dakikadır.
· Dinlenme 4 şekilde olabilir: İsteğe bağlı ara verme, Gizli dinlenme (ikincil bir iş), İş akışına bağlı ara verme, Yasa ile saptanmış aralar.
· Duruş (postür), vücudun, başın, gövdenin, kol ve bacak üyelerinin boşluktaki konfigürasyonu, hizalanması olarak tanımlanmaktadır. Postür beş ana vücut parçasının mekanik etkileşimi ile meydana gelir. Bunlar bel kemiği, leğen kemiği, omur diskleri, kaslar ve deridir.

ERGONOMİNİN SINIFLAMASI:
Fiziksel Ergonomi: Fiziksel etkinlikleriyle ilişkili olarak insanların anatomik, antropometrik, fizyolojik ve biyomekanik karakteristikleriyle ilgilenmektedir. Dolayısıyla çalışma sırasındaki duruş özellikleri, işlenecek materyalle ilgili işlemler, yinelenen hareketler, işle ilgili kas iskelet sistemleri, güvenlik ve sağlık temel konularını oluşturmaktadır.
Bilişsel Ergonomi: Mühendislik pisikolojisi olarak da adlandırılır. İşin bilgi işleme gereksinimleriyle ilgilenir. Başlıca uygulamaları hata olasılığını en azda tutarak insan performansını artırmaya yönelik olarak kadran, kontrol ve bilgisayar programları geliştirmektir.
Organizasyonel ve yönetimsel (örgütsel) Ergonomi: Örgütsel yapıları, politika ve süreçleri dahil olmak üzere sosyoteknik sistemlerin en uygun duruma getirilmesiyle ilgilenir. Konuları arasında iletişim, ekip kaynak yönetimi, iş tasarımı çalışma saatlerinin belirlenmesi, ekip çalışması, katılımcı tasarım, toplum ergonomisi, uyumlu çalışma, iş birliği içinde çalışma, yeni iş paradigmaları, örgütsel kültürü, sanal örgütler, tele iş ve kalite yönetimi sayılabilir.

HAZIRLAYAN : Şeref ARSLAN

ERGONOMİ
ÇALIŞMA SORULARI

 
Soru 1: “İkincil görev” yöntemi aşağıdakilerin hangisinin ölçümünde kullanılan bir yöntemdir?
a. Zihinsel iş yükü ölçümü
 
Soru 2: Aşağıdakilerden hangisi ergonomik çalışma yeri düzenleme yöntemlerindendir?
a. Fizyolojik açıdan

b. Antropometrik açıdan
c. Psikolojik açıdan
 
Soru 3: Ergonomik tasarımda insan vücut ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? Antropometri
 
Soru 4: Aşağıdakilerden hangisi bir çalışma sisteminin ergonomik olması için taşıması gereken şartlardandır? Yapılabilirlik, Katlanılabilirlik, Hoşnutluk
 
Soru 5: Antropometrik çalışma yeri düzenlemede antropometrik ölçüsü alınan insanlardan en az ne kadarı ilgili tasarım ölçüsü içinde yer almalıdır?%90
 
Soru 6: Aşağıdakilerden hangisi antropometrik veri tiplerindendir?

  1. Statik antropometrik veriler
  2. Dinamik antropometrik veriler
  3. Kuvvetsel antropometrik veriler

 
Soru 7: Aşağıdakilerden hangisi ergonominin sınıflarındandır?
a. Fiziksel ergonomi
b. Yönetimsel ergonomi
c. Bilişsel ergonomi
 
Soru 8: İnsan-makine ara kesiti ile gösterge ve kontrol panellerinin tasarımını konu edinen ergonomi sınıfı aşağıdakilerden hangisidir? Bilişsel ergonomi
 
 
Soru 9: “Sürekli güç sınırı” aşağıdakilerden hangisi ile ilgili bir kavramdır? 
Fizyolojik açıdan çalışma yeri düzenleme
 
Soru 10: Aşağıdaki kavramlardan hangisi insan vücudunun tam istirahat halinde ve temel yaşam fonksiyonlarını devam ettirebilmesi için gereken, en düşük enerji harcama düzeyini ifade eder? 
a. Bazal metabolizma enerjisi

Ergonomi_Spot_Bilgiler.doc

Fiziksel Riskler Konu Özeti

Fiziksel Riskler Konu Özeti

TİTREŞİM
Titreşimin Frekansı = Birim zamandaki titreşim sayısına titreşimin frekansı denir – Hertz
Titreşimin Şiddeti = Birim alandaki , birim zamandaki akım gücüne titreşimin şiddeti denir –
W / cm Kare
 Insanlar 1-1000 H2 arasındaki titreşimi algılar
Titreşimin insane vücudu üzerindeki etkileri
Fiziksel ve Biyomekanik
Psikolojik ve Sensoryel
Fizyolojik
Patolojik etkiler
 Insana etkisi olan titreşim 1-100 H2 arasındakidir
El aletleri ile yapılan çalışmalarda
El-kol titreşim geçirme oranı 5 H2 den yüksek olanlar
2.max düzey 20-30 H2
Titreşimin Klinik Etkileri
 Çok düşük frekans = + < 2 H2
Bulantı / kusma / terleme
 Düşük frekans = 2 H2 <+<30 H2
Duyarlılık ( aşırı ) / uyuşukluk
Titreşimin Değerlendirmesi
Frekansı
Şiddeti
Yönü
Maruziyet süresi
Uygulanan bölge ve büyüklüğü
Kişinin; yaşı, cinsi, duyarlılığı
 Titreşimin frekansı ivmesinin şiddeti etkisi
 Titreşim, vibrasyon dedektörü ile ölçülür
 Frekans bantları / etkindeğer rms hız m/sn
Oktav bantları
1-2,48-16,31,5-125-250-1000-2000-4000 ve 8000 işe giriş muayenesinde
Sinir
Kalp / dammar Sistemi ile el / bilek / dirsek eklemleri ve röntgen
Sindirim
 SSK Meslek hastalığı listesinde bulunmakta fakat istatistiklerde yok ( meslek hastalığı )
 Yükümlülük süresi 2 yıldır
 El – Kol titreşimi
8 saatlik sınır değer 5 m/s kare
Etkin değer 2,5 m/s kare
 Bütün vücut titreşimi
8 saatlik sınır değer 1,15 m/s kare
Etkin değer 0,5 m/s kare
 Titreşim yapan aletlerle çalışan kişilere 6 ayda 1 sağlık muayenesi yapılacak.
TERMAL KONFOR
Termal Konfor
Hava sıcaklığı – buğulu 15-30 derece
Havanın nem yoğunluğu – % 30 – % 80
Havanın akım hızı – 0,3 – 0,5 m/sn
Radiant ısı ( ısı kaynağından – fırından )
Sıcaklık
Bir standard gore, cismin ne kadar soğuk yada sıcak olduğunu ifade eden nicelik.
H = M + R + C – E + D
Vücudun Metabolit Radyonıt Konvektif Buharlama Direk temas
Isı yükü ısı kazancı enerji ısı yükü yoluyla ısı
Alışverişi
 Maksimal O2 alımı arttıkça vücut ısısı düşer
 Yüksek sıcaklığın sebep olduğu rahatsızlıklar
Isı çarpması
Isı krampları
Isı yorgunlukları
 Radyont ısı , glop termometre ile ölçülür
Havanın nemi , kato termometre / higrometre
Hava akım hızı, anemometer
 Hissedilen sıcaklık = ölçülen sıcaklık + hız
Efektif Sıcaklık
Ölçmek için; kuru term sıcaklığı + akım hızı + yos term +nomogram lazım )
Termal konfor bölgesine etki eden faktörler
Ort. Sıcaklığı
Ort.nem durumu
Ort.hava akımı
Işin niteliği
Işçinin giyimi
Işçinin yaşı / cinsiyeti
Işçinin beslenmesi
Işçinin fiziki durumu
Işçinin genel sağlık durumu
Bunalım Bölgesi
Vücuttan ısı atmanın güç olduğu ,hava akımı olmayan ortamda bunalma hissedilen sıcaklık ve bağıl
nem kombinasyonu.
 Meslek hastalığı belirtilmemiş
BASINÇ
 Basınç birimi – bar yada N / cm kare
 Insanlar 4 atm basınca kadar dayanabilir
Kol bacak ağrısı , bulanık görme
0 kare basıncının sonucu tasikardı
 SSK ya gore Meslek hastalığıdır.
 Akut durumda yükümlülük 3 gün , diğer 10 yıldır
 Akciğer / sınus grofus I büyük eklemler , yılda 1
Radyolojik incelenmeli – inceleme işçi işten ayrıldıktan 2 yıl sonrasına kadar devam etmeli
 Dalgıç adalarında kişi başı 40 m küp hava olacak
CO 2 miktarı % 0,1’ i geçmeyecek
 22 m den derine günde 2 den fazla inilmeyecek arasında 5 saat olacak
 Işe başladıktan sonra 15 gn sonra adaptasyon kontrolü yapılacak
 7,5 saat yönetmeliği dikkate alınacak
GÜRÜLTÜ
Dalga boyu π → cm
Bir dalga boyu için geçen zaman → periyot → T → sn
Frekans ; saniyedeki titreşim sayısı → + → ¹/sn
Hız = + x π
Ses basıncı ; atmosferin, basınç ile sıkışma ve genleşme arasındaki basınç farkına denir.
Basınç → bor → pascal
1 cm² ‘ ye 106 dyn lık kuvvetin etkimesi ile oluşan basınç
1 bor = 10μ pascal
Sesi tanımlamak ; basınç + frekans
Ses gücü ; ses kaynağından 1 m uzaklıktaki ses basıncı
Ses yoğunluğu ; birim alandaki ses gücü
Ses şiddeti ; ses yoğunluğunun düzeyleri
Ses yüksekliği , sesin tiz ve bas olarak ayrılması
F ↑ ses tiz , f ↓ ses bas
Subsanık İşitebilen ultrasonic
+ < 16 h² 20 H< f < 20kH² > 20 kH²

Fizyolojik Etkiler
Ses şiddeti Frekans dağılımı Süresi
Duyarlılık Yaş Cinsiyet

Insanlar 20 M Pascal – 200 Pascal duyar
0 dB – 140 dB
Işitme eşiği – Ağrı eşiği
Işitme Kaybı
Iletişim tipi işitme kaybı
Dış ve orta kulakta oluşur / ani patlama
Algı tipi işitme kaybı
Iç kulakta oluşur / çok yük şiddet ve frekans
GSK ‘ya gore meslek hastalığıdır
Gürültülü işte en az 2 yıl
85 dB üstünde en az 30 gün Çalışılmalı
Yükümlülük süresi 6 aydır
Ölçüm cihazları dBA’ya gore kalibre edilmeli
Gürültüden korunma → Kaynağında
→ Ortamda
→ Alıcıda
 Odyolar 6 ayda 1 yapılmalı
 Ağır ve tehlikeli iş değilse en fazla 80 dB
Ağır ve tehlikeli iş ise en çok 95 dB olabilir. Bu durumda KKE verilir.
85 dB’in üzerinde günde en fazla 7,5 saat çalışılır
Maruziyet sınır değeri 87 dBA
En yüksel maruziyet etkin değ.85 dBA – 140
En düşük maruziyet etkin değ. 80 dBA – 112
87 üzerininde kulaklı ver , az çalışır.
Günlük gürültü maruziyet düzeyi
8 saatlik çalışmada, zaman ağırlıklı ortalama
Haftalık gürültü maruziyet düzeyi 8 saat, 5 gün, zaman ağırlıklı ortalama
HAZIRLAYAN : Ali SİLAV

FizikselRisk_Spot.docx

SAĞLIK VE GÜVENLİK İŞARETLERİ KONU ÖZETİ

SAĞLIK VE GÜVENLİK İŞARETLERİ KONU ÖZETİ

YASAK İŞARETİ: Tehlikeli duruma neden olabilecek hareket davranışı yasaklayan işaret.
UYARI İĞŞARETİ: Tehlikeli duruma neden olabilecek davranış ve hareket konusunda uyarı anlamı taşıyan işaret.
EMREDİCİ İŞARET: Uygulanması zorunlu olan durumu belirleyen işaret
İşaretler sabit(kalıcı) ve geçici işaretler olmak üzere 2’ye ayrılır.
Sabit işaretler: Yasak, emredici, yangın, acil çıkış, ilk yardım işaretleri sabit işaretlerdir.
Geçici olan işaretler: Tehlike durumunda uyarı amaçla geçici olarak kullanılan işaretlerdir
İşaretlerin birbiri yerine kullanılması: Aynı anlama gelen veya aynı derece etkin olan işaretle birbiri yerine kullanılabilir. Engel ya da düşme ihtimali olan yerlerde:
ü İşaret levhası/güvenlik rengi
ü Işıklı-sözlü-el hareketleri
ü El işaretleri-sözlü işaretler birbiri yerine kullanılabilir.
ü Sesli-ışıklı
ü Işıklı- sözlü
ü El işareti-sözlü birlikte kullanılabilir.
KIRMIZI RENK: Yasak, tehlikeli durum, yangın. Verdiği anlam dur, sistemi kapat, ortamı tahliye et.
SARI RENK: Uyarı işaretidir. Verdiği anlam dikkat et önlem al
MAVİ RENK: Zorunluluk anlamındadır. KKD kullan
YEŞİL RENK: Acil çıkış, ilk yardım rengidir.
FLORESAN RENKLER : Doğal görüş şartlarında etkili.Dikkat edilecek hususlar:
Ø Çok fazla uyarı işaretleri kullanılmamalı.
Ø Birlikte kullanıldıklarında karıştırılabilen işaretler kullanılmamalı.
Ø Gürültülü ortamlarda sesli uyarılar kullanılmamalı.
Ø Işıklı uyarı levhaları için elektrik kesinti durumunda yedek beslemeleri olmalı.
Ø Uyarı levhaları bakımlı, temiz olmalı gerektiğinde yenilenmeli.
Ø İşaret levhaları dış ortamlarda dayanıklı olmalılar.
Ø Sesli ve ışıklı olanlar belli periyotlarla kontrol edilmeli.
İşveren risk değerlendirmesi sonucu tehlikeli durumları tamamen ortadan kaldırıp azaltamıyorsa 4857 sayılı iş kanunun 78. Maddesine göre sağlık ve güvenlik işaretleri kullanmak zorundadır.
YASAKLAYICI İŞARET: Daire şeklinde beyaz zemin üzerinde siyah piktogram. Kırmızı çerçeve ve diyagonal çizgi.

UYARI İŞARETİ: Üçgen şeklinde sarı zemin üzerinde siyah piktogram ve siyah çerçeve. Sarı zemin işaretin en az %50 kadar olmalı.

EMREDİCİ İŞARET: Daire şeklinde mavi zemin beyaz piktogram . Mavi zemin en az işaretin % 50 kadar olmalı.

ACİL ÇIKIŞ VE İLK YARDIM İŞARETLERİ: Kare veya dikdörtgen şeklinde yeşil zemin üzerinde beyaz piktogramlar olmalı.

Yeşil zemin işaretin en az % 50 kadar olmalı.
YANGIN İŞARETLERİ: Kare veya dikdörtgen şeklinde kırmızı zemin üzerinde beyaz piktogram . Kırmızı zemin işaretin en az % 50 kadar olmalı.

Engel veya düşme durumunda ise birbirini takip eden siyah-sarı veya kırmızı-beyaz çizgili uyarı şeritleri kullanılabilir. Bu şeritler 45 derce açıyla ve büyüklükleri aynı olmalı.
Uyarı levhaları tehlikeli cisim üzerine görülebilecek şekilde ve göz hizasında olmalılar, ya da tehlikeli alanın önünde veya yanında olmalılar. Tehlikeli durum ortadan kalktığında kaldırılmalılar

İleri gel Başlat Dur işareti Tamam işareti

Aşağa indir yukarı kaldır Düşey seviye geri git

Tehlike işareti

Engel ve Tehlike işareti
HAZIRLAYAN : Julide YAMAN

Guvenlik_Isaretleri_Spot.docx

HAVALANDIRMA VE İKLİMLENDİRME PRENSİPLERİ KONU ÖZETİ

İklimlendirme terimi İngilizce’deki air condition (hava şartlandırılması) ve Almanca’daki klima terimine karşılık gelir.
Havalandırmanın hedefleri
1- Solunan hava kallitesini yükseltmek
2- Termal konfor şartlarının iyileştirilmesi (sıcaklı, nem, hava akım hızı ve termal radyasyonun, insanı rahatsız etmeyecek duruma getirilmesi)
Temiz hava nedir: Normal şartlarda (Büro ortamında), Karbondioksit miktarının binde birin üstüne çıkmayan havaya temiz hava denir.
Sanayiden sayılan işyerlerimizde, temiz hava denilince karbandioksitin yanında gaz ve toz gibi diğer maddelerde göz önüne alınmalıdır.
Vucuttaki termal ayarlama (ısı dengesinin sağlanması), yani vücudun
çevreye ısı alışverişi şu şekillerde sağlanır:

· Isı konveksiyonu:Isı iletimi, deri ile uzerine temas eden hava arasında gerçeklestirilir.
· Isı iletimi: Isı iletimi, vucut ile vucuda temas eden cisimler arasında olusur.
· Termik radyasyon: Isı iletimi, aralarında ısı farkı bulunan iki cismin
arasında doğrudan doğruya bir temas olmadan meydana gelir.
· Buharlaşma: Isı iletimi, deri yuzeyinde suyun buharlaşması yoluyla gerceklesir.

Konfor: kısaca insanın bulunduğu ortamda rahatlık duymasıdır. Konfor Bolgesi, yaz ve kıs icin değiskendir. Kıs sartlarında; 22-24 °C sıcaklık, %35-40 izafi nem; yaz sartlarında; 24-26 °C sıcaklık,%50-55 izafi nemdir.
İklimsel konfor : ısı veya diğer iklim koşulları bakımından rahatlık duyma halini ifade eder.

Termal Konfor Bölgesi; Çalışanın, faaliyetini sürdürmesi esnasında en rahat durumda olabilmek için gerekli termal konfor şartlarının üst ve alt sınırlar arasında olan bölgedir. Bu bölgeyi etkileyen faktörler şöyle sıralanabilir:
Ortam sıcaklığı, Ortamın nem durumu, Hava akım hızı,
Yapılan işin niteliği, Çalışanın giyim durumu, Çalışanın yaşı ve cinsiyeti,
Çalışanın beslenmesi, Çalışanın fiziki durumu, Çalışanın sağlık durumu

Hava ısısının olculmesi icin Termometre;
Hava neminin olculmesi icin (kuru ve yas iki termometreli) Psikometre;
Hava akımını olcmek icin Anemometre; 
Radyant ısının olcumu icin de (dısı mat siyaha boyanmıs 30 cm capındaki bakır kurenin tam merkezindeki ısıyı olcen) Globetermometrekullanılır.

İnsan Isıl Konforunu Etkileyen Faktorler:
1. Yayılan ısı 2. Havanın Akımı 3. Havanın nemi 4. Havanın sıcaklığı
Giyimin miktarı ve tipi ve sakinlerin eylem seviyeleri de bu faktörleri etkilemektedir.
 
İKLİMLENDİRMENİN TEMEL UNSURLARI
Sıcaklık: İnsan veya imalat kontrolü için ortam sıcaklığı konfor veya tasarım şartlarını sağlamalıdır. Bu şartlar insan konforu için 18-27 0C arasında değişmektedir.
Nem: İnsan konforu için bağıl nemin %30–%60 arasında tutulmalıdır.
Temizlik: Havanın içindeki partikül madde (PM) ve zararlı gazların (SO2, CO2 vb.) filtrelenmesi gerekir.
Hava hareketi: Konfor için yaz aylarında daha fazla, kış aylarında nispeten daha düşük hava hareketi gereklidir.

1.Hava sıcaklığı 
Uygun ısı (Hava sıcaklığı) belirlemede de çeşitli faktörler göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
Yapılan işin niteliği(Ağır veya Hafif iş olması)
Çalışanın fiziki ve ruhi yapısı (zayıf, şişman, sakin, heyecanlı, tez canlı, v.s.)
Kişinin sağlık durumu (Hasta veya sağlıklı olması)
Çalışanın giyim durumu (Kalın veya ince giymiş olması)
Çalışanın beslenme durumu (Yapılan işe uygun veya uygun olmayan beslenme)
 
Yapılan işlere göre çalışma ortamı sıcaklıkları
Hava sıcaklığı
Faaliyetin şekli (%50 nem seviyesinde )
Oturarak yapılan hafif el işleri………… 20 C
Oturarak yapılan hafif kol ve el işleri….. 20 C
Ayakta yapılan ağır kol işleri………….. 17 C
Çok ağır İşler ……………………….. 15-16 C
 
Dış sıcaklığın yüksek olduğu bir yerde oturarak yapılan bir işe göre rahatlık dereceleri
• Dış sıcaklık ( C ) 20 24 28 32 35
• Uygun çalışma yeri sıcaklığı ( C ) 20 22 24 26 27,5
• Bağıl nem ( % ) 75 65 57 50 45

Endüstride genellikle yüksek sıcaklık problemi vardır. Sıcaklık yönünden işyerleri NEMLİ VE KURU SICAKLIK olmak üzere iki grupta incelenir.
• Nemli sıcaklık; Kağıt, Kumaş, Konserve ve yeraltı maden işletmeleri gibi yerlerde,
• Kuru sıcaklık ise, Demir-çelik, cam ve çimento sanayiinde, rastlanmaktadır.

YÜKSEK SICAKLIĞIN SEBEP OLDUĞU RAHATSIZLIKLAR
· Vücut ısısı regülasyonunun bozulması ile ısının 41 derece santigrata doğru çıkması sonucu ISI ÇARPMASI,
· Tansiyon düşüklüğü, baş dönmesine yol açan ısı yorgunlukları,
· Yüksek sıcaklık kaşıntıları, kırmızı lekeler şeklinde deri bozuklukları, moral bozukluğu, konsantrasyon bozukluğu, aşırı duyarlılık ve endişe,
· Yapılan araştırmalar, kişilerin başlangıçta sıcaklığa karşı çok duyarlı ve dayanıksız olduklarını göstermekte ise de, zaman içinde, sıcaklığa alıştıkları, uyum sağladıkları görülmektedir. Bu uyum da yine vücudun çok bilmediğimiz savunma ve uyum mekanizmalarını çalıştırması sonucu meydana gelmektedir.
Aşırı sıcaklık üretim üzerinde olumsuz etki yapar:
• Sıcaklık 29 derece olursa performans %5 düşer.
• “ 30 “ “ “ %10 “
• “ 31 “ “ “ %17 “
• “ 32 “ “ “ %30 “

SICAKLIK -KAZA ORANI
Yapılan araştırmalarda işyerindeki ortam sıcaklığı19,8 C den uzaklaştıkça meydana gelen iş kazası sayılarında belirgin bir artış olmaktadır.

2.Nem
· Havadaki yüksek orandaki nem allerji ve kötü kokulara neden olabilen küf ve diğer mantarların büyümesini hızlandırabilir.
· Düşük nem ise insan mukoza ve derisinde tahriş yapar.
· Genelde bağıl nem %30 ila %70 arasında iken yoğuşmanın olmadığı farz edilir ve çok az problem ortaya çıkar.
· Yüksek bağıl nem özellikle evlerde yüksek allerji riski gösteren ev tozu haşerelerinin (kene vb. gibi) büyümeleri için iyi bir ortam hazırlar.
· Sulu klima ortamlarında mantar ve diğer mikroorganizmaların büyüme riski vardır.
3.Hava Akım Hızı
0,5 m/sn yi aşmamalı. Fazla efor gerektiren işlerde artırılabilir.
Sıcaklık hava akım hızı(m/sn)
19 – 21 °C 0,5
19,5 – 21,5 °C 0,5
21,5 – 23,5 °C 0,5
23,5 – 25 °C 1,0

Hava ihtiyacı
Yetişkin bir insanın saatte 30 metreküp temiz havaya ihtiyacı vardır.
Normal şartlarda tabii havalandırma ile ortamın havasının saatte 2-3 defa değiştiği kabul edilmektedir.
Çalışma yerlerinde kişi başına düşen hava hacmi 10 metreküp olmalıdır.
Koğuşlarda “ “ “ “ “ 12 “ “
(Bu hava hacminin hesabında tavan yüksekliğinin 4 metreden fazlası hesaba katılmaz)
Normal şartlarda işyerinin tavan yüksekliği en az 3 metre olmalıdır.
Zararlı toz ve gazların bulunduğu ortamlarda tavan yüksekliği en az 3,5 metre olmalıdır.
İşyerlerinde kişi başına düşen serbest alan miktarı en az 2,5 metrekare olmalıdır.
Asgari olarak (devamlı bulunan her calısan icin), coğunlukla oturarak
yapılan islerde 12 m3; coğunlukla oturmadan ayakta yapılan islerde
15 m3ağır bedensel calısmalarda ise 18 m3 olmalıdır,

DEĞİŞİK ÇALIŞMA YERLERİNDE HAVA DEĞİŞİMİ İHTİYACI
İşyeri Hava değişimi/Saat
Bürolar 3-6 defa Kasa odaları 3-6 defa
Elbise bırakılan yerler 4-6 “ Garajlar 4-6 “
Lokanta ve kantinler 4-8 “ Tuvalet Banyo ve Duşlar 4-8 “
Akümülatör İmalatı 5-10 defa Laboratuarlar 5-10 “
Boyahaneler 5-15 “ Çamaşırhaneler 5-15 “
Fabrika mutfakları büyük mutfaklar 6-8 defa
Püskürtme boya işleri 20-50 defa Küçük mutfaklar 15-20 defa
HAVALANDIRMA METOTLARI
A)DOĞAL HAVALANDIRMA
B)GENEL HAVALANDIRMA
· Dışarıdan hava basarak havalandırma Alttan havalandırma
· İçerdeki havayı emip dışarı atarak havalandırma Üstten havalandırma
· Hava üst taraftan verilerek ve alt taraftan çekilerek yapılan havalandırma,
 
C)LOKAL HAVALANDIRMA
· Sabit davlumbazlar *Hareketli emme ağızları
· Seyyar emici cihazlar *Havayı filtre edip temizleyen cihazlar
ISI STRESİ
Asırı sıcak veya soğuk ortamlar ısı stresi olusturur:
Asırı sıcak ortamda calısanlarda terlemeye bağlı su ve tuz kayıpları
artar. Çalışanların ortam ısısına 1 hafta içinde alışabildikleri gözlemlenmiştir. Buna rağmen sıcak ortamlarda is becerisi, islemlerindoğruluğu gibi verimliliğe yansıyan yeteneklerin dustuğu ve en onemlisi de is kazalarının arttığı ortaya cıkmıstır.

Asırı soğuk ortam stresi ise, kısa donemde deri ısısının dusmesidolasımın yavaslaması ve titremeye, uzun donemde ise gıda tuketiminde artısa neden olmaktadır.

İnsanın hissettiği sıcaklık tek bir değiskene bağlı değildir. Sıcaklığın derece olarak artması veya azalmasının yanında, nemin ve hava akım hızının durumu da sıcaklığın etkisini arttırır veya azaltır. Bu değiskenlerin cesitli bilesimleri, aynı sıcaklık duygusunu ve aynı
psikolojik etkiyi verebilir. Bu uc faktorun etkisi altında duyulan sıcaklığa “efektif sıcaklık” (hissedilen sıcaklık), insan uzerinde esit sıcaklık etkisi yapan hava sıcaklığı, hava nemi ve hava akım hızının cesitli bilesimlerine de “esdeğer efektif sıcaklık değerleri” denir.
 
Isı stresinin insana etkisi değerlendirirken ve dolayısıyla iklimsel konfor sağlanırken değişik ölçüler kullanılır:

Efektif Isı: Psikometre ile olculen ortamın nemi ile anemometre ile olculen hava akımı değeri, nomogram (efektif ısı tesbit grafiği) ile bir araya getirilerek, ortamın efektif ısısı belirlenir. Ancak bu yontem ortamdaki radyant ısının etkisini kapsamaz.

Globetermometre Değeri: Nem haric, diğer hava kosullarının (radyant ısı, hava sıcaklığı ve hava akımı) hesaba katıldığı bir değerdir.

Termal kosulların insan organizması uzerindeki etkisini (stresi) belirlemek icin elektronik veya telemetrik cihazlarla bulunan, kalp atım sayısı, deri ısısı, terleme ve sıvı kaybı gibi fizyolojik değerler kullanılır.

Havalandırma ve İklimlendirme Prensipleri

Soru 1 Zararlı gaz/toz çıkaran makinalarda ne tür havalandırma sistemi yapılmalıdır? (X)Cebri havaland.

Soru 2 Normal şartlarda işyerinin tavan yüksekliği en az kaç metre olmalıdır? (X) 3 metre

Soru 3 İşyerlerinde kişi başına düşen serbest alan miktarı en az kaç metrekare olmalıdır? (X) 2,5 metre

Soru 4Çalışma yerlerinde kişi başına düşen hava hacmi en az kaç metreküp olmalıdır? (x) 10 m3

Soru 5 Çalışma yerlerinde ve koğuşlarda hava hacminin hesabında tavan yüksekliğinin kaç metreden fazlası hesaba katılmaz? (X) 4 metre
Soru 6 Normal şartlarda tabii havalandırma ile ortamın havasının saatte kaç defa değiştiği kabul edilmektedir? (X) 2-3 defa
Soru 7 Aşağıdakilerden hangisi havalandırma sınıfına girmez?

( )Genel aspirasyon ( )Cebri havalandırma ( )Seyrelme aspirasyonu (X)Gaz maskeleri kullanma
Soru 8 Yetişkin bir insanın genel olarak saatte kaç mtküp temiz havaya ihtiyacı vardır? (x) 40 m3 

Soru 9Zararlı toz ve gazların bulunduğu ortamlarda tavan yüksekliği en az kaç mt olmalıdır? (x) 2,5 

Soru 10 Koğuşlarda kişi başına düşen hava hacmi en az kaç metreküp olmalıdır? (X)12 metre

HAZIRLAYAN : Gülşah ŞATIR


İsçi Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü İlgili Maddeleri
İlgili maddeler burada ele alınırken bazı bolumleri yorumlanarak yazılmıstır.
Madde.8: İsyerlerindeki hava hacmi, makine, malzeme ve benzeri tesislerin kapladığı hacimler dahil olmak uzere, isci basına en az 10 metrekup olacaktır. Hava hacminin hesabında, tavan yuksekliğinin 4 metreden fazlası nazara alınmaz
Madde.20: Kapalı isyerlerindeki sıcaklık ve nem derecesinin, yapılan isin niteliğine uygun olmakla beraber ılımlı bulunması esastır.Bu itibarla, yazın sıcaklığın dayanılmayacak bir dereceye cıkmaması icin isyerlerinde serinletici tedbirler alınacak, kısın da iscilerin muhtac bulundukları en az sıcaklığın sağlanması icin, isyerleri zararlı gazlar cıkararak havayı bozmayacak sekilde uygun vasıtalarla ısıtılacaktır. Cok buğu husule gelen isyerlerinde sıcaklık derecesi 15 santigrat dereceden az ve 30 santigrat dereceden yuksek olmayacaktır.
Fazla ısı veren ısıtıcı vasıtaların yakınında calısan iscilerin bulunması halinde, doğrudan yansıyan sıcaklığa karsı, gereken tedbirler alınacak ve isyerlerinin, ısıtıcı vasıtalardan oldukca uzak ve uygun yukseklikte bir yerine, santigrat taksimatlı bir termometre asılı bulundurulacaktır. Yapılan isin niteliğine gore, surekli olarak cok sıcak veya cok soğuk bir derecede calısılması ve bu durumun değistirilmemesi zorunlu olunan hallerde, iscilere, kendilerini fazla sıcak veya soğuktan koruyacak ozellikte elbise vesaire malzeme verilecektir
Madde.21: Kapalı isyerleri gunde en az bir defa bir saatten asağı olmamak uzere bastan basa havalandırılacaktır. Ayrıca iscilerin calısma saatlerinde isin ozelliğine gore, havanın sağlığa zararlı bir hal almaması icin sık sık değistirilmesi gereklidir.Su kadar ki, is sırasında yapılan bu havalandırmada iscileri etkileyecek hava akımları onlenecek yahut kıs mevsiminde sıcaklık birdenbire cok asağı hadlere dusurulmeyecektir. Toz, buğu, duman ve fena koku cıkaran islerin yapıldığı yerlere, bunları cekecek yeterlikte bacalar ve menfezler yapılacak ve yapılan isin niteliğine gore, bu tedbirlerin yetmediği hallerde diğer teknik tedbirler alınacaktır.
Boğucu, zehirli veya tahris edici gaz ve duman meydana gelen isyerlerinde, iscilerin hayat ve sağlıklarının tehlikeye girmemesi icin, havalandırma tesisatı yapılacak ve iscilere ayrıca yapılan isin ozelliğine gore maske ve diğer koruyucu arac ve gerecler verilecektir.
Madde.48: İnsanların kaldıkları yatakhane ve koğusların pencerelerinin ust kısımları, her zaman acılıp kapanacak sekilde (vasistaslı) olacak, ayrıca koğuslardaki havayı, devamlı bir sekilde değistirebilecek tertibat tesisat, baca, menfez veya elektrikli ozel ventilasyon cihazları bulunacaktır. Koğuslarda tavan yuksekliği 280 santimetreden asağı olmayacak ve adam
basına dusen hava hacmi, en az 12 metrekup olarak hesap edilecektir. Madde.59: Zehirli toz, duman, gaz, buhar, sis veya sıvılarla calısmalar, teknik imkanlara gore kapalı sistemde yapılacak, bu gibi isyerlerinde, etkili ve yeterli havalandırma sağlanacak, atıklar, zararsız hale getirilmeden atmosfere ve dıs cevreye verilmeyecektir. Zehirli toz, duman ve buharlı isyerlerinde, isyeri havası nemli, taban, duvar ve tezgahlar yas bulundurulmak suretiyle zararlı maddelerin yapılması onlenecek, gerektiğinde bu calısmalar, genel ve lokal havalandırma ile birlikte yapılacaktır.
Madde 61: Kursunlu calısmalar sonucu meydana gelecek toz, duman ve buharın kaynaklarında zararsız hale getirilmeleri icin, etkili aspirasyon sistemleri kurulacak ve surekli olarak bakımı yapılacaktır. Kursunla calısmalar yapılan isyerlerinde, adam basına 15 metrekup hacim dusecek ve 4 metreden fazla tavan yukseklikleri, bu hesaba katılmayacaktır.
İsyeri havasından, periyodik olarak numuneler alınarak kursun miktarı tayin edilecek ve bu miktarın 0, 15 miligram/metrekupu gecmemesi sağlanacaktır.
Madde 62: Civa ve civa bilesikleri ile yapılan calısmalarda asağıdaki tedbirler alınacaktır.
Genel havalandırma ile yetinilmeyerek civa ile calısmaların yapıldığı seviyeden veya yeteri kadar asağıdan etkili aspirasyon sistemi kurulacak, calısma masalarının uzerine, aspirasyon davlumbazları yerlestirilecektir. Civanın, izabe fırınlarından distilasyon borusuna sevkedildiği yerlerde meydana gelen civa buharını kapacak sulu bir sistem kurulacaktır. İsyeri havasından periyodik olarak numuneler alınarak, civa seviyesi tayin edilecek ve bu seviyenin 0, 075 miligram/metrekupten yukarıya cıkmaması sağlanacaktır.
Madde 63: Arsenik ve arsenik bilesikleri ile yapılan calısmalarda asağıdaki tedbirler alınacaktır.
Arsenik ile yapılan calısmalar, kapalı sistem icinde yapılacak, boyle bir sistemin kurulamadığı yerlerde, asağıdan cekmeli aspirasyon sistemi kurulacak ince tozun, cevre havasına yayılmasına engel olunacaktır. Arsenik ile ilgili sıcak isler, kapalı cam davlumbaz altında yapılacaktır. Arsenik ile calısılan yerlerdeki cevre havasından periyodik olarak numunealınarak arsenik miktarı tayin edilecek ve bu miktarın 0, 5 miligram/metrekupten yukarıya cıkmaması sağlanacaktır.
Madde 64: Fosfor ve fosfor bilesikleri ile yapılan calısmalarda asağıdaki tedbirler alınacaktır.
İsyerinde, yeterli ve asağıdan aspirasyon sistemi uygulanacaktır.
Madde 66: Kadmiyum ve kadmiyum bilesikleri ile yapılan calısmalarda asağıdaki tedbirler alınacaktır:
Kadmiyum oksit tozu ve dumanının, cevre havasına yayılması onlenecektir. Kaplama tanklarının kenarlarına, sıvı seviyesine yakın, uygun aspirasyon sistemi kurulacak, cevre havasında kadmiyum miktarı, 0, 1 miligram/metrekupu gecmeyecektir.
Madde 67: Manganez ve bilesikleri ile calısılan yerlerde, genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi kurulacak ve calısmalar kapalı sistemde olacaktır.
Madde-68: Krom ve bilesiklerinin kullanıldığı yerlerde, genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi kurulacak veya calısmalar kapalı sistemde yapılacaktır.
Madde 69: Berilyum ve bilesiklerinin kullanıldığı isyerlerinde, genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi kurulacak ve bu isyeri havasında, berilyum miktarı (2) miligram/metrekupu gecmeyecektir.
Madde 71: Benzen ve bilesikleri ile calısılan yerlerde, genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi yapılacak ve calısmalar, kapalı sistemde olacaktır. Benzen ile calısılan isyerlerinde, benzenin havadaki konsantrasyonu, hacmen milyonda 20 den fazla olmayacaktır. Daha yuksek benzen konsantrasyonuyla calısmak zorunluluğu bulunan isyerlerinde, iscilere uygun hava maskeleri, sıvı benzen ile calısılan hallerde, ozel ayakkabı, eldiven ve ozel is elbisesi gibi korunma aracları verilecektir.
Madde 72: Anilin ve aromatik nitro-amin turevleri ile calısılan yerlerde, genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi yapılacak ve calısmalar, kapalı sistemde olacaktır. Anilin ve nitro-amin turevleri ile calısılan yerlerde, genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi kurulacaktır.
Madde 73: Halojenli hidrokarbonlarla yapılan calısmalarda, bunların zehirli ve zararlı etkilerinden korunmak icin asağıdaki tedbirler alınacaktır:
Halojenli hidrokarbonlarla calısılan isyerleri, diğer kısımlardan ayrılacak ve bu yerlerde, genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi kurulacak ve calısmalar, kapalı sistemde olacaktır.
Madde 74: Karbon sulfur ile calısılan yerlerde, genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi kurulacak, calısmalar, kapalı sistemde olacak ve isyeri havasındaki karbon sulfur miktarı hic bir sekilde 20 P.P.M.veya 60 mg/m3 ’u gecmeyecektir.
Madde75: Kukurtlu hidrojen ile calısılan yerlerde, genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi yapılacaktır. İsyeri havasındaki kukurtlu hidrojen miktarı, hacim olarak milyonda 20 yi gecmeyecektir.
Madde 76: Tozlu isyerlerinde genel havalandırma ile birlikte, uygun aspirasyon sistemi ile tozun, cevre havasına yayılmasını onlemek icin, su perdeleri, vakum ve uzaktan kumanda sistemleri kurulacaktır. Toz cıkaran isler, teknik imkanlara gore, kapalı sistemde yapılacak veya bu isler, diğerlerinden tecrit edilecektir. Đsyeri havasındaki toz miktarı, belirtilen miktarı gecmeyecektir.
Madde 191: İsyerlerindeki cihaz, alet, tezgah, makine ve tesislerden cıkan toz, duman, buğu, ısı, gaz ve koku, calısılan ortama yayılmadan, uygun aspirasyon tesisatı ile cıktığı yerden emilerek dısarı atılacaktır.
Madde 192: Birbirlerine karıstıklarında, parlama veya patlama tehlikesi bulunan cesitli toz, duman buhar ve gazlar, aynı emme tesisatı ile dısarı atılmayacak, her biri icin ayrı ayrı mevzii tesisleri yapılacak ve birbirlerinden uzak yerlerden dısarıya atılacaktır.

Madde 193: Havadan ağır olan gaz, duman, buhar, toz veya benzerleri, tabana yakın yerlerden emilerek dısarı atılacaktır.
Madde 194: Mevzii cekme tesisatında kullanılacak davlumbazlar, zararlı kaynağa yakın olacak ve davlumbazın cekme niteliğini bozacak hava akımlarına engel olunacaktır.
Madde 195: Paslandırıcı, asındırıcı, kemirici, zararlı ve zehirli gazlar, dumanlar veya sisler cıkaran daldırma, elektroliz, eloksal veya diğer kaplama islerinin yapıldığı tekneler, kaplar, havuzlar veya tanklar uzerinde yapılacak cekme ağızları; kabın veya teknenin ic ve ust tarafına yakın ve yatay, boydan boya yarık olacak, bir uzun kenar boyunca, eni 50 cm 120 cm’ye kadar olan teknelerde, her iki kenar boyunca ve daha buyuk eknelerde ise, dort kenar boyunca devam edecek sekilde yapılacaktır. Davlumbaz ağızları ise; ise engel olmayacak sekilde tekneye veya kaba yakın ve bunları kaplayacak buyuklukte olacaktır.
Madde 196: Aspirasyon tesisatında kullanılan kanal veya borular, yanmaz malzemeden uygun kesitte yapılacak ve seyyar emme ağızlarında, spiralli veya eğilebilen hortumlar kullanılacaktır. Boru ve kanallar, tekniğe uygun olarak yapılmıs, eklenmis ve menfezlere sağlam bir sekilde bağlanmıs olacaktır. Yanıcı ve parlayıcı gazlar, sisler, buharlar, dumanlar ve patlayıcı atıkların emildiği kanallar, yuvarlak borudan ve uygun malzemeden yapılmıs olacaktır.
Madde 197: Emilen hava icinde yanıcı veya parlayıcı maddelerin bulunduğu hallerde, aspirator pervanesinin kanalı, gobeği ve govdesi, demir ve celik malzemeden yapılmayacak, pervane yatakları, kanal dısında, iyi yağlanmıs ve toz gecirmez bir sekilde yapılacak, cıkıs menfezlerine, sağlam madeni tel kafesler konacaktır. Aspiratorlerin elektrik motorları, calısacağı ortama uygun olacak, emilen hava icinde, yanıcı ve parlayıcı maddeler bulunduğu hallerde motor, yanıcı ve parlayıcı maddelere karsı, uygun sekilde monte edilmis veya bu maddelere dayanıklı tipte yapılmıs olacaktır.
Madde 198: Hava filtreleri, kapasite ve nitelik bakımından kullanılacağı işin ozelliğine uygun ve en az bir gunluk calısmaya yeterli olacak ve bunlar, kolay temizlenebilecek ve temizlik sırasında, tehlikeli ve zararlı bir ortam yaratmayacak sekilde yapılmıs olacaktır. Filtrelerin cıkıs borularının ağzı, isyeri catısından en az 180 santimetre yuksekte veya en yakın kapı ve pencereden 8 metre uzakta olacaktır.
Madde 199: İsyerinden emilen hava, tekrar isyerine verilmeyecektir. Ancak, icinde kursun tozu veya kursun buharı veya silis tozu ve benzerleri bulunmayan pis hava, uygun suzgeclerden gecirilip tamamen temizlendikten sonra isyerine verilebilecektir.
Madde 200: Aspirasyon tesisatının gunluk bakım ve temizliği ile uç ayda bir de genel kontrol ile temizliği yapılacak ve onarımlardan sonra, tesisatın kurulus karakteristiği bozulmayacaktır.
Madde 201: Emilen tozlar, bir siklonda toplandığı hallerde, siklon, acıkta, sağlam, ruzgara dayanıklı ve uygun malzemeden yapılacaktır. Siklonlarda parlayıcı ve patlayıcı atıkların ve tozların toplandığı hallerde, siklonlar, isyerinin uzağına konacak ve bunlarda patlamaya dayanacak sağlamlıkta menfezler bulunacaktır.

Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalısılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tuzuk icerisinde geçen İklimlendirme Konuları 
Madde 15: Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı ozellikteki cesitli kimyasal maddelerin isyeri havasında bulunan miktarları, belli ve gerekli zaman aralıkları icinde olculerek bu miktarların, maddelerin isyeri havasında bulunmasına musaade edilen ve orada calısanların sağlıklarını bozmayacak olan en cok miktardan fazla olup olmadığı olculerek saptanacak ve isyeri havalandırma tesisatı yeterlik bakımından yetkili elemanlarca kontrol edilecektir. Kontrol sırasında bu Tuzuğe ekli, 1, 11, 111 numaralı cizelgelerdeki hususlara uyulup uyulmadığı nazara alınacaktır.
Madde 16: Kullanılacak aspiratorlerin motorları kapalı tipten olacak veya motor ve diğer kısımları isyeri dısında bulundurulacaktır. Aspiratorlerin emme boruları, yanmaz malzemeden, yeterli bir kapasitede ve binanın butun menfezlerinden uygun bir mesafede havaya acılmıs olarak yapılacak, yanabilen her maddeden tecrit edilmis ve uygun sekilde topraklanmıs bulunacak, patlayıcı gaz karısımı husule getirebilecek öü alanlar veya akışı zorlastıracak kesin donuslu dirsekler bulunmayacak ve kolaylıkla temizlenebilecek ve tamir edilebilecek sekilde yapılmıs olacaktır.
Madde 19: Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı sıvı veya gaz maddelerin uretimine, kullanılmasına veya bu maddelerle yapılan diğer islere yarayan alet, cihaz veya boru donatımının bozulması, delinmesi, sızdırması, eklerinden kacak yapması veya havalandırma sisteminin arızalanması halinde; is kısmen veya tamamen durdurulacak ve arıza giderilinceye kadar onarım ekibi ve gorevliler dısındaki butun isciler tehlikeli bolgenin dısına cıkarılacak ve onarım, bu isi bilen ve gerekli her turlu koruyucu aracları bulunan bir ekip tarafından ve sorumlu teknik bir elemanın gozetimi altında yapılacaktır.
Madde 167: Kucuk veya orta boydaki parcaların puskurtme ile boyanması veya verniklenmesi, uygun kapalı bolumlerde veya uygun davlumbazlar altında yapılacak, boyacı, daima bu bolum veya davlumbazların dısında bulunacaktır. Boyacının bolum ve davlumbaz dısında bulunması teknik nedenle sağlanamadığı hallerde boya gaz ve buharı, uygun sekilde dısarı cekilecek veya su perdesi kullanılacak yahut iscilere temiz hava maskesi gibi uygun kisisel korunma aracları verilecektir.
Madde 168: Boya puskurtme yerlerinde bir gunluk is icin yeterli miktardan fazla ucucu ve parlayıcı sıvılar depolanmayacaktır. Bunlar ozelliklerine gore iyice kapalı kaplarda bulundurulacak ve bosalan kaplar derhal puskurtme yerlerinden cıkarılarak dısarıda uygun bir yere tasınacaktır.
Madde 169: Tabanca boyacılığında kullanılan bolmeler, davlumbazlar, aspiratorler, cekme yolları, ana borular ve benzeri uygun sekilde en az haftada bir boya ve vernik artıklarından temizlenecektir. Doymamıs asitlerden meydana gelen yağları ihtiva eden boyalarla birlikte organik nitro bilesikli boyalar aynı gunde kullanıldığı hallerde, gerekli temizlik, o gunun isleri bittikten sonra yapılacaktır. Temizleme icin cabuk parlayabilen maddeler ve demir veya celik gibi kıvılcım cıkaran malzemeden yapılmıs araclar kullanılmayacaktır.
Madde 172: Değirmenler veya un fabrikalarında bodrumlar, tuneller ve galeriler, buralardaki bantlı transportorlerin ve diğer tesislerin yanlarına ve alt kısımlarına kolaylıkla yaklasılacak genislik ve uzunlukta yapılmıs olacaktır. Tabii havalandırmanın ortamdaki tozların giderilmesine yetmediği hallerde buralar uygun sekillerde havalandırılacaktır.
Madde 178: Nisastanın oğutulmesi tamamen kapalı sistemde yapılacak, doldurma ve ambalajlamaya kadar butun islemlerde, nisasta tozlarının ortalığa dağılmasına meydan verilmiyecektir. Bu husus sağlanamadığı hallerde tozlar tesekkul ettiği yerde ortama yayılmadan aspirasyon suretiyle dısarı atılacaktır.

Madde 188: Calısma masaları ve islenecek parcaların sokulması icin gerekli gozlerle, acıklıklar, kaucuk, plastik veya benzeri maddeden yapılmıs olacak ve kenarları taskın kursun kaplı davlumbazlar icerisine kapatılmıs bulunacak ve bu masaların kenarları hidrof luorik asitden etkilenmeyen kursun, gutaperka veya benzeri bir madde ile kaplı olacakve dokulen asidin masalar altına akmaması icin masaların kenarları yukarıya kalkık yapılacaktır. Masalarda, calısmalarda cıkacak zehirleyici gazları doğrudan doğruya cıktıkları noktaya toplayıp kapalı kanallarla isyeri dısına cekecek tertibat bulunacaktır. Aspirasyon asit teknelerinin ust kenarları boyunca kuvvetli olacak ve gazlar, yukarıdan asağı doğru cift cidarlı tertibatla emilecektir.
Madde 210: Kromikasit veya kromatlar ile çalısan isçilere uygun özellikte eldiven giydirilecek ve bu isçilerin çalıstığı yerlerde, ellerini yıkamaları ve yapısmıs olan krom bilesiklerini temizlemeleri için akar su bulundurulacak ve yeterli havalandırma sağlanacaktır.
Madde 235: Cozucu olarak karbonsulfur yerine daha az zararlı cozuculer kullanılması esastır.Karbonsulfur kullanılmsı zorunlu olan hallerde isyerlerinde uygun havalandırma tesisatı yapılacaktır.

İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Onlemlerine İlişkin Yonetmelikte İklimlendirme ile ilgili bulunan konular
Madde 6: Kapalı isyerlerinin havalandırılması.
Kapalı isyerlerinde calısma sekline ve calısanların yaptıkları ise gore, ihtiyac duyacakları yeterli temiz hava bulunması sağlanacaktır.
Cebri havalandırma sistemi kullanıldığında sistemin her zaman calısır durumda olması sağlanacaktır. Havalandırma sisteminin calısmaması, calısanların sağlığı yonunden tehlikeli ise arızayı bildiren uyarı sistemi bulunacaktır.Suni havalandırma sistemlerinde hava akımı, calısanları rahatsız etmeyecek sekilde olacaktır.
Calısma ortamı havasını kirleterek calısanların sağlığına zarar verebilecek artık ve pislikler derhal dısarı atılacaktır.

Madde 7: Ortam sıcaklığı, calısılan ortamın sıcaklığı calısma sekline ve calısanların harcadıkları guce uygun olacaktır. Dinlenme yerleri, soyunma yerleri, dus ve tuvaletler, bekleme yerleri, yemekhaneler, kantinler ve ilk yardım odaları kullanım amacına gore
yeterli sıcaklıkta olacaktır. İşyerinin ve yapılan isin ozelliğine gore pencereler ve catı aydınlatmaları, gunes ısığının olumsuz etkilerini onleyecek sekilde olacaktır.

HAZIRLAYAN : Gülşah ŞATIR

Havaland_Iklimlnd_Spot.docx

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ KONU ÖZETİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ KONU ÖZETİ

48577 SAYILI İŞ KANUNU 
Madde 81 – (Değişik: 15/5/2008-5763/4 md.)
İşverenler,devamlı olarak en az elli işçi çalıştırdıkları işyerlerinde alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin belirlenmesi ve uygulanmasının izlenmesi, iş kazası ve meslek hastalıklarının önlenmesi, işçilerin ilk yardım ve acil tedavi ile koruyucu sağlık ve güvenlik hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla, işyerindeki işçi sayısı, işyerinin niteliği ve işin tehlike sınıf ve derecesine göre;
a) İşyeri sağlık ve güvenlik birimi oluşturmakla,
b) Bir veya birden fazla işyeri hekimi ile gereğinde diğer sağlık personelini görevlendirmekle,
c) Sanayiden sayılan işlerde iş güvenliği uzmanı olan bir veya birden fazla mühendis veya teknik elemanı görevlendirmekle, yükümlüdürler.
İşverenler, bu yükümlülüklerinin tamamını veya bir kısmını, bünyesinde çalıştırdığı ve bu maddeye dayanılarak çıkarılacak yönetmelikte belirtilen vasıflara sahip personel ile yerine getirebileceği gibi, işletme dışında kurulu ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alarak da yerine getirebilir.
Bu şekilde hizmet alınması işverenin sorumluklarını ortadan kaldırmaz.

(Ek fıkra: 23/7/2010-6009/49 md.)
İşyeri sağlık ve güvenlik birimleri ile ortak sağlık ve güvenlik birimlerinin nitelikleri, ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alınmasına ilişkin hususlar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

• İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ
• İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLARININ GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK 
• İŞYERİ HEKİMLERİNİN GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK 
Bu yönetmelikleri ayrıca okuyunuz…

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ
KAPSAM
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında yer alan ve devamlı olarak en az elli işçi çalıştırılan işyerlerini kapsar.
TANIMLAR
İşyeri hekimi: İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevlendirilmek üzere Bakanlıkça belgelendirilmiş hekimi,
İş güvenliği uzmanı: İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevlendirilmek üzere Bakanlıkça belgelendirilmiş mühendis, mimar veya teknik elemanı,
İşyeri sağlık ve güvenlik birimi (İSGB): 
İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek üzere işyerinde kurulan, gerekli donanım ve personele sahip olan birimi,
Ortak sağlık ve güvenlik birimi (OSGB):
İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini sunmak üzere, gerekli donanım ve personele sahip olan ve Bakanlıkça yetkilendirilen kamu kurum ve kuruluşları ile Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre faaliyet gösteren şirketlerce kurulan ve işletilen müesseseleri,
Tehlike sınıfı: 
İş sağlığı ve güvenliği açısından, yapılan işin özelliği, işin her safhasında kullanılan veya ortaya çıkan maddeler, iş ekipmanı, üretim yöntem ve şekilleri ile çalışma ortam ve şartlarıyla ilgili diğer hususlar dikkate alınarak az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olarak belirlenen ve işyerinin yer aldığı tehlike sınıfını ifade eder.
İşverenin yükümlülükleri 
MADDE 5 – İşveren
İSGB oluşturmakla, bu birimde bir veya birden fazla işyeri hekimi ile gereğinde diğer sağlık personelini görevlendirmekle ve sanayiden sayılan işlerin yapıldığı işyerlerinde tehlike sınıfına uygun bir veya birden fazla iş güvenliği uzmanı görevlendirmekle yükümlüdür.
İşveren bu yükümlülüklerinin tamamını veya bir kısmını işyerinde, nitelikli personel bulunmaması halinde, işletme dışında kurulu Bakanlıkça yetkilendirilen birimlerden hizmet alarak da yerine getirebilir.
İşveren, işçilerin kişisel sağlık dosyalarını işten ayrılma tarihinden itibaren 10 yıl süreyle saklamak zorundadır.
Çalışma ortamından kaynaklanan hastalıkların yükümlülük süresinin Sosyal Güvenlik Kurumu Yüksek Sağlık Kurulu Başkanlığının vereceği karara göre 10 yılı aşması halinde, evraklar belirlenen yeni süreye uygun olarak saklanır.
İşyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının; onaylı deftere iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin yazacağı tedbir ve önerilerin yerine getirilmesinden ve defterin imzalanması ve düzenli tutulmasından işveren veya işveren vekili sorumludur.
Onaylı defter; seri numaralı ve kendinden kopyalı olur ve Genel Müdürlüğe, işyerinin bağlı olduğu Bakanlığın ilgili bölge müdürlüğüne veya notere her sayfası onaylattırılır.
Defterin aslı işveren, suretleri ise işyeri hekimi ve/veya iş güvenliği uzmanı tarafından muhafaza edilir.
İşçilerin hak ve yükümlülükleri
MADDE 6 – İşçiler, sağlık ve güvenliklerini etkileyebilecek tehlikeleri iş sağlığı ve güvenliği kuruluna, kurulun bulunmadığı işyerlerinde ise işveren veya işveren vekiline bildirerek durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasını talep edebilir.
İşçiler, işyerinde yürütülecek iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin amaç ve usulleri konusunda haberdar edilir ve elde edilen verilerin kullanılması ile ilgili bilgilendirilirler.
İşçiler, işverene karşı yükümlülükleri saklı kalmak şartıyla işyerinde sağlık ve güvenliğin korunması ve geliştirilmesi için;
a) İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı, işveren veya işveren vekili tarafından verilen iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili talimatlara uymakla,
b) İSGB veya işletme dışından hizmet alınan birimlerin yapacağı çalışmalarda işbirliği yapmakla,
c) İş sağlığı ve güvenliği konularına ilişkin çalışmalara, sağlık muayenelerine, bilgilendirme ve eğitim programlarına katılmakla,
ç) Makine, tesisat ve kişisel koruyucu donanımları verilen talimatlar doğrultusunda ve amacına uygun olarak kullanmakla yükümlüdürler.
Hizmetin işçilere ücretsiz verilmesi
MADDE 7 – İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ve eğitimleri işçilere mali yük getirmeyecek şekilde ve dinlenme süreleri dışında düzenlenir.
Eğitimlerde geçen süre çalışma süresinden sayılır.

İşyeri sağlık ve güvenlik birimi
MADDE 8 – -İSGB; en az bir işyeri hekimi ile gereğinde diğer sağlık personeli ve sanayiden sayılan işlerin yapıldığı işyerlerinde bunlara ilave olarak tehlike sınıfına uygun en az bir iş güvenliği uzmanından oluşur.
-İSGB, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesine ve çalışacak personel sayısına yetecek büyüklükte, kolay ulaşılabilir, tercihen giriş katta kurulur.
-Bu birimlerde 12 metrekareden az olmamak üzere en az bir muayene ve ilkyardım odası ile sanayiden sayılan işyerlerinde sekiz metrekareden az olmamak üzere bir iş güvenliği uzmanı odası bulunur.
İSGB ve OSGB’lerin görev, yetki ve sorumlulukları 
MADDE 12 – İSGB ve OSGB’ler, işyerlerinde sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı oluşturmak amacıyla;
a) İşyerinde sağlık ve güvenlik risklerine karşı yürütülecek her türlü koruyucu, önleyici ve düzeltici faaliyeti kapsayan çalışma ortamı gözetiminden,
b) İşçilerin sağlığını korumak ve geliştirmek amacı ile işçilere verilecek sağlık gözetiminden,
c) İşçilerin iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri ve bilgilendirilmelerinden,
ç) İşyerinde kaza, yangın, doğal afet ve bunun gibi acil müdahale gerektiren durumların belirlenmesi, acil durum planının hazırlanması, ilkyardım ve acil müdahale bakımından yapılması gereken uygulamaların organizasyonu ve ilgili diğer birim, kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılmasından,
d) Çalışma ortamının gözetimine ve işçilerin sağlık gözetimine ait bütün bilgilerin kayıt altına alınmasından,
e) İşçilerin yaptıkları işler, işyerinde yapılan risk değerlendirme sonuçları ve maruziyet bilgileri ile işe giriş muayeneleri, periyodik sağlık muayeneleri sonuçları ve iş kazaları ile meslek hastalıkları kayıtlarının, işyerindeki kişisel sağlık dosyalarında gizlilik ilkesine uyularak saklanmasından,
sorumludurlar.
Yıllık çalışma planı
MADDE 15 İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri ile ilgili yıllık çalışma planı İSGB veya hizmet alınan işletme dışında kurulu Bakanlıkça yetkilendirilen birimler tarafından hazırlanır ve işverene sunulur. Onaylanan plan işyerinde ilan edilir ve bir nüshası işverence muhafaza edilir.

Yıllık değerlendirme raporu 
MADDE 16 – İSGB ve OSGB’ler, çalışma ortamının gözetimi ve sağlık gözetimi ile ilgili çalışmaları kaydeder ve Ek-6’daki örneğine uygun yıllık değerlendirme raporu hazırlayarak işverene, bulunması halinde iş sağlığı ve güvenliği kuruluna ve yazılı ve elektronik ortamda Bakanlığa gönderirler.
Bu bilgiler, Bakanlık tarafından Sağlık Bakanlığına elektronik ortamda bildirilir.

İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLARININ GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında yer alan ve sanayiden sayılan işlerin yapıldığı ve devamlı olarak en az elli işçi çalıştırılan işyerleri ile eğitim kurumlarını kapsar.
İş güvenliği uzmanlarının nitelikleri ve görevlendirilmeleri
MADDE 5 – (1) İşverence iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilecekler, bu Yönetmeliğe göre geçerli iş güvenliği uzmanı belgesine sahip olmak zorundadır.
(2) İş güvenliği uzmanlarından; (C) sınıfı belgeye sahip olanlar az tehlikeli sınıfta, (B) sınıfı belgeye sahip olanlar az tehlikeli ve tehlikeli sınıflarda, (A) sınıfı belgeye sahip olanlar ise bütün tehlike sınıflarında yer alan işyerlerinde çalışabilirler.
(3) Birden fazla iş güvenliği uzmanının görevlendirilmesinin gerektiği işyerlerinde, en az bir iş güvenliği uzmanının işyerinin tehlike sınıfına uygun belgeye sahip olması yeterlidir.
İş güvenliği uzmanlığı belgesi
MADDE 6 – (1) İş güvenliği uzmanlığı belgesinin sınıfları aşağıda belirtilmiştir:
(A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi; 
(B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az dört yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyen ve (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olan mühendis, mimar veya teknik elemanlara,
İş sağlığı ve güvenliği alanında en az beş yıl teftiş yapmış mühendis, mimar veya teknik eleman olan iş müfettişleri, en az beş yıl uzman olarak çalışmış Bakanlık iş sağlığı ve güvenliği uzmanları, iş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği doktorası yapmış olan mühendis, mimar veya teknik elemanlar ile Genel Müdürlük ve bağlı birimlerinde mühendis, mimar veya teknik eleman olarak en az on yıl görev yapmış olanlardan (A) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı için yapılacak sınavda başarılı olanlara,
(B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi;
(C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle en az üç yıl fiilen görev yaptığını iş güvenliği uzmanlığı sözleşmesi ile belgeleyen ve (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olan mühendis, mimar veya teknik elemanlara,
İş sağlığı ve güvenliği veya iş güvenliği yüksek lisansı yapmış olan mühendis, mimar veya teknik elemanlardan (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olanlara,
(C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi; 
(C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı sınavında başarılı olan mühendis, mimar veya teknik elemanlara Ek-1’deki örneğine uygun olarak Bakanlıkça verilir.

İş güvenliği uzmanlarının görevleri
MADDE 7 – (1) İş güvenliği uzmanları, aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür:
a) Rehberlik ve danışmanlık;
1) İşyerinde yapılan çalışmalar ve yapılacak değişikliklerle ilgili olarak tasarım, makine ve diğer teçhizatın durumu, bakımı, seçimi ve kullanılan maddeler de dâhil olmak üzere işin planlanması, organizasyonu ve uygulanması, kişisel koruyucu donanımların seçimi, temini, kullanımı, bakımı, muhafazası ve test edilmesi konularının, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına ve genel iş güvenliği kurallarına uygun olarak sürdürülmesini sağlamak için işverene tavsiyelerde bulunmak.
b) Risk değerlendirmesi;
Risk değerlendirmesinin yapılmasını sağlamak; gerekli çalışmaları planlayarak alınacak sağlık ve güvenlik önlemleri konusunda işverene önerilerde bulunmak ve takibini yapmak.
c) Çalışma ortamı gözetimi;
1) Çalışma ortamının gözetimini yapmak, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği yönünden yapılması gereken periyodik bakım, kontrol ve ölçümleri planlamak ve uygulanmasını kontrol etmek.
2) İşyerinde kaza, yangın veya patlamaların önlenmesi için mevzuata uygun çalışmalar yapmak ve uygulamaları takip etmek; doğal afet, kaza, yangın veya patlama gibi durumlar için acil durum planlarının hazırlanmasını sağlamak, periyodik olarak eğitimleri ve tatbikatları yaptırmak, acil durum planı doğrultusunda hareket edilmesini sağlamak.
ç) Eğitim, bilgilendirme ve kayıt;
1) İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini ilgili mevzuata uygun olarak planlamak ve uygulamak.
2) Çalışma ortamının gözetimi ile ilgili çalışmaları kaydetmek ve yıllık değerlendirme raporunu işyeri hekimi ile işbirliği yaparak hazırlamak.
d) İlgili birimlerle işbirliği;
1) İşyeri hekimi ile işbirliği yaparak iş kazaları ve meslek hastalıkları ile ilgili değerlendirme yapmak, tehlikeli olayın tekrarlanmaması için inceleme ve araştırma yaparak gerekli önleyici faaliyet planlarını hazırlamak ve uygulamaların takibini yapmak.
2) İşyeri hekimi ile işbirliği yaparak yıllık çalışma planını hazırlamak.
İş güvenliği uzmanlarının yetkileri
MADDE 8 – (1) İş güvenliği uzmanının yetkileri aşağıda belirtilmiştir:
a) İşyeri bina ve eklentilerinde, çalışma metot ve şekillerinde veya iş ekipmanında çalışanlar açısından yakın ve hayati tehlike oluşturan bir husus tespit ettiğinde işverene bildirmek, gerekli tedbirler işveren tarafından alınmadığı takdirde durumu Bakanlığa rapor etmek.
b) İşyerinde belirlediği yakın ve hayati tehlike oluşturan bir hususun acil müdahale gerektirmesi halinde işveren veya işveren vekilinin onayını almak kaydıyla geçici olarak işi durdurmak.
c) Görevi gereği işyerinin bütün bölümlerinde iş sağlığı ve güvenliği konusunda inceleme ve araştırma yapmak, gerekli bilgi ve belgelere ulaşmak ve çalışanlarla görüşmek.
ç) Görevinin gerektirdiği konularda işverenin bilgisi dahilinde ilgili kurum ve kuruluşlarla iletişime geçmek ve işyerinin iç düzenlemelerine uygun olarak işbirliği yapmak.
(2) Tam süreli iş sözleşmesi ile görevlendirilen iş güvenliği uzmanları, çalıştıkları işyeri ile ilgili mesleki gelişmelerini sağlamaya yönelik eğitim, seminer ve panel gibi organizasyonlara katılma hakkına sahiptir. Bu gibi organizasyonlarda geçen sürelerden bir yıl içerisinde toplam beş iş günü kadarı çalışma süresinden sayılır ve bu süreler sebebiyle iş güvenliği uzmanının ücretinden herhangi bir kesinti yapılamaz.
İş güvenliği uzmanlarının yükümlülükleri
MADDE 9 – (1) İş güvenliği uzmanları, bu Yönetmelikte belirtilen görevlerini yaparken, işin normal akışını mümkün olduğu kadar aksatmamak ve verimli bir çalışma ortamının sağlanmasına katkıda bulunmak, işverenin ve işyerinin meslek sırları, ekonomik ve ticari durumları ile ilgili bilgileri gizli tutmakla yükümlüdürler.
(2) İş güvenliği uzmanı, görevlendirildiği işyerinde yapılan çalışmalara ilişkin tespit ve tavsiyelerini onaylı deftere yazmak ve işyeri hekimi ile beraber suretlerini saklamak zorundadır.
İşyerinde yapılan denetimlerde, bu zorunluluğu yerine getirmediğinin tespiti halinde; iş güvenliği uzmanı Bakanlıkça yazılı olarak uyarılır. Uyarı gerektiren durumun tekrarı halinde iş güvenliği uzmanlığı belgesinin geçerliliği bir yıl süreyle askıya alınır. Belgesinin geçerliliği askıya alınanlar, Genel Müdürlük internet sayfasında ilan edilir.
Bir yıl sonunda iş güvenliği uzmanının tekrar görev alabilmesi için Bakanlığın onayının alınması zorunludur.
(3) İkinci fıkrada belirtilen onaylı defter; iş güvenliği uzmanı ile işveren veya işveren vekilince, gerektiğinde işyeri hekimi ile eş zamanlı olarak imzalanır.
Defterin imzalanmaması veya düzenli tutulmamasından işveren veya işveren vekili sorumludur.

İş güvenliği uzmanlarının çalışma süreleri
MADDE 10 –
(1) İş güvenliği uzmanları, bu Yönetmelikte belirtilen görevlerini yerine getirmek için aşağıda belirtilen sürelerde görev yaparlar:
a) Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde; 
ayda en az 12 saat, buna ilave olarak işçi başına ayda en az 5 dakika.
b) Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde; 
ayda en az 24 saat, buna ilave olarak işçi başına ayda en az 5 dakika.
c) Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde; 
ayda en az 36 saat, buna ilave olarak işçi başına ayda en az 10 dakika.
(2) Az tehlikeli sınıfta yer alan 1000 ve daha fazla işçisi olan işyerlerinde her 1000 işçi için tam gün çalışacak en az biriş güvenliği uzmanı görevlendirilir. İşçi sayısının 1000 sayısının tam katlarından fazla olması durumunda geriye kalan işçi sayısı göz önünde bulundurularak birinci fıkrada belirtilen kriterlere uygun yeteri kadar iş güvenliği uzmanı ek olarak görevlendirilir.
(3Tehlikeli sınıfta yer alan 750 ve daha fazla işçisi olan işyerlerinde her 750 işçi için tam gün çalışacak en az bir iş güvenliği uzmanı görevlendirilir. İşçi sayısının 750 sayısının tam katlarından fazla olması durumunda geriye kalan işçi sayısı göz önünde bulundurularak birinci fıkrada belirtilen kriterlere uygun yeteri kadar iş güvenliği uzmanı ek olarak görevlendirilir.
(4) Çok tehlikeli sınıfta yer alan 500 ve daha fazla işçisi olan işyerlerinde her 500 işçi için tam gün çalışacak en az bir iş güvenliği uzmanı görevlendirilir. İşçi sayısının 500 sayısının tam katlarından fazla olması durumunda geriye kalan işçi sayısı göz önünde bulundurularak birinci fıkrada belirtilen kriterlere uygun yeteri kadar iş güvenliği uzmanı ek olarak görevlendirilir.
(5) İş güvenliği uzmanları sözleşmede belirtilen süre kadar işyerinde hizmet sunar. Birden fazla işyeri ile kısmi süreli iş sözleşmesi yapıldığı takdirde bu işyerleri arasında yolda geçen süreler haftalık kanuni çalışma süresinden düşülür.

Bir üst sınıfta çalışma
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımından itibaren, (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olanlar üç yıl süreyle tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde, (B) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olanlar dört yıl süreyle çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerinde iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilebilirler.
İş güvenliği uzmanlarının eğitimleri 
MADDE 21 – (1) Bakanlıkça belirlenecek eğitim programları teorik ve uygulamalı olmak üzere iki bölümden oluşur. Eğitim süreleri, teorik kısmı 180 saatten, uygulama kısmı 40 saatten ve toplamda 220 saatten az olamaz. Teorik eğitimin en fazla yarısı uzaktan eğitim ile verilebilir. Uygulamalı eğitimler, iş güvenliği uzmanı bulunan bir işyerinde yapılır.
(2) İş güvenliği uzmanları, belgelerini aldıkları tarihten itibaren beş yıllık aralıklarla eğitim kurumları tarafından düzenlenecek yenileme eğitimine katılmak zorundadırlar. Bu eğitimin süresi otuz saatten az olamaz.

Mesleki bağımsızlık ve etik ilkeler
MADDE 26 –
(1)İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevlendirilenler;
a) Uzmanlık bilgilerini uygularken işveren ve işçilerden mesleki anlamda bağımsız olarak çalışır ve işverenden talimat alamazlar.
b) Özellikle sağlık ve güvenlik riskleri konusunda, işveren ve işçilere önerilerde bulunurken hiçbir etki altında kalmazlar.
c) Hizmet sundukları kişilerle güven, gizlilik ve eşitliğe dayanan bir ilişki kurar ve ayrım gözetmeksizin tüm işçileri eşit olarak değerlendirirler.
d) Çalışma ortamı ve koşullarının düzenlenmesinde, kendi aralarında, yönetici ve işçilerle iletişime açık ve işbirliği içerisinde hareket ederler.
(2) Mesleki bağımsızlığın sonuçları hiçbir şekilde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevlendirilenlerin aleyhine kullanılamaz ve yapılan sözleşmelere mesleki anlamda bağımsız çalışmayı kısıtlayabilecek şartlar konulamaz.

İŞYERİ HEKİMLERİNİN GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında yer alan ve devamlı olarak en az elli işçi çalıştırılan işyerleri ile toplum sağlığı merkezlerini ve eğitim kurumlarını kapsar.
İşyeri hekimliği belgesi
MADDE 14 – (1) İşyeri hekimliği belgesi;
a) İşyeri hekimliği eğitim programını tamamlayan ve eğitim sonunda Bakanlıkça yapılacak veya yaptırılacak sınavda başarılı olan hekimlere,
b) İş sağlığı ve güvenliği alanında en az beş yıl teftiş yapmış olan hekim iş müfettişleri, iş sağlığı bilim uzmanı hekimler, iş sağlığı bilim doktoru ile Bakanlık ve bağlı birimlerinde iş sağlığı ve güvenliği alanında en az beş yıl fiilen çalışmış hekimlerden Bakanlıkça yapılacak veya yaptırılacak sınavda başarılı olanlara,
c) İş ve meslek hastalıkları ya da işyeri hekimliği yan dal uzmanları ile uzmanlık eğitimi süresince iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili en az 150 saat teorik ve uygulamalı eğitim alan halk sağlığı uzmanlarına istekleri halinde,
İşyeri hekimlerinin görevleri
MADDE 15 – (1) İşyeri hekimleri, iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri kapsamında aşağıdaki görevleri yapmakla yükümlüdür.
a) Rehberlik ve danışmanlık;
1) Bulunması halinde iş sağlığı ve güvenliği kuruluna katılarak çalışma ortamı gözetimi ve işçilerin sağlık gözetimi ile ilgili danışmanlık yapmak ve alınan kararların uygulanmasını izlemek,
2) Kantin, yemekhane, yatakhane, kreş ve emzirme odaları ile soyunma odaları, duş ve tuvaletlerin bakımı ve temizliği konusunda gerekli kontrolleri yaparak tavsiyelerde bulunmak,
3) İş sağlığı, hijyen, toplu koruma yöntemleri ve kişisel koruyucu donanımlar konularında tavsiyede bulunmak,
4) İşyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin geliştirilmesi amacıyla gerekli aktiviteler konusunda işverene tavsiyelerde bulunmak,
5) İş sağlığı ve güvenliği çalışmaları kapsamında işyerinde periyodik incelemeler yapmak ve risk değerlendirme çalışmalarına katılmak,
6) İşyerinde sağlığa zararlı risklerin değerlendirilmesi ve önlenmesi ile ilgili mevzuata göre yapılması gereken koruyucu sağlık muayenelerini yapmak,
7) Sağlık sorunları nedeniyle işe devamsızlık durumları ile işyerinde olabilecek sağlık tehlikeleri arasında bir ilişkinin olup olmadığını tespit etmek, gerektiğinde çalışma ortamı ile ilgili ölçümler yapılmasını sağlayarak, alınan sonuçların işçilerin sağlığı yönünden değerlendirmesini yapmak,
8) İşin yürütümünde ergonomik ve psikososyal riskler açısından işçilerin fiziksel ve zihinsel kapasitelerini dikkate alarak iş ile işçinin uyumunu sağlamak ve çalışma ortamındaki stres faktörlerinden korunmaları için araştırmalar yapmaktır.
b) Sağlık gözetimi;
1) Gece postaları da dâhil olmak üzere işçilerin sağlık gözetimini yapmak,
2) İşçilerin işe giriş ve periyodik sağlık muayenelerini iş sağlığı ve güvenliği mevzuatında belirtilen aralıklarla ve Ek-7’de verilen örneğe uygun olarak düzenlemek ve işyerinde muhafaza etmek,
3) Sağlık sorunları nedeniyle işe devamsızlık durumlarında işe dönüş muayenesi yaparak eski işinde çalışması sakıncalı bulunanların mevcut sağlık durumlarına uygun bir işte çalıştırılmasını tavsiye etmek,
4) Hassas risk grupları, meslek hastalığı tanısı veya şüphesi olanlar, kronik hastalığı olanlar, madde bağımlılığı olanlar, birden fazla iş kazası geçirmiş olanlar gibi işçilerin, uygun işe yerleştirilmeleri için gerekli koruyucu sağlık muayenelerini yaparak rapor düzenlemek,
5) Bulaşıcı hastalıkların kontrolü için yayılmayı önleme ve bağışıklama çalışmaları yapmak, portör muayenelerinin yapılmasını sağlamak,
6) Sağlık gözetimi sonuçlarına göre, bulunması halinde iş güvenliği uzmanı ile işbirliği içinde çalışma ortamının gözetimi kapsamında gerekli ölçümlerin yapılmasını önermek, ölçüm sonuçlarını değerlendirmek,
7) Sağlık gözetimi konusunda işçileri bilgilendirmek ve onların rızasını almak, sağlık riskleri ve yapılan sağlık muayeneleri konusunda işçileri yeterli ve uygun şekilde bilgilendirmek,
8) Gerekli laboratuar tetkikleri, radyolojik muayeneler ve portör muayenelerini yaptırmak, bulaşıcı hastalıkların kontrolünü sağlamak, bağışıklama çalışmaları yapmak, işyeri ve eklentilerinin genel hijyen şartlarını sürekli izleyip denetlemek,
9) Yıllık çalışma planını, bulunması halinde iş güvenliği uzmanı ile işbirliği yaparak hazırlamak, işyerindeki sağlık gözetimi ile ilgili çalışmaları kaydetmek ve Ek-5’te belirtilen örneğine uygun yıllık değerlendirme raporunu hazırlayarak elektronik ortamda Bakanlığa göndermektir.
c) Eğitim ve bilgilendirme;
1) İşyerinde ilkyardım ve acil müdahale hizmetlerinin organizasyonu ve personelin eğitiminin sağlanması çalışmalarını ilgili mevzuat doğrultusunda yürütmek,
2) İş sağlığı, hijyen ve ergonomi alanlarında bilgi ve eğitim sağlanması için ilgili taraflarla işbirliği yapmak,
3) İşyeri yöneticilerine, iş sağlığı ve güvenliği kurulu üyelerine, işçilere ve temsilcilerine genel sağlık konularında eğitim vermek ve bu eğitimlerin sürekliliğini sağlamak,
4) Bağımlılık yapan maddelerin kullanımının zararları konusunda işyerinde eğitim vermek.
ç) İlgili birimlerle işbirliği;
1) İş sağlığı ve güvenliği alanında yapılacak araştırmalara katılmak,
2) İş kazasına uğrayan veya meslek hastalığına yakalanan işçilerin rehabilitasyonu konusunda işyerindeki ilgili birimlerle, meslek hastalığı tanısında yetkili hastaneler ile işbirliği içinde çalışmak,
3) İş kazaları ve meslek hastalıklarının analizi ile iş uygulamalarının iyileştirilmesine yönelik programların geliştirilmesi çalışmalarına katılmak,
4) Yeni teknoloji ve donanımın sağlık açısından değerlendirilmesi ve test edilmesi gibi mevcut uygulamaların iyileştirilmesine yönelik programların geliştirilmesi çalışmalarına katılmak,
5) Bulunması halinde iş güvenliği uzmanı ile işbirliği içinde yıllık çalışma planını ve yıllık değerlendirme raporunu hazırlamak,
6) Yöneticilere, bulunması halinde iş sağlığı ve güvenliği kurulu üyelerine ve işçilere genel sağlık, iş sağlığı ve güvenliği, hijyen, kişisel koruyucu donanımlar ve toplu korunma yöntemleri konularında bilgi ve eğitim verilmesi için ilgili taraflarla işbirliği yapmak.
İşyeri hekimlerinin yetkileri 
MADDE 16 – (1) İşyeri hekimlerinin yetkileri aşağıda belirtilmiştir.
a) İşyeri bina ve eklentilerinde, çalışma metot ve şekillerinde veya iş ekipmanında işçiler açısından yakın ve hayati tehlike oluşturan bir husus tespit ettiğinde işverene bildirmek, gerekli tedbirler işveren tarafından alınmadığı takdirde durumu Bakanlığa rapor etmek,
b) İşyerinde belirlediği yakın ve hayati tehlike oluşturan hususun acil müdahale gerektirmesi halinde işveren veya işveren vekilinin onayını almak kaydıyla işi geçici olarak durdurmak,
c) Görevi gereği işyerinin bütün bölümlerinde iş sağlığı ve güvenliği konusunda inceleme ve araştırma yapmak, gerekli bilgi ve belgelere ulaşmak ve çalışanlarla görüşmek,
ç) Görevinin gerektirdiği konularda işvereni bilgilendirerek ilgili kurum veya kuruluşlar ile iletişime geçmek ve işyerinin iç düzenlemelerine uygun olarak işbirliği yapmaktır.
(2) Tam süreli iş sözleşmesi ile görevlendirilen işyeri hekimleri çalıştıkları işyeri ile ilgili mesleki gelişmelerini sağlamaya yönelik eğitim, seminer ve panel gibi organizasyonlara katılma hakkına sahiptir. Bu gibi organizasyonlarda geçen sürelerden bir yıl içerisinde toplam beş iş günü kadarı çalışma süresinden sayılır ve bu süreler sebebiyle işyeri hekiminin ücretinden herhangi bir kesinti yapılamaz.
İşyeri hekimlerinin yükümlülükleri
MADDE 17 – (1) İşyeri hekimleri, bu Yönetmelikte belirtilen görevlerini yaparken, işin normal akışını mümkün olduğu kadar aksatmamak ve verimli bir çalışma ortamının sağlanmasına katkıda bulunmak, işverenin ve işyerinin meslek sırları, ekonomik ve ticari durumları hakkındaki bilgiler ile işçinin kişisel sağlık dosyasındaki bilgileri gizli tutmakla yükümlüdürler
(2) İşyeri hekimi, görevlendirildiği işyerinde yapılan çalışmalara ilişkin tespit ve tavsiyelerini onaylı deftere yazmak ve bulunması halinde ve gerektiği durumlarda iş güvenliği uzmanı ile birlikte eş zamanlı imzalamak ve suretlerini saklamak zorundadır. İşyerinde yapılan denetimlerde, işyeri hekiminin bu zorunluluğu yerine getirmediğinin tespiti halinde; işyeri hekimi Bakanlıkça yazılı olarak uyarılır. Uyarı gerektiren durumun tekrarı halinde işyeri hekimi belgesinin geçerliliği bir yıl süreyle askıya alınır. Belgesinin geçerliliği askıya alınanlar Genel Müdürlük internet sayfasında ilân edilir. Bir yıl sonunda işyeri hekiminin tekrar görev alabilmesi için Bakanlık onayının alınması zorunludur.
(3) İkinci fıkrada belirtilen onaylı defter; işyeri hekimi ile işveren veya işveren vekilince, bulunması halinde ve gerektiğinde iş güvenliği uzmanı ile eş zamanlı olarak imzalanır. Defterin imzalanmaması veya düzenli tutulmamasından işveren veya işveren vekili sorumludur.
İşyeri hekimlerinin çalışma süreleri
MADDE 18 – (1) İşyeri hekimleri, bu Yönetmelikte belirtilen görevlerini yerine getirmek için aşağıda belirtilen sürelerde görev yaparlar.
a) Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerine; sağlık gözetimi için ayda en az 10 saat, buna ilave olarak işe giriş ve periyodik muayeneleri ile eğitim için işçi başına yılda en az 20 dakika,
b) Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerine; sağlık gözetimi için ayda en az 15 saat, buna ilave olarak işe giriş ve periyodik muayeneleri ile eğitim için işçi başına yılda en az 25 dakika,
c) Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerine; sağlık gözetimi için ayda en az 20 saat, buna ilave olarak işe giriş ve periyodik muayeneleri ile eğitim için işçi başına yılda en az 30 dakika.

(2) Az tehlikeli sınıfta yer alan 1000 ve daha fazla işçisi olan işyerlerinde her 1000 işçi için tam gün çalışacak en az bir işyeri hekimi görevlendirilir. İşçi sayısının 1000 sayısının tam katlarından fazla olması durumunda geriye kalan işçi sayısı göz önünde bulundurularak birinci fıkrada belirtilen kriterlere uygun yeteri kadar işyeri hekimi eklenir.
(3) Tehlikeli sınıfta yer alan 750 ve daha fazla işçisi olan işyerlerinde her 750 işçi için tam gün çalışacak en az bir işyeri hekimi görevlendirilir. İşçi sayısının 750 sayısının tam katlarından fazla olması durumunda geriye kalan işçi sayısı göz önünde bulundurularak birinci fıkrada belirtilen kriterlere uygun yeteri kadar işyeri hekimi eklenir.
(4) Çok tehlikeli sınıfta yer alan 500 ve daha fazla işçisi olan işyerlerinde her 500 işçi için tam gün çalışacak en az bir işyeri hekimi görevlendirilir. İşçi sayısının 500 sayısının tam katlarından fazla olması durumunda geriye kalan işçi sayısı göz önünde bulundurularak birinci fıkrada belirtilen kriterlere uygun yeteri kadar işyeri hekimi eklenir.
(5) İşyeri hekimlerinin görevlendirilmesinde sözleşmede belirtilen süre kadar işyerinde hizmet sunulur. Birden fazla işyeri ile kısmi süreli iş sözleşmesi yapıldığı takdirde bu işyerleri arasında yolda geçen süreler haftalık kanuni çalışma süresinden düşülür.
Diğer sağlık personelinin görevleri 
MADDE 19 – (1) Diğer sağlık personelinin görevleri aşağıda belirtilmiştir:
a) İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin planlanması, değerlendirilmesi, izlenmesi ve yönlendirilmesinde işyeri hekiminin talimatları doğrultusunda çalışmak, veri toplamak ve gerekli kayıtları tutmak,
b) İşçilerin sağlık ve çalışma öykülerini işe giriş/periyodik muayene formuna yazmak ve işyeri hekimi tarafından yapılan fizik muayene sırasında hekime yardımcı olmak,
c) İlk yardım hizmetlerinin organizasyonu ve yürütümünde işyeri hekimi ile birlikte çalışmak,
ç) İşçilerin sağlık eğitiminde görev almak.
İşyeri hekimlerinin eğitimleri
MADDE 30 – (1) Bakanlıkça belirlenecek eğitim programları teorik ve uygulamalı olmak üzere iki bölümden oluşur. Eğitim süreleri, teorik kısmı 180 saatten, uygulama kısmı 40 saatten ve toplamda 220 saatten az olamaz. Teorik eğitimin en fazla yarısı uzaktan eğitim ile verilebilir. Uygulamalı eğitimler işyeri hekimi bulunan bir işyerinde yapılır.
2) İşyeri hekimleri belgelerini aldıkları tarihten itibaren beş yıllık aralıklarla eğitim kurumları tarafından düzenlenecek bilgi yenileme eğitimine katılmak zorundadırlar. Bu eğitimin süresi 30 saatten az olamaz.
Mesleki bağımsızlık ve etik ilkeler
MADDE 36 – (1) İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevlendirilenler;
a) Mesleki bilgilerini uygularken işveren ve işçilerden mesleki anlamda bağımsız olarak çalışır ve işverenden talimat alamazlar,
b) Özellikle sağlık ve güvenlik riskleri konusunda, işveren ve işçilere önerilerde bulunurken hiçbir etki altında kalmamalıdırlar,
c) Hizmet sundukları kişilerle güven, gizlilik ve eşitliğe dayanan bir ilişki kurar ve ayrım gözetmeksizin tüm işçileri eşit olarak değerlendirirler,
ç) Çalışma ortamı ve koşullarının düzenlenmesinde kendi aralarında ve yönetici ve işçilerle iletişime açık ve işbirliği içerisinde hareket ederler.
(2) Mesleki bağımsızlığın sonuçları hiçbir şekilde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevlendirilenlerin aleyhine kullanılamaz ve yapılan sözleşmelere mesleki anlamda bağımsız çalışmayı kısıtlayabilecek şartlar konulamaz.

Çalışma soruları

SORU 1-İş güvenliği uzmanlarının yetkileri aşağıdakilerden hangisidir? (x)Hepsi ( )İşyerinde çalışanların hayatı ile ilgili yakın tehlike oluşturan bir husus tespit ettiğinde, işin geçici olarak durdurulması için derhal üst yönetimi bilgilendirir ve gerektiğinde konu ile ilgili kurum veya kuruluşlar ile işbirliği yapar
( )Bağımsız çalışma ilkesi uyarınca bu Yönetmelik hükümlerini yerine getirirken, işveren tarafından hiçbir şekilde engellenemez, görevini yapmaktan alıkonulamaz
( )Üretim planlamalarında karar alma sürecine katılır ve görevi gereği işyerinin bütün bölümlerinde iş sağlığı ve güvenliği konusunda inceleme, araştırma yapar ve çalışanlarla görüşür

SORU 2-İşyeri sağlık ve güvenlik birimi ile ortak sağlık ve güvenlik birimi, yürütülecek hizmetler ile ilgili olarak yıllık çalışma planı hazırlar ve hazırlanan plan kimin tarafından onaylanır? (x)İşveren
SORU 3-İş yeri hekimleri; Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerine; sağlık gözetimi için ayda en az………….., buna ilave olarak işe giriş ve periyodik muayeneleri ile eğitim için on işçi başına yılda en az …………. süre hizmet verirler. (X)36 saat 90 dakika.
SORU 4-İşyeri sağlık ve güvenlik birimi ile ortak sağlık ve güvenlik birimi; aşağıdakilerden hangisi ile işbirliği yapar. (x)Hepsi 
( )İşverenle ve İşyeri bünyesindeki bütün üretim birimleri veya diğer bölüm çalışanları ile
( )Sanayiden sayılan işlerin yapıldığı işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurulu ile
( )İşletmede iş sağlığı ve güvenliği işçi temsilcisi ile

SORU 5-Eğitim kurumlarında kişi başına en az kaç m3 hava temin edilmelidir?(X)10

SORU 6-İşyeri hekimleri için düzenlenecek yenileme eğitiminin süresi kaç saatten az olamaz? (X)24

SORU 7-İş güvenliği uzmanlarından; (A) sınıfı belgeye sahip olanlar aşağıdakilerden hangisinde görev yapabilirler?(X)Bütün tehlike sınıflarında yer alan işyerlerinde,
 
SORU 8-İSG Genel Müdürlüğün, eğitim kurumlarının vereceği eğitim hizmetleri ile ilgili görevleri aşağıdakilerden hangisidir? (X)Hepsi
( )Eğitim kurumu olarak yetkilendirilmek için yapılan başvuruları incelemek ve Eğitim kurumunun eğitim faaliyetlerini izlemek ve değerlendirmek, değerlendirme sonucunun 43, 45, 46, 47, 48 ve 49 uncu maddelere aykırı olduğunun belirlenmesi durumunda yetkilendirmeyi iptal etmek
( )İşyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanlığı sınavlarını, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi’ne veya Milli Eğitim Bakanlığı’na yaptırmak ve Sınavlarda başarılı olanlara işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanlığı belgelerini düzenlemek
( )Eğitim kurumlarına ait kayıtları tutmak.

SORU 9-Eğitim sonunda, eğitime katılanların başarılı sayılmaları için, Genel Müdürlükçe yaptırılacak sınavdan 100 tam puan üzerinden en az kaç puan almış olmaları şartı aranır? (x)70

SORU 10-İşyeri sağlık ve güvenlik birimleri ile ortak sağlık ve güvenlik birimleri yönetmeliğinin dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?(x)4857 sayılı İş Kanunu
 
SORU 11-Ortak sağlık ve güvenlik birimleri aşağıdakilerden hangilerine uymak zorundadırlar? (X)Hepsi
( )Tabela veya basılı evraklarında, başka bir unvan veya mevcut unvanlarının yabancı dildeki karşılıkları kullanılamaz,
( )İsim ve unvanlar Türkçe olarak tescil ettirilir ve tabelalarında sadece yetki belgesinde belirtilen isim ve unvanlar yazılır ve Bünyesinde olmayan faaliyetler ve fiyatlar konusunda reklam yapılamaz,
( )Özel kuruluşlar tarafından, Kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan isimler, yanlış algılama ve haksız rekabetin önlenmesi amacıyla, ticari isim olarak kullanılamaz.
 
SORU 12-İşçilerin sağlık gözetimine ve çalışma ortamının gözetimine ait bütün bilgiler, işyeri sağlık ve güvenlik birimi veya ortak sağlık ve güvenlik birimince kayıt altına alınır ve belgeler kaç yıl süreyle saklanır? (x)10 
 
SORU 13-Eğitime katılanlar, teorik eğitimin % kaçına katılmak zorundadır? (x)% 90 
 
SORU 14-Eğitimin süresi, teorik ve uygulama olmak üzere toplam kaç saatten az olamaz? (x)220 
HAZIRLAYAN : Gülşah ŞATIR

ISG_GuvenlikHizmt_Spot.docx

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE GENEL BAKIŞ VE GÜVENLİK KÜLTÜRÜ KONU ÖZETİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE GENEL BAKIŞ VE GÜVENLİK KÜLTÜRÜ KONU ÖZETİ
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ:
İşyerlerinde, islerin yurutulmesi sırasında, cesitli nedenlerden kaynaklanan, sağlığa zararlı durumlardan korunmak amacı ile yapılan sistemli ve bilimsel calısmalardır.
 
İŞ KAZASI
Ulusal mevzuatımızda is kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 13. maddesinde tanımlanmıstır. Ancak bu tanım sadece hukuki bir tanım olup is
sağlığı ve is guvenliği tanımında belirtilen onleme ve korunma amaclı teknik bir tanım
değildir. Bu nedenle uluslararası iki kurulusun tanımları konunun teknik boyutu acısından
onem arzetmektedir.
Uluslararası Calısma Orgutune ( ILO)Gore;
Onceden planlanmamıs, bilinmeyen ve kontrol altına alınamamıs olan etrafa zarar verebilecek
nitelikteki olaydır.
Dunya Sağlık Orgutune (Who) Gore Đse;
Onceden planlanmamıs coğu kisisel yaralanmalara makinelerin ve arac gereclerin zarara
uğramasına, uretimin bir sure durmasına yol acan bir olaydır.
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİN AMACI
• Calşanların korunması
• İşletmenin korunması
• Üretim ve kalitenin artırılması
Kazalar incelendiğinde bes temel nedenin arka arkaya dizilmesi sonucu meydana geldiği
anlasılır. Bu bes temel faktore KAZA ZİNCİRİ denir
Kaza Zinciri:
1-İnsanın Tabiat şartları Karsısında Zayıflığı: Kazaların ilk temel sebebi
2-Kisisel Kusurlar: Dikkatsizlik, pervasızlık, asabiyet, dalgınlık, onemsemezlik ve ihmal gibi
3-Tehlikeli Hareket-Tehlikeli Durum 
4-Kaza Olayı 
5-Yaralanma (Zarar Veya Hasar) Bir kazanın kaza tanımındaki durumuna gelmesi icin YARALANMA (ZARAR VEYA HASAR) safhasının da bulunması gereklidir. Bu husus kaza zincirinin son halkasıdır.

İŞ GÜVENLİĞİ TEMEL PRENSİPLERİ
1-Tehlikeli Hareket Ve Tehlikeli Durumların Onlenmesi : Kaza zincirinin 3.halkası olan tehlikeli hareket ve tehlikeli durum zincirin en zayıf halkasıdır. is güvenliği sorumlularının ilk yapacağı is TEHLİKELİ HAREKET VE TEHLİKELİ DURUMLARI tespit ederek bunları ortadan kaldırmaya calısmalıdırlar.
2-İs kazalarının % 88’i tehlikeli hareketlerden, %10’u tehlikeli durumlardan, %2’si kaçınılmaz ve sebebi bilinmeyen) hareketlerden kaynaklanmaktadır.
Tehlikeli hareketler
Emniyetsiz çalısma, Gereksiz hızlı çalısma,
Emniyet donanımı kullanılmaz duruma sokma, Tehlikeli yerlerde çalısma,
Emniyetsiz yukleme, tasıma, istifleme, Emniyetsiz vaziyet alma,
Alet ve makineleri tehlikeli sekilde kullanma, Kisisel koruyucuları kullanmamak
Sasırma, kızgınlık, uzgunluk, telas, sakalasma vb.

Tehlikeli Durumlar :
Uygun olmayan koruyucular Koruyucusuz calısma
Kusurlu alet, makine, techizat kullanma Emniyetsiz yapılmıs alet ve makineler
Yetersiz- bakımsız bina, alet ve makineler Yetersiz ya da fazla aydınlatma
Yetersiz havalandırma Emniyetsiz yontem ve sartlar

3-Kaza Sonucu Meydana Gelebilecek Zararın Buyukluğu Kestirilemez, Bu tamamen Tesaduflere Bağlıdır.
Yapılan istatistikler, kazaların %50’sinin kolayca onlenebileceğini, %48’inin ancak etud ve metotlu bir calısma ile onlenebileceğini, % 2’sinin de onlenmesinin mumkun olamayacağını gostermistir.

4-Ağır Yaralanma Yada Olumle Neticelenen Her Kazanın Temelinde 29 Uzuv Kayıplı Ve 300 Yaralanma Meydana Gelmeyen Olay Vardır. (1-29-300 Oranı)
1-29-300 kuralının onemli bir ozelliği; bir isletmede olabilecek kazalar hakkında onceden tahmin yapma olanağını sağlamasıdır.

5-Tehlikeli Hareketlerin Nedenleri :
¬ İşçinin bünyeden ve yaradılışından gelen sahsi kusurları (dikkatsizlik, laubalilik, umursamazlık)
¬ Bilgi ve ustalık yetersizliği
¬ Fiziki yetersizlik
¬ Uygunsuz mekanik kosullar ve fiziki cevre

6-Kazalardan Korunma Metodu:
A-MÜHENDİSLİK VE REVİZYON:
* Tehlikeli Durumların Bilinmesi * Tehlikeli Durumların Analizi
* Tedbirlerin Alınması * Tedbirlerin Uygulanması
* Gerekli Kontrollerin Sağlanması
B-İKNA VE TEŞVİK:
*Eğitim ve Oğretim Calısmaları *Cesitli Yarısmaların Duzenlenmesi
*Uyarı Levhaları ve Afisler *Propaganda *Odullendirme/Ozendirme
C-ERGONOMİDEN YARARLANMA:
Yapılacak ise uygun isci temini ve calısanları biyolojik ozellikleri ile kabiliyetlerine gore
makine, tesis ve aletleri gelistirmek seklinde ergonomi biliminin gerekleri yerine getirilmelidir.
D-DİSİPLİN KURALLARI :
İş guvenliğini sağlamada en son basvurulacak çözüm yolu disiplin tedbirlerine basvurulmasıdır.

7-Kazalardan Korunma Yontemleri Đle Uretim, Maliyet, Kalite Kontrolu Metotları Benzerlik Ve Paralellik Arz Eder.
 
8-İş Guvenliği İle İlgili Calısmalara, Konulacak Kurallara Ve Alınacak Tedbirlere Ust Duzey Yoneticileri Katılmalı Ve Sorumluluğa Ortak Olmalıdırlar.
 
9-Formen, Ustabası Ve Benzeri Đlk Kademe Yoneticiler Kazalardan Korunmada En Onde Gelen Personeldir.
 
10-İş Guvenliği Calısmalarına Yon Veren Đnsani Duyguların Yanında, İş Guvenliğinin Sağlanmasında İtici Rol Oynayan İki Mali Faktor Vardır.
A- Guvenli bir isletmede uretim artıp maliyet dusecektir.
B- Kazalarda meydana gelen zarar yapılan odemelerin yaklasık 5 ( bes) katı olacaktır.

GÜVENLİK KÜLTÜRÜ

Güvenlik kulturunun tanımı, literaturde cok farklı sekillerde dile getirilmektedir. Bu tanımlar incelendiğinde, ortaklık, onleme, korunma, maruziyet, değisim, algılama, inanc, değer, tutum vb. kavramların tum tanımlarda ortak olduğu gorulmektedir. Onerilen tanımdan da anlasılacağı uzere, guvenlik kulturu butun isletmeyi kapsamakta ve isletmenin her bireyi tarafından farklı seviyelerde olsa bile algılanmaktadır.
İş kazaları, coğunlukla risk unsuru tasıyan calısma kosullarının birtakım psiko-sosyal faktorler nedeniyle, calısanlar tarafından yeterince algılanamamasından kaynaklanmaktadır. Orgutlenmedeki yetersizlikler, etkin olmayan iletisim ve eğitim eksikliği calısanların guvensiz davranıslarda bulunmalarına yol acarken, mesleki ve gunluk yasamdan kaynaklanan sorunların ortaya cıkardığı psikolojik gerilim de kaza riskini artırmaktadır. Karmasık bir yapıya sahip olan is kazalarının meydana gelmesinde pek cok faktorun etkisi bulunmakla birlikte, yaygın kanaat is kazalarının onemli bir bolumunun insan hatasına bağlı olduğudur. Bundan dolayı, is sağlığı ve guvenliğinin beseri unsuru üzerinde giderek daha fazla durulmaya baslanmıstır.

Guvenlik kulturu, iscilerin tutumları ve davranısları uzerine odaklanarak guvenli davranısı motive etmekte ve iscilerin calıstıkları isletmelerdeki risklerin farkında olmalarını sağlamayı, tehlikelerin surekli olarak gozetimini mumkun kılan bir norm gelistirmeyi amaclamaktadır.

Guvenlik kulturunun calısanlar tarafından isyerlerinde yeterli duzeyde algılanmasının ilk basamağı, bircok yonetim sisteminde gorulduğu gibi, ust yonetimim taahhudu olarak adlandırılan kısımdır. Đsveren veya vekilleri tarafından isletmede guvenlik kulturu olusturulmasına yonelik yatırımlar yapılması, gerekli eğitimlerin calısanlara aldırılması, kisisel koruyucu donanımların hazır tutulması, isletme icerisinde ve calısanlarla beraber is sağlığı ve guvenliği ile ilgili konuların değerlendirilmesi, gerekli prosedur ve talimatların hazırlanması ve en onemlisi de guvenliği uretimden ve isten onde tutulması, ust yonetimin taahhudu basamağının gereklilikleridir.

İsletmede guvenlik kulturu olusturmanın ve yerlestirmenin ikinci adımı, orta yonetim
olarak nitelendirilen bas muhendis, muhendis, sef, usta ve eğitici gibi calısanların, verdikleri talimatlarda is sağlığı ve guvenliği gerekliliklerini gozetmesi ve calısanların yaptıkları islere nezaret ederken is sağlığı ve guvenliği gerekliliklerine uygun sekilde davranmalarını gozetmeleridir.

Guvenlik kulturu olusturmanın ucuncu basamağı, isyerinde yazılı bir is sağlığı ve guvenliği sistemi kurulmus olması gerekliliğidir. Bu sistemin temel unsurları olarak, calısanların is sağlığı ve guvenliği ile ilgili konularda bilgilendirilmesi, is sağlığı ve guvenliği ile ilgili kurul ve heyetlerde alınan kararlardan tum calısanların haberdar edilmesi ve soz konusu kurul ve heyetlere calısanların katılımının sağlanması, isyerinde meydana gelen, meydana gelmesi muhtemel olan veya kıl payı atlatılan kazaların veya sağlık ve guvenlikle ilgili diğer olumsuz durumların raporlanması ve bu raporlar doğrultusunda yapılan calısmalar ve duzeltici faaliyetler hakkında calısanlara bilgi verilmesi sayılabilir. Bunlara ek olarak, calısanları is sağlığı ve guvenliği ile ilgili konularda odullendirme hususu da bu basamağın unsurları arasında yer almaktadır.

İsyerlerinde guvenlik kulturu olusturmanın son basamağı da yazılı olmayan bir is sağlığı ve guvenliği sistemi olusturulmasıdır. Bu asama, is kazası ve meslek hastalığı olusmasına neden olacak sekilde davranan calısanların belirlenerek onlara yonelik ozel calısmalar yapılması, usta-cırak iliskisi olan yerlerde ustaların is sağlığı ve guvenliği gereklerini cıraklara aktarmasının tesvik edilmesi ve bu gerekliliklere uygun davranıs sergileyen calısanlara is sağlığı ve guvenliği konusunda yetki verilerek diğer calısanları uyarması ve onlara ornek olacak doğru davranısları sergilemelerinin sağlanması gibi unsurları icermektedir.

ILO’nun sosyal ve ekonomik guvenliği artırma stratejisi de, guvenliğin 7 temel boyutuna odaklanmaktadır.
İs piyasası guvencesi İstihdam guvencesi İs guvencesi
Beceri gelistirme guvencesi Calısma guvenliği Temsil guvencesi
Gelir guvencesi

Ülkemizde de is sağlığı ve guvenliği kulturunun olusturulması icin,
· İs sağlığı ve guvenliği standardı olusturma ve uygulama
· İs sağlığı ve guvenliğinin ozendirilmesi
· İs kazalarının azaltılması icin tesvikler sağlanması
· İs kazalarının ve meslek hastalıklarının onlenmesi ve nedenlerinin arastırılması
· Eğitim ve oğretim hizmetlerinin yurutulmesi
· Denetim hizmetlerinin yurutulmesi
· Profesyonel is sağlığı ve guvenliği hizmetlerinin sağlanması
gibi faaliyetler bulunmaktadır.

Kamu sektorundeki, is sağlığı ve guvenliği ile ilgili baslıca kuruluslar Calısma ve Sosyal
Guvenlik Bakanlığı bunyesindedir. 
Bunlar,
İs Sağlığı ve Guvenliği Genel Mudurluğu ve bu Genel Mudurluk bunyesindeki İs Sağlığı ve Guvenliği Merkezi Mudurluğu (iSGUM),
İs Teftis Kurulu Baskanlığı, 
Calısma ve Sosyal Guvenlik Eğitim ve Arastırma Merkezi Baskanlığı (CASGEM), 
Sosyal Guvenlik Kurumu (SGK), 
Meslek Hastalıkları Hastaneleri ile ilgili Bakanlıklar ve kamu kurulusları da (Sağlık Bakanlığı, Cevre ve Orman Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Turk Standardları Enstitusu (TSE) ve Turkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) gibi), genel is sağlığı ve guvenliği sistemi icerisinde dusunulmelidir.

Ozel veya sivil sektorde ise, sendikalar, isveren kurulusları, is sağlığı ve guvenliği
alanında faaliyet gosteren ortak sağlık ve guvenlik birimleri ile danısmanlık firmaları ve calısanları (isyeri hekimleri, is guvenliği uzmanları, is hijyenistleri, muhendisler, psikologlar, ergonomistler gibi), isyeri hekimliği ve is guvenliği uzmanlığı eğitim kurumları, meslek orgutleri ve uluslararası kuruluslar da (ILO, WHO ve Avrupa Birliği bunyesindeki OSHA gibi), is sağlığı ve guvenliği sistemi icerisinde yer almaktadırlar.

Calısma ve Sosyal Guvenlik Bakanlığının gorevleri

1-3146 sayılı Calısma ve Sosyal Guvenlik Bakanlığının Teskilat ve Gorevleri Hakkında
Kanunun 2. maddesinde;
2-Yine 3146 sayılı Kanunun 12. maddesinde;
3-7460 sayılı Calısma ve Sosyal Guvenlik Eğitim ve Arastırma Merkezi Teskilat Kanununun 2. maddesinde; Belirtilmiştir.
İs Sağlığı ve Guvenliğinin Temel Prensipleri:
1. İs guvenliğinin kapsamı, asağıdaki hususlardan olusur:
2. İsle ilgili hastalık ve sakatlıklardan korunma
3. Her turlu ayrımcılığa karsı koruma
4. Siddet, taciz, stres, uygun olmayan calısma saatlerine karsı koruma, calısma
5. saatlerinin, gece isinin, calısma yasının sınırlandırılması
6. Tazminat, emeklilik guvencesi, analık koruması, ise devamsızlık koruması, uzun sureli
7. bakım, tatil, mantıklı is planlaması
8. Devlet yaptırımı, teftis yoluyla koruma
9. Orgutlenme hakkı
10. Toplu pazarlık hakkı
11. Sağlık hizmetine ulasma, eğitim, cocuk bakımı gibi sosyal destek hakkı
12. Guvensiz isi reddetme hakkı
13. İSİG kurulları ve diğer temsil mekanizmaları yoluyla katılım hakkı
14. İsle ilgili olası tehlikeleri bilme hakkı
15. İsyerindeki yanlıs yapılan isleri bildiren kisiler icin korunma hakkı

İs sağlığı ve guvenliğine yonelik mevzuatın gereklerinin tam anlamı ile anlasılabilmesi icin, guvenliğin ana kurallarının iyi bilinmesi gerekir.

Guvenliği sağlamanın uc ana kuralı vardır. Bunlar, onem derecesi ve sırası ile;
1-Guvenliği ve sağlığı tehdit eden durumların ortadan kaldırılması
2-Guvenliği ve sağlığı tehdit eden gelismelerin zamanında saptanması
3-Onlenemeyen durumların kotu sonuclarının en aza indirgenmesi

Guvenliğe iliskin kuralların uygulamada hayata gecirilmesi icin kullanılan yontemler
dort ana grup altında toplanabilir.
1-Tehlikeli Durumların Ortadan Kaldırılması : Uygulamada, uzerinde en basta durulması gereken nokta tehlikeli durumların ortadan kaldırılmasıdır. Kisilerin guvenliği rastlantıya bırakılamaz ve tehlikeli durumların ortadan kaldırılması isverenin temel yukumlulukleri arasındadır.
2-Đscilerin Tehlikeye Karsı Korunması : Hicbir iste tehlike yuzde yuz ortadan kaldırılamaz. Bazı makinelerin, kullanılan maddelerin, is yapılan ortamın veya yapılan isin tehlike arz etmesi kacınılmazdır. Tehlikelerin tumu ile ortadan kaldırılmasının onunde teknolojik nedenler ve uygulama zorlukları gibi engeller var ise, kisi ile tehlike arasında bir kalkan olusturulması hedeflenir.
3-Đscilerin Eğitimi ve Yetistirilmesi :
Tehlikeler buyuk capta ortadan kaldırılabilse ve koruyucular ve korunma aracları etkili
olsa bile, bilgilendirme ve eğitim yolu ile kisilerin tehlikelere karsı uyanık olmaları
sağlanmalıdır.
4-Uyarı : Bircok durumda, istenilen duzeyde eğitim verilemeyebilir. Uyarılar, bir anlamda gorunmez koruyuculardır. Gozden kacırılmaması gereken nokta sudur: Uyarılar, is yerindeki kazaları onlemede temel arac değildir.

SORULAR

1-İş güvenliği temel prensipleri kaç adettir? (X)10

2-İnsanın Tabiat Şartları Karşısında Zayıflığı, Kişisel Kusurlar, Tehlikeli Hareket-Tehlikeli Durum, Kaza Olayı,Yaralanma (Zarar Veya Hasar) aşağidakilerden hangisini oluşturur? (X)Kaza zinciri

3-Dikkatsizlik, pervasızlık, asabiyet, dalgınlık, önemsemezlik ve ihmal gibi kusurlar kazaların ikinci temel sebebidir. Bu kusurlar aşağıdakilerden hangisi içinde yer alır? (X)Kişisel Kusurlar

4-Tehlikeli Hareketlerin Nedenleri aşağıdakilerden hangisidir? (X)Hepsi
 ( )Uygunsuz mekanik koşullar ve fiziki çevre ( )Bilgi, ustalık ve Fiziki yetersizlik
( )İşçinin bünyeden ve yaradılışından gelen şahsi kusurları (dikkatsizlik, laubalilik, umursamazlık)

5-Aşağıdakilerden hangisi iş sağlığı ve iş güvenliğinin amaçları arasındadır? (x)Hepsi
( )Üretim ve kalitenin artırılması ( )İşletmenin korunması ( )Çalışanların korunması
6-Ağır yaralanma yada ölümle neticelenen her kazanın temelinde ………. ve ………… meydana gelmeyen olay vardır. Yukarıdaki boşluklara gelecek uygun kelimeleri seçiniz.
(X)29 yaralanma 300 ramak kala

7-Aşağıdakilerden hangisi tehlikeli durumlar içinde yer alır? (X)Hepsi
( )Emniyetsiz yapılmış alet ve makineler, Yetersiz- bakımsız bina, alet ve makineler
( )Uygun olmayan koruyucular, Koruyucusuz çalışma, Kusurlu alet, makine, teçhizat kullanma
( )Yetersiz ya da fazla aydınlatma, Yetersiz havalandırma, Emniyetsiz yöntem ve şartlar
8-İş kazalarının % kaçı tehlikeli hareketlerden meydana gelir? (x)% 88

HAZIRLAYAN : Gülşah ŞATIR

ISG_Kulturu_Spot.docx

İŞYERİ BİNA VE EKLENTİLERİ KONU ÖZETİ

İŞYERİ BİNA VE EKLENTİLERİ KONU ÖZETİ

İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik (*10/02/2004 tarih ve 25369 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır)

YÖNETMELİĞİN YÜRÜRLÜĞE GİRDİĞİ TARİHTEN SONRA KURULACAK İŞYERLERİNDE UYGULANACAK ASGARİ SAĞLIK VE GÜVENLİK GEREKLERİ

 
Binaların yapısı ve dayanıklılığı
 
· İşyeri binaları yapılan işin özelliğine uygun ve yeterli sağlamlıkta inşa edilmiş olacaktır.

Elektrik Tesisatı
 
· Elektrik tesisatı yangın veya patlama tehlikesi yaratmayacak şekilde projelendirilip tesis edilecek ve çalışanlar doğrudan veya dolaylı temas sonucu kaza riskine karşı korunacaktır.
 
Acil çıkış yolları ve kapıları
 
· Acil çıkış yolları ve kapıları doğrudan dışarıya veya güvenli bir alana açılacak ve çıkışı önleyecek hiçbir engel bulunmayacaktır.
· Acil çıkış yolları ve kapılarının sayısı, boyutları ve yerleri yapılan işin niteliğine, işyerinin büyüklüğüne ve çalışanların sayısına uygun olacaktır.
· Acil çıkış kapısı olarak raylı veya döner kapılar kullanılmayacaktır. Acil çıkış kapıları, acil durumlarda çalışanların hemen ve kolayca açabilecekleri şekilde olacaktır.
· Acil çıkış yolları ve kapıları 23/12/2003 tarihli ve 25325 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliğine uygun şekilde işaretlenmiş olacaktır. İşaretler uygun yerlere konulacak ve kalıcı olacaktır.
· Acil çıkış kapıları kilitli veya bağlı olmayacaktır.
· Aydınlatılması gereken acil çıkış yolları ve kapılarında elektrik kesilmesi halinde yeterli aydınlatmayı sağlayacak yedek aydınlatma sistemi bulunacaktır.
 
Yangınla mücadele
 
· İşyerinde etkili ve yeterli yangın söndürme ekipmanı ile gerektiğinde yangın dedektörleri ve alarm sistemleri bulunacaktır.
· Yangın söndürme ekipmanı kolay kullanılır olacak, görünür ve kolay erişilir yerlere konulacak, önlerinde engel bulunmayacaktır.

Kapalı işyerlerinin havalandırılması
 
· Kapalı işyerlerinde çalışma şekline ve çalışanların yaptıkları işe göre, ihtiyaç duyacakları yeterli temiz hava bulunması sağlanacaktır.
· Cebri havalandırma sistemi kullanıldığında sistemin her zaman çalışır durumda olması sağlanacaktır.
· Suni havalandırma sistemlerinde hava akımı, çalışanları rahatsız etmeyecek şekilde
Olacaktır. Çalışılan ortamın sıcaklığı çalışma şekline ve çalışanların harcadıkları güce uygun olacaktır.
Ortam sıcaklığı
 
· Çalışılan ortamın sıcaklığı çalışma şekline ve çalışanların harcadıkları güce uygun olacaktır.
· İşyerinin ve yapılan işin özelliğine göre pencereler ve çatı aydınlatmaları, güneş
ışığının olumsuz etkilerini önleyecek şekilde olacaktır.

Aydınlatma
 
· İşyerlerinin gün ışığıyla yeter derecede aydınlatılmış olması esastır. İşin konusu veya işyerinin inşa tarzı nedeniyle gün ışığından yeterince yararlanılamayan hallerde yahut gece çalışmalarında, suni ışıkla uygun ve yeterli aydınlatma sağlanacaktır.
· Çalışma mahalleri ve geçiş yollarındaki aydınlatma sistemleri, çalışanlar için kaza riski oluşturmayacak türde olacak ve uygun şekilde yerleştirilecektir.
 
İşyeri tabanı, duvarları, tavanı ve çatısı
 
· İşyerlerinde, taban döşeme ve kaplamaları sağlam, kuru ve mümkün olduğu kadar düz ve kaymaz bir şekilde olacak, tehlikeli eğimler, çukurlar ve engeller bulunmayacaktır.
· İşyerlerinde, taban döşeme ve kaplamaları, duvarlar ve tavan, uygun hijyen şartlarını sağlayacak şekilde temizlemeye elverişli malzemeden yapılmış olacaktır.
· Yeterli sağlamlıkta olmayan çatılara çıkılmasına ve buralarda çalışılmasına, güvenli çalışmayı sağlayacak ekipman olmadan izin verilmeyecektir.

Kapılar ve girişler
 
· Kapı ve girişlerin sayısı , boyutları ve konumları kullanım amacı ve çalışanların rahat giriş-çıkışına uygun olacaktır.
· Her iki yöne açılabilen kapılar saydam malzemeden yapılacak veya karşı tarafın görülmesini sağlayan saydam kısımları bulunacaktır.
· Raylı kapılarda raydan çıkmayı ve devrilmeyi önleyecek güvenlik sistemi bulunacaktır.
· Kaçış yollarında bulunan kapılar uygun şekilde işaretlenecektir. Bu kapılar yardım almaksızın her zaman ve her durumda içeriden açılabilir özellikte olacaktır.
· Mekanik kapılar işçiler için kaza riski taşımayacak şekilde çalışacaktır. Bu kapılarda kolay fark edilebilir ve ulaşılabilir, acil durdurma cihazları bulunacak ve herhangi bir güç kesilmesinde otomatik olarak açılır olmaması durumunda kapılar el ile de açılabilecektir.
 
Ulaşım yolları – tehlikeli alanlar
 
· Merdivenler, yükleme yerleri ve rampalar dahil bütün yollar, yaya ve araçların
güvenli hareketlerini sağlayacak ve yakınlarında çalışanlara tehlike yaratmayacak şekil ve boyutlarda olacaktır.
· Araç trafiğine açık yollar ile kapılar, yaya geçiş yolları, koridorlar ve merdivenler arasında yeterli mesafe bulunacaktır.
· Çalışma mahallerinde yapılan iş ile makine ve malzeme göz önüne alınarak, işçilerin korunması amacıyla araçların geçiş yolları açıkça işaretlenecektir.
 
Yürüyen merdivenler ve bantlar için özel önlemler
 
· Yürüyen merdiven ve bantların güvenli bir şekilde çalışması sağlanacak ve gerekli güvenlik donanımları bulunacaktır. Bunlarda kolay fark edilir ve kolay ulaşılır acil durdurma tertibatı bulunacaktır.
 
Yükleme yerleri ve rampalar
 
· Yükleme yeri ve rampalar, taşınacak yükün boyutlarına uygun olacaktır.
· Yükleme rampaları işçilerin düşmesini önleyecek şekilde güvenli olacaktır.
 
Çalışma yeri boyutları ve hava hacmi – çalışma yerinde hareket serbestliği
 
· Çalışma yerinin taban alanı, yüksekliği ve hava hacmi, işçilerin rahat çalışmaları, sağlık ve güvenliklerini riske atmadan işlerini yürütebilmeleri için yeterli olacaktır.

Dinlenme yerleri
 
· Yapılan işin özelliği nedeniyle çalışanların sağlığı ve güvenliği açısından gerekli hallerde veya 10 ve daha fazla işçinin çalıştığı işyerlerinde, uygun bir dinlenme yeri sağlanacaktır. İş aralarında uygun dinlenme imkanı bulunan büro ve benzeri işlerde ayrıca dinlenme yeri aranmaz.

Gebe ve emzikli kadınlar
 
· Gebe ve emzikli kadınların uzanarak dinlenebilecekleri uygun koşullar sağlanacaktır.

Soyunma yerleri, duş, tuvalet ve lavabolar
 
· İş elbisesi giyme zorunluluğu olan işçiler için uygun soyunma yerleri sağlanacak, işçilerden soyunma yerleri dışındaki yerlerde üstlerini değiştirmelerine izin verilmeyecektir.
· Kadın ve erkek işçiler için ayrı soyunma yerleri sağlanacaktır.
· Soyunma yeri gerekmeyen işyerlerinde işçilerin elbiselerini koyabilecekleri uygun bir yer sağlanacaktır.
· Yapılan işin veya sağlıkla ilgili nedenlerin gerektirmesi halinde işçiler için uygun duş tesisleri yapılacaktır. Duşlar kadın ve erkek işçiler için ayrı ayrı olacaktır.
· Tuvalet ve lavabolar erkek ve kadın işçiler için ayrı ayrı olacaktır.
 
İlkyardım odaları
 
· İşyerinin büyüklüğü, yapılan işin niteliği ve kaza riskine göre işyerinde bir yada daha fazla ilk yardım odası bulunacaktır.
 
Engelli işçiler
 
· Engelli işçilerin çalıştığı işyerlerinde bu işçilerin durumları dikkate alınarak gerekli düzenleme yapılacaktır. Bu düzenleme özellikle engelli işçilerin doğrudan çalıştığı yerlerde ve kullandıkları kapılar, geçiş yerleri, merdivenler, duşlar, lavabolar ve tuvaletlerde yapılacaktır.

Açık alanlardaki çalışmalarda özel önlemler
 
· İşçiler, olumsuz hava koşullarından ve gerekli hallerde cisim düşmelerine karşı korunacaktır.
· İşçiler, zararlı düzeyde gürültüden ve gaz, buhar, toz gibi zararlı dış etkilerden korunacaktır.
· İşçilerin kaymaları veya düşmeleri önlenecektir.
· İşçiler, herhangi bir tehlike durumunda işyerini hemen terk edebilecek veya kısa sürede yardım alabileceklerdir.

· HAZIRLAYAN : Gökhan AKTAŞ

Isyeri_Eklentileri_Spot.doc

KAYNAK İŞLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONU ÖZETİ

KAYNAK İŞLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONU ÖZETİ

Sanayide kullanılan kaynak türleri çok çeşitli olmakla birlikte daha çok Ark Kaynağı teknikleri kullanılmaktadır. Kaynak türleri genel olarak şu şekilde gruplandırılabilir ;
1. Oksi Asetilen kaynağı,
2. Oksi-LPG kaynağı,
3. Elektrik ark kaynağı,
4. TIG(Tungsten sabit elektrotlu) gaz altı kaynağı,
5. MIG (Argon gazı), MAG (Karbondioksit gazı) eriyen elektrotlu gaz altı kaynağı.
6. Toz altı kaynağı,
7. Direnç nokta kaynağı,
8. Özel Kaynaklar(Elektron ışın, ultrasonik, lazer, plazma)

Kaynakçılıktaki Tehlikeler : Kaynak türlerinin hemen hemen hepsinde ortak tehlikeler bulunmaktadır. Bunlar genel olarak şu şekildedir.
a) Elektrik tehlikesi
b) Endüstriyel gaz tüplerinin patlama tehlikesi
c) Işın ve ışık tehlikesi
d) Duman, gaz ve toz tehlikesi.
 
Kaynakçılıkta kullanılan gazlar :
3 grup altında toplanabilir ;
1) Yanıcı Gazlar: Kullanılan gazlar daha çok 3 çeşittir.Bunlar;
· Asetilen (C2H2): Renksiz havadan hafif, zehirli olmayan bir gazdır. Sarımsağa benzer kokusu vardır.
· LPG: Temel olarak propan (% 70) ve bütan (%30) karışımından oluşan bir hidrokarbondur. Havadan ağır bir gazdır. Zehirli olmasa da boğucu gazdır. Hava ile %2-9 oranında karıştırıldığında patlayıcı özellik kazanır.
Not: metan (CH4), etan (C2H6), propan (C3H8), bütan (C4H4)) gibi maddeler hidrokarbonlar olarak adlandırılır. Bunlar CxHy formülü ile gösterilir ve onlarca türü vardır. Bunlar içinde en yüksek enerji değerine sahip olan propan dır.

· Hidrojen: Renksiz kokusuz bir gazdır. Tüm elementler arasında en hafifidir. Havadan
15 kez hafiftir. Çok yanıcı bir gazdır. Zehirsiz bir gazdır. Yandığında hiçbir zararlı
kimyasal çıkarmaz.
· Doğal Gaz: Doğal gaz renksiz, kokusuz, nemsiz ve havadan hafif bir gazdır. Kaçakların farkedilebilmesi için özel olarak kokulandırılır. % 95 metandan, gerisi diğer hidrokarbonlardan oluşur. Zehirli değildir ama boğucu etkisi vardır. Hava ile %5-15 oranında karıştığında patlayıcı özellik kazanır.

2) Yakıcı Gazlar: Yakıcı gaz olarak Oksijen O2 gazı kullanılır. Bu gaz havadan biraz ağır,renksiz, kokusuz ve tatsız bir gazdır.
 
3) Koruyucu Gazlar: Kaynak arkını havanın zararlı etkilerinden korumak için genellikle 3 çeşit gaz kullanılır.
· Argon (Ar): Renksiz, kokusuz, tatsız bir gazdır. Argon havadan ağırdır. Solumak tehlikelidir. Öldürebilir. Yanıcı ve parlayıcı değildir.
· Helyum (He): Havadan 4 kez daha hafif bir gazdır. Yanıcı ve parlayıcı değildir. Renksiz ve kokusuzdur.
· Karbondioksit (CO2): Renksiz ve kokusuzdur. Yanıcı ve parlayıcı değildir.

Kaynakta Alınacak Emniyet Tedbirleri

İş güvenliği açısından, kusursuz bir kaynak donanımı, iyi aydınlatılmış ve havalandırılmış kaynak atölyesi, işinin ehli bir kaynakçı büyük önem arz eder.

· Kaynakçı her şeyden önce temiz ve titiz olmalıdır.
· Kaynak esnasında kullandığı araç ve gereçleri iyi tanımalı ve kullanabilmelidir.
· Kaynakçının eğitimi tam olmalıdır.
· İyi izole edilmiş kuru deri eldiven, kolluk, tozluk, deri önlük veya elbise giymelidir.
· Altı kalın lastikli ayakkabılar giymelidir.
· Kaynak yapılan metalik zemine teması engelleyen lastik yada Tahta altlıklar kullanılmalıdır.
· Kaynak yapılırken elektrik enerjisi Isı ve Işık enerjisine dönüşmektedir. Bu esnada çıkan Ultraviole ve Infraruj ışınları özellikle göz ve cilt için tehlikelidir. Özellikle Ultraviole ışını çok tehlikelidir. Bu ışın gözde ve ciltte yanıklara sebep olur. Bu amaçla Koruyucu cam ve maske kullanılmalıdır. Kullanılan camlar Akımın şiddetine göre farklıdır. Işığa göre koyulaşan özel camlarda vardır. Mineral oksitli bu camlar kendini ayarlayabilmekte. Yan yana çalışan işçilerin arasına panel konulmalıdır.
· 20-80 Amper için açık gözlük camı,
· 250-500 Amper için koyu gözlük camı kullanılmalıdır.
· Enfraruj ışınları ısı verir. Bu ısıdan korunmak için koruyucu elbise giyilmelidir.

Kaynak atölyesinin aydınlatması, havalandırılması ve güvenlik donanımı

Kaynak esnasında sağlığı etkileyen dumanlar, gazlar ve tozlar oluşur.

· TIG kaynağında başlıca zehirli gazlardan Ozon, azordioksit, karbon monoksit gazları oluşmaktadır. Bu ortama yakın yerlerde bulunan Temizleyici maddeler yada Klorlu Hidrokarbon maddeleri ile reaksiyona giren bu gazlar ortama Fosgen, Triklorethlen ve Perklorethylen gazları oluşturabilmektedir.
Bu gazlar ise vücut için son derece zehirleyici ve zararlıdır.

· MAG kaynağında ise CO2 gazı kullanıldığından, bu gaz yüksek ısının bulunduğu yerde CO (karbon monoksit) gazı çıkarmaktadır.
· MIG kaynağında ise çevreye yayılan ultraviyole ışının Oksiyen üzerine etkisi ile Ozon gazı oluşmaktadır. (Atmosferde oluşan Ozon gazları güneşten gelen Ultraviyole ışınları vasıtasıyla oluşmakta ve bu ışınların Dünyaya gelmesine engel olmaktadır).
· Kaynak yaparken Ana malzemenin üzerine kaplanmış (galvaniz, çinko, kurşun, boya, yağ, gres) gibi maddeler ekstra başka zararlı gazlarında çıkmasına neden olur. Kaynak yerinde bu maddelerin bulunması durumunda daha da dikkatli olunmalıdır.
· Zararlı gazların ortamdan uzaklaştırılması ve ortamda azalan oksiyen miktarının dengesi için ortam sürekli havalandırılmalıdır.
· Kapalı mekanlarda yapılan kaynaklarda (kazan ve depoların içlerinde vs) ortam Aspiraratörlerle havalandırılmalıdır.
· Normal atölyelerde her kaynakçı için ortalama 100 m3 lük bir hacim olmalıdır.
· Havadaki duman yoğunluğu 20mg/m3 ‘ü geçmemelidir. Kaynak yerinde Gaz ölçüm cihazları bulundurulmalı.
· Kapalı dar alanlarda ortamın havalandırma imkanı olmadığı durumlarda hortumlu solunum cihazları yada tüplü solunum cihazları kullanarak kaynak yapılmalıdır.
· Gaz zehirlenmelerinde baş dönmesi, mide bulantısı ve şuur kaybı ortaya çıkar. Bu gibi durumlarda hemen sağlık kuruluşuna gidilmelidir.
· Yangın’a karşı kimyevi tozlu yangın söndürme cihazları bulunmalı.
· Ortamda yanıcı ve parlayıcı malzemeler bulunmamalı.

Kaynak makine ve ekipmanları ile ilgili tedbirler

· Gaz tüpleri düşmeye karşı kelepçe ya da zincir ile sabitlenmelidir. Taşıma işlemleri araba ile yapılmalıdır.
· Gaz tüpleri ısı kaynağından uzakta olmalıdır.
· Hortumlar ve kablolar ezilmeye karşı korunmalıdır. Ezilmiş ve örselenmiş hortum ve kablolar kullanılmamalıdır.
· Aşırı yüklenen kablolarda ısınma meydana gelir. Kullanılan kablolar mak. Yükü karşılayacak kalitede olmalıdır.
· Bütün Elektrik tesisatının ve Kaynak makinasının topraklanması tam olmalıdır.
· Gaz tüpler üzerindeki manometreler sık sık kontrol edilmelidir.
· Kaynak pensleri akımı geçirmeyecek şekilde iyi izole edilmiş olmalıdır.
· Tüplerin net ve dara ağırlıkları üzerindeki kartlara işlenmiş olmalıdır.
· Tüpler, yangına dayanıklı ve uygun havalandırması olan depolarda ve yanıcı ve yakıcı tüpler olarak ayrı ayrı olarak stoklanmalıdır. Boş tüplerde dolu tüplerden ayrı bir yerde toplanmalıdır.
· Tüpler güneş ışınlarına, ısı radyasyonuna ve direk ısınmalara karşı korunacak depolarda stoklanmalıdır.
· Yanıcı gaz tüplerinin depolandığı yerlerde ateş ve ateşli maddeler bulundurulması yasaklanmalıdır.
· Alev geri tepmesi olayı. Bu olay şalomada alevin tutuşturulmasıyla birlikte oluşan bir geri yanma durumudur. Alev geri tepmesi oluştuğu zaman, büyük ihtimalle yanıcı gaz hortumu patlar ve ciddi kazalara sebep olur. Daha da tehlikesi tüp patlamasıdır.
· Oksi-Asetilen kaynak ve kesme işlemlerinde Alev geri tepmesini önleyen eminiyet valfleri kullanmalıdır. Emniyet valfleri alev tutucu bir sistem ile çek-valfin bileşimidir. Gaz girişine konan bir çek-valf vasıtası ile herhangi bir gaz geri akışı önlenir. Normal koşullarda gelen gaz hassas yayı iterek sistemden geçer ve şalomaya ulaşır. Herhangi bir şekilde oluşan gaz geri tepmesi hassas yayı ters yönde iterek gaz akışını her iki yönde de keser. Tekrar tekrar kullanılabilir.
· İkinci önlem olarak alev tutucu sistem kullanılır. Bu sistem sıkıştırılmış bir yayın yaklaşık 80°C da ergiyen bir lehim malzemesi ile sabitlenmesi ve bunun çevresinede sinterlenmiş paslanmaz çelik tozunun konulması ile oluşturulmuştur. Alev geri tepmesi durumunda lehim ergiyerek sıkıştırılmış yayı serbest bırakır ve bu yay çek-valfe vurarak gaz geçişini kapatır.Olay gerçekleştiğinde değiştirilmelidir.
· Regülatör çıkışına ve Şaloma girişine bağlanan emniyet valfleri vardır.

Kullanılan Tüplerin Renkleri şu şekildedir. Tüplerin işaretlenmesi : Tüpler nizami renklerle birbirinden ayrılırlar ;
· Asetilen tüpleri: Sarı
· Oksijen tüpleri: Mavi
· Argon tüpleri: Açık Mavi
· Azot tüpleri: Yeşil
· Helyum tüpleri: Kahverengi
· Yanıcı gaz tüpleri (hidrojen): Kırmızı
· Diğer gazlara ait tüpler (Klor) : Gri RAL

 

Elektrik çarpmalarına karşı tedbirler.

Elektrik çarpmaları daha çok kaynak makinası boşta iken olmaktadır. Kaynak yaparken voltaj 20-30 V iken kaynak makinası boşta çalışırken bu voltaj 65 ila 100 V arasına çıkmaktadır.

Akımın insan vücudundaki belirtileri
· 10 > mA : Karıncalanma Hissi
· 10-20 mA: Kasılma başlaması (Kişi iletkene yapışabilir)
· 20-30 mA: Diyafram kasılması (Solunum alamama)
· 50< mA: Kalbin düzensizleşmesi ve durma hali

ü Kaynak uygulamaları sırasında meydana gelen yanıklar dikkatsizlikten veya uygun koruma elbisesi giyilmemesinden kaynaklanır. Kaynakçının böyle bir duruma düşmemesi için, çalışma alanı, alev alabilen malzemelerden ve kaynakçının giysilerinin ise yağ ve gresten arındırılmasına dikkat edilmelidir. Kaynakçı aynı zamanda kollarının çıplak olmamasına, ellerinde deri eldiven bulunmasına da dikkat etmelidir. Tavan kaynak uygulamalarında koruyucu başlık kullanmalıdır.

ü Kaynakçının gözleri kısa süre dahi arktan yayılan ışınlarla temas halinde kalırsa gözlerde“kaynak alması” (ark alması) denilen, ağrı verici ve gözleri tahriş edici problemlerle karşılaşılabilir. Bu olaydan kaynakçı uygun bir kaynak maskesi veya başa takılan üzerinde uygun koruma filtresi bulunan başlıklarla sakınabilir.

HAZIRLAYAN : Gökhan AKTAŞ

Kaynak_Isleri_Spot.doc

KİMYASAL RİSK ETMENLERİ KONU ÖZETİ

KİMYASAL RİSK ETMENLERİ KONU ÖZETİ
GEÇMİŞ SORULARDAN ÖZETLER

  • Karbon Dioksit (CO2): Yanmaz ve basit boğucu bir gazdır. Zehirli bir gaz değildir.
  • Karbon Monoksit (CO): Patlayıcı, kanın oksijen taşıma kapasitesini bloke ederek zehirliyor ve boğucu etki gösteriyor.
  • Amonyak tahriş edici bir gazdır.
  • Metan (CH4) : Hidrokarbon, yanıcı ve patlayıcı, doğal gaz içinde bulunan en yüksek konsantrasyondaki gaz. Metan havadaki oksijen konsantrasyonunu düşürerek basit boğucu özellik oluşturur.

· Karbon monoksit, hidrojen Sülfür (H2S) ve hidrojen siyanür(HCN) kimyasal olarak insan vücudunda etkileşime geçerek boğucu özellik oluşturur.

  • Azot N2 ( Nitrojen) : En önemli inert gazlardan biri. Basit boğucu. Havada %79 oranında bulunuyor. Oksijeni ortamdan uzaklaştırmakta kullanılıyor, bu sebeple boğucu ortam oluşturabiliyor. Özellikle kapalı yerlere giriş prosedürü iyi uygulanmadığı için azottan ölümler çok.
  • Kurşun : İnsan vücuduna solunum ve sindirim yolu ile girer.

· Kurşun ve bileşikleri ile yapılan çalışmalarda havadaki kurşun miktarı max. 0,15 mg/m3 olacaktır. İşçi başına hava miktarı 15 m3 olacak ve 3 ayda bir sağlık kontrolü yapılacaktır. Kurşunun eşik sınır değeri (ESD) 40 mikro gram Pb/100 ml kan ve ortam için 0,075 mg/m3 tür. Bağlayıcı biyolojik sınır değeri 70 mikro gram Pb/100 ml kan ve ortamdaki zaman ağırlıklı ortalama konsantrasyon TLV/TWA değeri için 0,15 mg/m3 belirlenmiştir.

  • Karbondioksitin MAK değeri (müsaade edilen azami konsantrasyon değeri) 5000 PPM dir.
  • Asbest : Son derece kanserojen bir maddedir.
  • Asbest 01.01.2005 tarihi itibariyle AB ülkelerinde kullanımı yasaklanmıştır.
  • Amhibol grubu asbestlerin kullanımı 01.01.1996 tarihinden itibaren ülkemizde yasaklanmıştır.

· Havadaki asbestin ölçülmesinde, uzunluğu 5 mikrondan daha büyük, eni 3 mikrondan daha küçük ve boyu eninin 3 katından büyük olan lifler hesaba katılacaktır.
· Sıvı civa oda sıcaklığında buharlaşır ve zehirleyicidir.
· Civa ile çalışmalarda periyodik sağlık kontrolu 3 ayda bir yapılır ve ortamdaki zaman ağırlıklı ortalama konsantrasyon TLV/TWA değeri 0,075 mg/m3 tür.
· Benzen’in mesleki maruziyet sınır değeri 3.25 mg/m3 tür.

  • Asetilen gazı % 2.5 ile %80 arasında hava ile karışımı patlayıcı konsantrasyon oluşturur. 2.5 atmosferin üzerindeki basınçlarda sıkıştırılırsa oksijen olmadan da patlayabilir. Bu sebeple Asetilen tüpleri her zaman ısı kaynaklarından uzak tutulmalıdır.
  • Asetilen kararsız bir gaz olduğu için sarı renkli tüpler içerisinde poröz yapıda tutucu çamur madde ve aseton ile doyurulmuş olarak tutulur. Başka bir deyişle asetilen gazı tüp içerisinde saf gaz halinde değil, sıvı ortamda doymuş halde bulunur.
  • İşveren, işyerinde tehlikeli kimyasal madde bulunup bulunmadığını tespit etmek ve tehlikeli kimyasal madde bulunması halinde, işçilerin sağlık ve güvenliği yönünden olumsuz etkilerini belirlemek üzere, risk değerlendirmesi yapmakla yükümlüdür. Bu risk değerlendirmesi 5 yılda bir yenilenmelidir.
  • Kimyasallar orijinal kaplarından başka kaplara alındığında kapların çok temiz olduğundan emin olunmalı, konulan kabın cinsi ve hangi malzemeden yapıldığı dikkate alınmalı, orijinal kap özelliklerine yakın olmalı ve mutlaka etiketlenmelidir.
  • Yoğunluk, kimyasal etkinlik ve alkolde çözünürlük gibi özellikler kimyasalların tehlikeli olarak değerlendirilmediği özelliklerdir.
  • Kimyasalların tehlikeleri ile ilgili sembolleri öğren.
  • Normal çalışmalarda olduğu gibi kimyasallarla çalışmalarda da bir iş ve çalışma izin sistemi olmalı, iş izinleri yetkili kişilerce onaylanıp yürürlüğe konulmalı, çalışma izinleri belli bir süre için verilmeli, süre bitiminde uzatma gerekiyorsa yine yetkili kişiler tarafından onaylanmalıdır.
  • İş yeri havasında var olup günde 8 saat veya haftada 40 saat çalışma süresi içinde maruz kalındığında tüm işçilerin sağlığına zarar vermediği kabul edilen değer eşik (ESD) sınır değeridir.
  • MSDS ( Material Safety Data Sheet) türkçe karşılığı Malzeme Güvenlik Bilgi Formu.
  • Etiketler ve MSDS formları üzerindeki R harfi kimyasala ait risk durumlarını , S harfi ise (safety) güvenlik bilgilerini ifade etmektedir.

· Silis, asbest, kurşun, demir, bakır, çinko, kükürt, karbon (kömür) tozları inorganik, pamuk tozları organik tozlardandır. Organik tozlar daha çok bitkisel ve hayvansal maddeler ile bazı sentetik maddelerin oluşturduğu tozlardır.
· Fibrojenik tozlar, ufalansa dahi lifli yapısını muhafaza eden solunduğunda akciğerlerde fibrojenik yapı denilen şişlikler oluşturan silis, asbest, talk, magnezyum tozları gibi tozlardır. Silikozis, talkoz, aliminoz adı ile anılan hastalıklara yol açar.
· İşyerlerinde tozlardan meydana gelen sağlıksız ortamın bertaraf edilmesi için en uygun yöntem yeterli bir havalandırma sisteminin kurulmuş olmasıdır.
· Tozların sağlık için risk oluşturanları 60 mikron altında olanlardır. Bunların büyük bir kısmı üst solunum yollarında tutulmaktadır. Sağlık için en zararlı olanları ve toza bağlı meslek hastalıklarına yol açanları 0.5 mikron ile 5 mikron arasında olanlardır.
· Bazı durumlarda örneğin tahıl silolarında, un değirmenlerinde tozlar patlayabilir.
· Kimyasal maddelerle çalışmalarda sağlık ve güvenlik önlemleri hakkında yönetmelik hükümlerine göre ikame yöntemi şu şekilde tanımlanmaktadır : tehlikeli kimyasal madde yerine işçilerin sağlık ve güvenliği yönünden tehlikesiz veya daha az tehlikeli olan kimyasal madde veya işlem kullanılması.
· İşveren işçilerin maruz kaldığı havadaki asbest konsantrasyonunun, sekiz saatlik zaman ağırlıklı ortalama (TWA) değerinin 0,1 lif/cm3’ü geçmemesini sağlayacaktır.

  • Havadan ağır olan gazların bulunabileceği ortamlarda havalandırma menfezlerinin zemine yakın duvarlarda yapılması gerekir.
  • Slikozis kristalize olmuş silika tozlarının neden olduğu bir hastalıktır. Tedavisi mümkün değildir. Sadece yaşam ömrü kişiden kişiye az değişkenlik göstererek artırılabilir. Silikozisteki opasiteler yuvarlak opasitelerdir.
  • Antrakozis hastalığı kömür madenciliğinde görülen bir meslek hastalığıdır.

· BİSSİNOZİS (Pamuk pnömokonyozu) pamuk ile çalışan işçilerde 5-10 yıl içinde görülür, önceleri Pazartesi günleri hastalığı şeklinde, ikinci aşamada haftanın diğer günlerinde de rahatsızlıklar görülür.

  • Parlama noktası 0 -21 derece arasında olan sıvı maddeler kolay alevlenir maddeler kapsamına girer.
  • Nitrik asit, sülfirik asit ve hidroklorik asit Par. Pat Tehlikeli ve Zararlı maddeler tüzüğüne göre sıcak ve soğuk korozif maddeler sınıfına girer.
  • Asit üzerine kesinlikle su dökülmemelidir.
  • Kimyasal depolardan sevkiyat yapılırken önce gelen önce gider kuralı uygulanır ve bu sayede kimyasalların raf ömürlerinin çoğunluğunun tüketicide geçmiş olması sağlanır.
  • Depolarda yol mesafeleri ; ana yollar 6 m, tali yollar 2 m, ara yollar 1 m.
  • Kanserojen ve mutajen maddelerle çalışmalarda kayıtlar maruziyetin sona ermesinden sonra en az 40 yıl süre ile saklanmalıdır.
  • Berilyum ve kadmiyum bileşiklerinin kansere neden oldukları anlaşılmıştır.

 
TEORİK BİLGİLERDEN ÖZETLER
· Kimyasalların sınıflandırılmasında en yaygın kriterlerden biri de, öldürücü doz (LD50- Lethal Dose) ve öldürücü konsantrasyonun (LC50- Lethal Concentration)esas alınmasıdır.
· (MAK DEĞER : Müsaade edilen Azami Konsantrasyon:
Kapalı işyeri havasında bulunmasına müsaade edilen ve orada 8 saat çalışacak olanların sağlıklarını bozmayacak olan azami miktar. İngilizcesi MAC : Maximum Allowable Concentration)

· (TLV, İngilizce terim Treshold Limit Value : Eşik Sınır Değeri (ESD) olarak çeviriliyor : Kimyasallar için işyeri ortam havasında bulunmasına izin verilen, bütün işçiler için uzun süreli ve tekrar eden maruziyetler sonucunda ters etki göstermediğine inanılan değerlerdir.
1) TLV-TWA (Eşik Sınır Değer Zaman Ağırlıklı Ortalama / Threshold Limit Value Time Weighed Avarage)
Günde 8, haftada 40 saat çalışma süresince uzun süreli ve tekrar edilebilen maruziyetlerde çalışanların sağlığını bozmayacak zaman ağırlıklı ortalama konsantrasyondur.
2) TLV-STEL (Eşik Sınır Değer – Kısa Süreli Maruziyet Sınırı / Threshold Limit Value_Short Term Exposure Limit)
Bir çalışma gününün herhangi bir anında aşılmaması gereken 15 dakikalık zaman ağırlıklı ortalama maruziyet sınırıdır. Maruziyetler 15 dakikadan uzun olmamalı ve bir günde 4 defadan fazla tekrarlanmamalıdır. Ard arda gelen maruziyetler arasındaki süre en az 60 dakika olmalıdır.
3) TLV-Ceiling (Eşik Sınır Değer – Tavan Değer/Threshold Limit Value / Ceiling)
Bir çalışma gününün herhangi bir (anında) kısmında aşılmaması gereken değerdir.

  • EC Numarası: Maddenin yapısal özelliğine göre Avrupa Komisyonunca verilmiş olan numara,
  • EINECS: 18 Eylül 1981 tarihi itibariyle Avrupa Topluluğu pazarında yer alan bütün maddelerin tanımlayıcı listesi, Mevcut Ticari Kimyasal Maddeler Avrupa Envanteri,

· ELINCS: 18 Eylül 1981′den sonra Avrupa Topluluğu Piyasasına arz edilen ve Avrupa Komisyonuna bildirimi yapılması suretiyle bir ELINCS numarası tahsis edilen bütün yeni maddeleri, Avrupa Bildirimi Yapılmış Kimyasal Maddeler Listesi
· CAS : Kimyasal maddenin servis kayıt numarası.
· Dünyada 5 ile 7 milyon kimyasal madde bulunmakta ve 400 milyon ton kimyasal üretilmektedir. Bunlardan 8000 ile 10 000 türü tehlikeli 150- 200 kadarı da kanserojendir. Her yılda 1200 yeni kimyasal üretilmekte ve piyasaya bir şekilde arz edilmektedir.

· İLO’nun sınıflandırması; 

Parlayıcı Patlayıcı Oksitleyici Reaktif
Zehirli Tahriş edici Aşındırıcı Hassasiyet oluşturucu
Kanserojen olan Üremeyi etkileyen Mutajenik etkileri olan kimyasallar yer almaktadır.
Çevreye zarar verenler, sıkıştırılmış gazlar, radyoaktif maddeler, enfeksiyona neden olanlar ve diğerleri için bir düzenleme yoktur.

· Kimyasalın insanlarda kanserojen olduğuna dair kanıt var ise; KANSEROJEN
Deney hayvanları için yeterli kanıt var, insanlar için sınırlı ise; MUHTEMEL KANSEROJEN, gibi sınıflandırma yapılmaktadır.
İnsanlar için sınırlı kanıt var, ancak hayvanlar için kanıt yok ise; kanserojen olabilir.

· TEHLİKELİ KİMYASAL MADDE : 
a) Patlayıcı, oksitleyici, çok kolay alevlenir, kolay alevlenir, alevlenir, toksik, çok toksik, zararlı, aşındırıcı, tahriş edici, alerjik, kanserojen, mutajen, üreme için toksik ve çevre için tehlikeli özelliklerden bir veya birkaçına sahip maddeler,
b) Yukarıda sözü edilen sınıflamalara girmemekle beraber kimyasal, fiziko-kimyasal veya toksikolojik özellikleri ve kullanılma veya işyerinde bulundurulma şekli nedeni ile işçilerin sağlık ve güvenliği yönünden risk oluşturabilecek maddeler,
c) Mesleki maruziyet sınır değeri belirlenmiş maddelerdir.
· PATLAYICI MADDE (E) : Atmosferik oksijen olmadan da ani gaz yayılımı ile ekzotermik reaksiyon verebilen ve/veya kısmen kapatıldığında ısınma ile kendiliğinden patlayan veya belirlenmiş test koşullarında patlayan, çabucak parlayan katı, sıvı, macunumsu, jelatinimsi haldeki maddelerdir.

· OKSİTLEYİCİ MADDE (O): Özellikle yanıcı maddelerle olmak üzere diğer maddeler ile de temasında önemli ölçüde ekzotermik reaksiyona neden olan maddelerdir.

· ÇOK KOLAY ALEVLENİR MADDE (F+): 0 °C’den düşük parlama noktası ve 35 °C’den düşük kaynama noktasına sahip sıvı haldeki maddeler ile oda sıcaklığında ve basıncı altında hava ile temasında yanabilen, gaz haldeki maddelerdir.
· KOLAY ALEVLENİR MADDE (F) : 
a) Enerji uygulaması olmadan, ortam sıcaklığında hava ile temasında ısınabilen ve sonuç olarak alevlenen,
b) Ateş kaynağı ile kısa süreli temasta kendiliğinden yanabilen ve ateş kaynağının uzaklaştırılmasından sonra da yanmaya devam eden katı haldeki,
c) Parlama noktası 21 0C ‘nin altında olan sıvı haldeki,
d) Su veya nemli hava ile temasında, tehlikeli miktarda, çok kolay alevlenir gaz yayan maddelerdir.

ALEVLENİR MADDE (F) : Parlama noktası 21 0C – 55 0C arasında olan sıvı haldeki maddelerdir.
ÇOK TOKSİK MADDE (T+): Çok az miktarlarda solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deri yoluyla emildiğinde insan sağlığı üzerinde akut veya kronik hasarlara veya ölüme neden olan maddelerdir.
TOKSİK MADDE (T): Az miktarlarda solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deri yoluyla emildiğinde insan sağlığı üzerinde akut veya kronik hasarlara veya ölüme neden olan maddelerdir.
ZARARLI MADDE (Xn): Solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deri yoluyla emildiğinde insan sağlığı üzerinde akut veya kronik hasarlara veya ölüme neden olan maddelerdir.
AŞINDIRICI MADDE (C): Canlı doku ile temasında, dokunun tahribatına neden olabilen maddelerdir.
TAHRİŞ EDİCİ MADDE (Xi): Mukoza veya cilt ile direkt olarak ani, uzun süreli veya tekrarlanan temasında lokal eritem, eskar veya ödem oluşumuna neden olabilen, aşındırıcı olarak sınıflandırılmayan maddelerdir.
ALLERJİK MADDE : Solunduğunda, cilde nüfuz ettiğinde aşırı derecede hassasiyet meydana getirme özelliği olan ve daha sonra maruz kalınması durumunda karakteristik olumsuz etkilerin ortaya çıkmasına neden olan maddelerdir.
KANSEROJEN MADDE : Solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deriye nüfuz ettiğinde kanser oluşumuna neden olan veya kanser oluşumunu hızlandıran maddelerdir.
Kategori 1 (T) İnsan için Kanserojen Olduğu bilinen Maddeler.
Kategori 2 (T) İnsan için Kanserojen Sayılabilen Maddeler
Kategori 3 (Xn) İnsanda Kanserojenik Etki Potansiyeli Olan Fakat Verilerin Yetersiz Olduğu Maddeler
MUTAJEN MADDE : Solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deriye nüfuz ettiğinde kalıtımsal genetik hasarlara yol açabilen veya bu etkinin oluşumunu hızlandıran maddelerdir.
Kategori 1 (T) İnsan için Mutajen Olduğu bilinen Maddeler.
Kategori 2 (T) İnsan için Mutajen Sayılabilen Maddeler
Kategori 3 (Xn) İnsanda Mutajen Etki Potansiyeli Olan Fakat VerilerinYetersiz Olduğu Maddeler
ÜREME İÇİN TOKSİK MADDE : Solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deriye nüfuz ettiğinde erkek ve dişilerin üreme fonksiyon ve kapasitelerini azaltan ve/veya doğacak çocuğu etkileyecek kalıtımsal olmayan olumsuz etkileri meydana getiren veya olumsuz etkilerin oluşumunu hızlandıran maddelerdir.
Kategori 1 (T) İnsanda Üreme yeteneğini bozduğu Maddeler.
Kategori 2 (T) İnsanın üreme yeteneğini bozbileceği muhtemel Sayılabilen Maddeler
Kategori 3 (Xn) İnsanda üremeyi etkileyen maddeler
ÇEVRE İÇİN TEHLİKELİ MADDE : Çevre ortamına girdiğinde çevrenin bir veya birkaç unsuru için hemen veya sonradan kısa veya uzun süreli tehlikeler gösteren maddelerdir.
Kurşun ve bileşikleri ile yapılan çalışmalarda, (Kurşun; Mak. 0,15 mg/m3 İşçi başına hava miktarı 15 m3, sağlık kontrolü 3 ayda bir yapılacaktır. ) (Yönetmelikte ölçüm değerleri detaylandırılmış bağlayıcılık sınır değer 70 mg Pb/100 ml kan ve ortam için 0,15 mg/m3 belirlenmiştir. Eşik sınır değer (ESD)40 mg Pb/100 ml kan ve ortam için 0,075 mg/m3 tür. )

Civa cevherinin elde edilmesi ile ilgili çalışmalar, (0,075 mg/m3, sağlık kontrolü 3 ay)
Arsenikle yapılan çalışmalarda, (0,5 mg/m3, sağlık kontrolü 6 ay)
Ensektisit olarak kullanılan organik fosforun üretiminde, (sağlık kontrolü 6 ay)
Benzen ve benzen bileşikleri ile yapılan çalışmalarda, (içinde bulunduğu kullanılan kimyasalın %1 inden fazla olmayacak, 20 ppm, karaciğer hastalığı olanlar işe alınmayacak)
BİSSİNOZ (Pamuk pnömokonyozu)
Bissinoz pamuk ile çalışan işçilerin %30-40 ında (çok hafif şekilleri de dahil olmak üzere) görülebileceği bildirilmektedir.
5-10 yıl içinde görülür.Önceleri Pazartesi günleri hastalığı şeklinde, ikinci aşamada haftanın diğer günlerinde de rahatsızlıklar görülür. Üçüncü aşamada (20-30 yıl içinde)bronşit ve astmatik bir tablo yerleşir.

· İNORGANİK TOZLAR; 
Kurşun, demir, bakır, çinko gibi metal ve kükürt, karbon (kömür) gibi ametallerin ve bunların bileşiklerinden oluşan tozlardır.
a)Metalik tozlar (demir, bakır, çinko tozu vb.)
b)Metalik olmayan tozlar (kükürt, kömür tozu)
c) Kimyasal bileşiklerin tozları (çinko oksit, manganez oksit gibi).
d) Doğal bileşiklerin tozları (mineraller, killer, maden cevherleri v.s.)
Asbest
Asbest, başta asbestli çimento (%84), Yer döşemesi (%0.5), Sürtünme elemanları (%12), Conta, salmastra (%2,2), Tekstil olmak üzere çeşitli sektörlerde kullanılmaktadır. çeşitli mineral silikatların jeolojik yapı süreci içinde, yüksek basınç ve sıcaklık altında oluşturduğu kristalize bir grup minerale verilen isimdir. Kimyasal yapısı çeşitlerine göre değişik olmakla birlikte genel olarak, Sİ02, MGO, A1203,Fe2Q3, FeO, CaO-Cr203, ve H2O’dan meydana gelmektedir. 3.000′ den fazla kullanım alanı olan asbestten, özellikle gemi, uçak, otomobil sanayiinde, makine konstriksiyonlarda yağlayıcı madde ve sızdırmazlık elemanı olarak, inşaat sektöründe, ısı ve ses izolasyonunda yaygın olarak yararlanılmıştır. Asbest son derece kanserojen bir maddedir. Solunum ya da içme suyu yoluyla vücuda girdiğinde başta kanser olmak üzere çeşitli hastalıklara yol açar. Uzmanlar cilde nüfuz etmesinin de mümkün olduğunu düşünmektedirler. Asbestin neden olduğu hastalıkların bazıları, akciğer zarları arasında sıvı toplanması, kireçlenme, akciğer zarı kalınlaşması ve akciğer dokusunda bağ dokusu oluşumu gibi selim hastalıklardır. Ayrıca ciltte yaralara neden olabilir.
· Asbeste bağlı oluşan hastalıklar 
Asbestosis – İlk olarak tersane işlerinde çalışanlarda tespit edilen asbestoz, asbest liflerini çözmeye çalışan vücut tarafından üretılen asidin akciğer zarında olusturduğu yaralardır. Bu hastalığın kendini göstermesi 10-20 yılı bulmaktadır.
Mezotolyoma -Asbestin yol açtığı en önemli hastalık akciğer zarı ve karın zarı kanseri, yani mezotolyomadır. Batı ülkelerinde yılda her bir milyon kişinin 1-2′sinde saptanan mezotelyoma, ülkemizde yılda en az 500 kişide görülmektedir. Mezotelyomaya ait en sık rastlanan yakınmalar, ağrı ve ilerleyici nefes darlığıdır. Akciğer röntgeni ve tomografide tipik bulgular saptanabilirse de, kesin tanı için başvurulan standart yöntem akciğer zarı biyopsisidir. Mezotelyoma, erken dönemde tanınıp uygun cerrahi girişim uygulanamadığında, ilaç ya da ışın tedavisine iyi cevap vermeyen ve hastayı kısa zamanda ölüme götüren bir hastalıktır.
Kanser – 
a-Akciğer kanseri (bronchial carcinoma),
b- sindirim sistemi (mide barsak) kanserleri (gastro-intestinal carcinoma),
c-Gırtlak kanseri’ne yol açmaktadır.
Akciyer zarı (pleura) kalınlaşması

· Asbetle çalışmalarda Sağlık Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelikte; 26.12.2003 

e) Numune alma süresi, ölçüm veya zaman ağırlıklı hesaplama ile 8 saatlik çalışma süresinde (bir vardiya) işçinin maruziyetini belirleyecek şekilde olacaktır.
f) Lif sayımı, faz-kontrast mikroskobu (PCM) kullanılarak Dünya Sağlık Teşkilatı’nın 1997 tarihinde tavsiye ettiği metotla veya eşdeğer sonuçları veren başka bir metotla yapılacaktır.
Havadaki asbestin ölçülmesinde, uzunluğu 5 mikrondan daha büyük, eni 3 mikrondan daha küçük ve boyu eninin 3 katından büyük olan lifler hesaba katılacaktır.
Sınır Değer 
Madde 10 — İşveren, işçilerin maruz kaldığı havadaki asbest konsantrasyonunun, sekiz saatlik zaman ağırlıklı ortalama (TWA) değerinin 0,1 lif/cm3’ü geçmemesini sağlayacaktır.
Solunum yolu ile alındığında bu kadar tehlikeli olabilen asbestin sindirip yolu ile alındığında risk oluşturduğuna dair herhangi bir bulguya rastlanmamıştır.
ZARARLI TOZLARLA MEYDANA GELEN MESLEKİ AKCİĞER HASTALIKLARI (PNÖMOKONYOZ) 
Tozların meydana getirdiği mesleki akciğer hastalıklarına geleneksel tabiri ile pnömokonyozlar denilmektedir.
Pnömokonyozlar, toz halinde olan zararlı maddelerin solunum yolu ile akciğere girerek, akciğerlerin küçük ünitelerinde kalıcı birikimleri sonucu meydana gelen hastalıklardır.
· 1-Boğucu Gazlar: 
a)Basit Boğucu Gazlar:
CO2 (Karbondioksit), H(hidrojen), He(helyum),CH4 (Metan), C2H6 (Propan), N2 (Azot), C2H2 (Asetilen)
b)Kimyasal Boğucu Gazlar:
CO (Karbon monoksit), H2 S (Hidrojen sülfür), HCN (Hidrojen siyanür).

· 2-Tahriş Edici Gazlar: Asit, Alkali, 
Cl2 (Klor), NH3 (Amonyak), CrO3(kromoksit), SO2 (Kükürtdioksit), fosgen(COCl2),
asit buharları, Azot oksitleri

· 3-Sistemik Zehirler: 
a)İç organlara zararlı maddeler:CCl4 Kloroform, Alkol Karbontetra klorür, Nitroparafinler, Alkoller, 
b)Kan yapıcı sisteme etki edenler: Kurşun, Benzen (Benzen buharları, kurşun buharları) 

· 4-Narkotik (uyuşturucu) Buharlar: 
Karbon sülfür, Toluen Trikloretilen, vb çözücüler.

· 1- BOĞUCU GAZLAR: 
a- Basit Boğucu Gazlar: 
Havadaki oksijenin yerini alarak oksijen azlığından kaynaklanan boğulmaya sebep olurlar. (Başka bir deyişle boğucu gaz havadaki oksijen oranını % 19.5’un altına düşürmeye başladığı anda boğucu ortam oluşmaya başlamış demektir,hp.)
KARBON DİOKSİT: 
Şarap mahzenlerinde devamlı fermentasyon sonucu havaya fazla miktarda karışabilir. Karbonlu maddelerin tam yanması sonucu oluşur. Karbondioksitin basınç altında kuru hale getirilmesiyle elde edilen kuru buz (dry ice) soğutucularda kullanılırsa, soğutulan depolarda C02 oranı yükselebilir.
Renksiz kokusuz gazdır. MAK değeri 5000 PPM dir.
Etkisi: karbondioksit artması solunum miktarını arttırır.
%1-3 yoğunluğunda orta sürede tehlikesizdir.
%3-6 yoğunluğunda baş ağrıları başlar.
%6-10 yoğunlukta , baş dönmesi, görme bozuklukları, şuursuzluk başlar.
%10 dan fazla yoğunlukta narkotik etki görülür. Boğucu etki CO2 fazlalığından çok , oksijen azlığından olur.
Korunma : İşyeri havasındaki miktar kontrol edilir. Solunum aygıtları kullanılır.
Etkilenme olduğu takdirde, hasta açık havaya çıkarılır, oksijen verilir, suni solunum yapılır.
Metan (CH4) (e.l:5,3 -14,0): Bataklık gazı olarak bilinir, çünkü bitkilerin çürümesi ve ayrışması sonucu oluşur. Yurdumuzda en sık kömür ocaklarında karşılaşılmaktadır.
Etan (C2H6) : Çeşitli kimya sanayinde karşılaşılır.
Propan ve bütan (C3H8 ve C4H10) bütan için (e.l: 1,9 – 8,5): Evlerde ve işyerlerinde kullanılan sıvılaştırılmış petrol gazıdır (LPG). L.P.G. :1000 ppm; 1800 mg/m3.
Asetilen (C2H2), (e.l: 2,5 -81): Kaynak işlerinde ve bazı kimya endüstrisinde kullanılır.
Hidrojen ( e.l: 4,0-75), Akü şarj odalarında açığa .çıkabilir.
Azot, Argon, Neon, Helyum, Etilen ve Propilen gibi gazlar da bu sınıfa girer.
 
b-Kimyasal Boğucu Gazlar: 
KARBONMONOOKSİT: 
Renksiz, kokusuz, tahriş etkisi olmayan, çok zehirli gaz. Hemoglobine oksijenden 200-300 kat daha fazla ilgilidir. Hemoglobinle karboksi hemoglobin (HbCO) yapar. Böylece kanın dokulara oksijen taşıma kapasitesini bloke eder. ( başka bir deyişle kanda kimyasal bir tepkime meydana getirerek zehirleyerek boğma)
Etkisi; Havadaki miktarına, maruziyet süresine ve kişinin duyarlılık derecesine göre değişir.
Buhar yoğunluğu (hava = 1) : 0,97 MAK değeri: 50 ppm (sm3/m3)= : 55 mg/m3
Düşük Seviye: Genellikle 50 ppm ve aşağısı Orta Seviye* : Genellikle 50 ppm ile 100 ppm arasında Yüksek Seviye:Genellikle 100 ppm ve üstü Tehlikeli Seviye: Zehirlenme belirtilerini gösteren biri var ise genellikle 100 ppm ve üstü 
Kronik Zehirlenme; Düşük konsantrasyonlarda uzun süreli aylar veya yıllarca etkilenme sonucunda yorgunluk, baş ağrıları, mizaç değişikliği, uyku bozuklukları, kalp ve mide bozuklukları hafıza bozukluğu görülür.
Korunma; İşyeri havasındaki miktarı kontrol edilir. Sigara yasaklanır. Kısa süreli çalışmalar uygulanır, gerekirse maske kullanılır.
Tedavi: Etkilenen biri derhal temiz havaya çıkarılır oksijen verilir. Beyin ödemine karşı hipertonik çözeltiler uygulanır.

· Kimyasal Zehirler HİDROJEN SÜLFÜR (H2S)
Lağım kanallarında, foseptiklerde, eritme (izabe) tesislerinde, gazhanelerde bulunur. (Bazı ham petrollerin içinde de çok fazla miktarda bulunur ve ham taşımada hem de rafineride işleme sırasında ciddi tehlike arz eder,hp)
Tipik kokuludur.
MAK değeri 10ppm veya 15mg/m3 tür.
Etkisi; Havada %0,0001 konsantrasyonda tipik kokusu ile tanınır. Daha yüksek konsantrasyonlarda bir süre sonra koku alma sinirleri felce uğrar ve koku alınmaz olur. (Ortamda olduğu düşünülüyor ve koku hissedilmiyorsa çok çok tehlikeli, şüphe varsa mutlaka gaz maskesi kullanılmalı, şakası olmayan bir kimyasal,hp)
Solunum yolu ile alınan H2S toksik tesir gösterir Mokozoları tahriş eder. Hücre içindeki fermentleri inhibe eder.
Zehirlenme belirtileri 200cc/m3 te başlar, 600cc/m3 te kısa süre içinde ölüm gelir.
H2S ile kronik zehirlenme kabul edilmemektedir.
Korunma; Havadaki miktarı kontrol edilmeli, çevre tedbirleri ile birlikte, kişisel koruyucular kullanılmalı. Tehlikenin fazla olduğu yerlerde periyodik muayenelerle sinirsel bozukluklar aranmalı.
Zehirlenme halinde ; suni solunum yaptırmalı, %5 CO2 içeren oksijen (Karbojen) verilmeli, gözler iyice yıkanmalıdır.
Akut olaylarda amilnitrit (kapsül) koklatılması veya %3 lük sodyumnitrit enjektesi yararlıdır.

H2S gibi kükürt içeren maddelerle çalışma olan yerlerde, işçilere bu gazın süratle boğarak öldürme özelliği olduğu öğretilmelidir. Burada gözden uzak tutulması gereken bir durum da; düşük düzeyde ki hidrojen sülfür konsantrasyonuna maruz kalmaya alışık kişilerde yüksek düzeylerde (konsantrasyonlarda) koku alma duyuşunun uyarıcı olmayacağıdır. Yani salt duyu organlarıyla gazın arttığını sezinleyemez. Eğer hidrojen sülfür olan bir alanda işçilerden biri düşerse diğer işçiler o alanda uygun solunum yolları koruyucusu kullanmadan kazalıyı kurtarmaya girmemelidir.
H2S hayvansal ve bitkisel atıkların kokuşması sonucu oluşur. (İzmir körfezinin eski pis kokan halinin sorumlusu H2S’tir,hp) Kimyave boya endüstrisinde, viskoz ve rayon ipliği yapımı gibi işlerde de karşılaşılabilir.
· Hidrojen siyanür (HCN); 10 ppm, 
Sentetik lif ve plastik üretiminde, elektrolizle metallerin kaplanmasında, siyanür tuzları ve nitritlerinin üretiminde, böcek ve kemiricilere karşı öldürücü ilaç olarak kullanılır.
· 2-TAHRİŞ EDİCİ GAZLAR: 
AMONYAK: (NH3) : Endüstride bazı sentez işlerinde, tekstil sanayi, üre, nitrik asit, gübre ve bazı boyaların imali ile soğutucularda kullanılır. Havadan hafiftir.Suda erir.
MAK değeri 25 ppm (18 gr/m3)
TLV : 14 mg/m3- 20 ppm 
STELİ : 36 mg/m3 50 ppm ? (TLV –STEL demek istemiş olabilirler, hp)

Etkisi: Dağlayıcı yakıcıdır. 5000 ppm-10.000 ppm lik miktarlar kısa sürede öldürücü olur
Akut Zehirlenme: Gözler, Mukozalar ve solunum yolları üzerinde tahriş edici yakıcı etki gösterir. Kornea üzerinde körlüğe kadar giden lezyonlar oluşur. Bronşit ve akciğer ödemi görülür.
Kronik zehirlenme: Kesin olmamakla birlikte çok uzun süreli etkilenmelerde kronik bronşit olabileceği söylenmekle birlikte tartışmalıdır.
Korunma: çevre tedbirleri , maske kullanımı , ortam kontrolü.
%75 oranında NH3 çözeltisi ile temas halinde vücudun derhal yıkanması gerekir. Klasik yanık tedavisi uygulanır.

· FORMALDEHİT:(HCHO); Endüstride %35-40 lık çözeltisi (FORMALİN):
Akıcı, renksiz, boğucu, keskin kokulu bir sıvıdır. Kn.98oC, Alevlenme nok.69,4oC(açıkta) (kapalı kapta 37.7oC)
MAK :(PPM Tüz):5mg/m3 , MAK:(ABD):5;6 mg/m3
Kullanıldığı yerler: Sentetik reçinelerde, kimyasal sentezlerde, Tıpta(dezenfektan), patlayıcılarda, dericilikte (koruyucu-sertleştirici) Tekstil ürünleri ve şeker kamışında (koruyucu) aynaların sırlanmasında, biracılıkta, su geçirmez kağıt yapımında, suni tutkal ve çeşitli plastik madde üretiminde, metallurjide……..
Vücuda Etkısi: Solunum yolu ve deri ile tesir eder. Burun, boğaz ve solunum yollarında ve deride tahriş yapar Yüksek konsantrasyonlarda idrar tutukluğu (anuri) yapar. Tırnaklarda yumuşaklık mide ve barsak rahatsızlığı görülebilir. Sık, sık temas deride allerji ve dermatitler yapar.
Korunma: Buharlarının solunmasından ve deriye temasından kaçınmalıdır. Kapalı sistem çalışılmalı, mümkün olmazsa kişisel koruyucular kullanılmalıdır.

· FORMİK ASİT:(HCOOH) 
Renksiz, nüfuz edici, keskin kokulu, dumanlı bir sıvı. KN.100,8oC, Alevlenme Nok. 68,9oC. Su, alkol ve eterde çözünür.
Kullanıldığı yerler: tekstil ve kağıt sanayiinde, boyama ve aprede, tütsülemede, insektisitlerde, soğutucularda, lakta, yiyeceklerin korunmasında, deride, şarapta fermente edici,kauçukta pıhtılaştırıcı olarak…………..
Etkisi: Solunum ve deri teması ile tesir eder. Gözlerde burunda ve boğazlarda tahriş yapar. Deriye sıçraması halinde tahriş yapar. Aşındırıcı sıvıdır.

· KÜKÜRT DİOKSİT: 2 ppm ( 5 mg/m3):
Sülfürik asit üretiminde, tekstil ve un sanayinde beyazlatıcı olarak, selüloz ve kağıt endüstrisinde kullanılır. Kok fırınlarında, petrol rafinerilerinde, kükürt bazlı cevherlerin arıtılması işlerinde, kömür ve fuel-oil gibi kükürtlü yakıtların yanması sonucu oluşur.
Kükürdün tam yanmamasından meydana gelir. Havadan ağırdır. Hava kirlenmesinin başlıca nedenidir. Çevre neminin etkisi ile Sülfürik asit haline gelir. (Asit yağmuru denilen olayın meydana gelmesi)

· AZOT(N2) ve Bileşikleri: 
Renksiz kokusuz, tatsız inert bir gazdır. KN.-195oC, Ergime Nok.-210oC tır. Sıvı halde renksizdir. Su ve alkolde çözünür.Havada %79 oranında bulunur.
Kullanıldığı Yerler: Nitrik asit, amonyak, siyanamid, siyanid, ve metal nitrürleri, azotlu gübre üretiminde, labaratuvarlarda, sıvı halde soğutucularda kullanılır.
Vücuda Etki tarzı: Solunum yolu ile basit boğucu etkisi yapar.( havadaki oksijen yüzdesinin düşmesi sonucu) Basınçlı hava ile çalışılan ortamlarda dekomprasyon uygun yapılmaz ise azot habbecikleri dalgıç hastalığı yapar.
Kömür, petrol gibi fosil yakıtların yakılması ve orman yangınları, araçların egzos boruları, fabrika bacaları, azot oksitleri oluşturur.
· 3-SİSTEMİK ETKİ GÖSTEREN GAZ VE BUHARLAR. 
Akciğerin zarları üzerinden doğrudan dolaşıma girerler. Karbontetra klorür ve nitroparafinler böbrek ve karaciyerde, benzen buharları kemik iliği üzerinde, kurşun buharları kan sisteminde etkilidirler.
· ARSİN: (AsNH3)(Arsenikli Hidrojen);
İçinde arsenik bulunan metal cevherlerinin asitlerle veya arsenikli asitlerin metallerle temasında meydana gelir. Sanayide elektronik endüstrisinde yarı iletici imalinde kullanılır.
Etkileri: Çok toksik bir gazdır.0,1-0,5 gr.lık miktarın vücuda girmesinde (ya da 2000 ppm konsantrasyonda) süratle ölüm meydana gelir. Hemoglobine ilgisi çok fazladır. Kuvvetli bir kan zehiridir.
1-10 ppm de 1 saat tehlikeldir.
100-200 ppm de ağır toksik belirtiler meydana gelir.
Korunma: Çevre tedbirleri, işyeri havasında AsNH3 tayini ve takibi. Etkilenme hallerinde, acil kan nakli, bazik tedavi ve yatak istirahatı.

· KARBONSÜLFÜR(CS2):
Renksiz(soluk sarımtrak), kolaylıkla buharlaşan, alev alan ve parlayan bir sıvıdır. Genellikle çözücü olarak kullanılır.
MAK: 20 ppm (60 mg/m3)
Etkisi: Özellikle ciğerlerden girer. Aşırı duyarlılık hali, kabuslar, mesleki hatalar, cinsel bozukluklar, reflekslerin kaybolması belirtileri görülür. Kanda çinko ve bakır gibi elementleri tutması bu belirtilere sebep olur.
Korunma: çevre sağlığı tedbirleri ile, periyodik kontrollerin yapılması, alkol kullanımının yasaklanması
Etkilenme halinde: Zehirlenme belirtileri başladığında hasta ortamdan uzaklaştırılmalı ve tıbbi tedaviye başlanmalıdır.
Kronik zehirlenmelere karşı B kompleksi vitaminleri diyeti dışında belirlenmiş tedavi yöntemi yoktur.
· FREONLAR: 
Freon 11 (Triklor flor metan) CCl3F Kn.23,7oC
Freon 12 (Diklor diflor metan) CCl2F2 Kn.-29,7oC
Freon 13 (monoklor triflor metan) CClF3 Kn.-81,5oC
Freon 22 (Diklor monoklor metan) CHClF2 Kn.-40,7oC
Freon 113 (1,1,2-Triklor 1,2,2,triflor etan) CCl2FCClF2 KN.47,5oC
Freon 114 (Diklor tetraflor etan) CClF2CClF2 Kn.3,55oC

Etkisi; Kendileri esasen zehirli değildir. Isı ile hidroflorik ve hidroklorik aside dönüşebilirler,
Solunum yolu ile etkirler, Uyuşturucudurlar

· FLOR(F2) ve Bileşikleri: 
Serbest flor yeşil renkte, sert kokulu, çok toksik bir gazdır.
TLV: 1,58 mg/m3- 1ppm STEL; 3,16 mg/m3 2ppm
Genellikle bileşikleri halinde kullanılır. CaF2 (Kalsiyum florür), Na3ALF6(Kriyolit), CCl2F2(Freon)
Etkisi: İskelet dokusuna etkir. Kemikte süngersi yapı oluşturur.
Korunma: Tozlarının solunması önlenmeli, diyette kalsiyum arttırılmalı.
· 4- NARKOTİK (UYUŞTURUCU) BUHARLAR; 
Sistemik etki göstermezler, Uyuşukluk ve uyku hali verdiğinden dikkat dağılır ve kaza riski artar. Devamlı maruziyet halinde narkotik etki bağımlılık yapabilir. Yağlı yüzeylerin temizlenmesinde benzin, toluen, triklor etilen vb. kullanılır.
· Benzen : Endüstride çok yaygın kullanılan çözücülerden biridir. Vücuda deri ve solunum yolu ve sindirim ile girer. Deri yolu zehirlenme açısında çok önemli değildir. Sindirim yolu ile alımında da zehirler ise de çok enderdir. Zehirlenmeler daha çok solunum yolu ile olur. Buharı havadan daha ağır olması bu riskini daha da arttırır. Hem akut hem de kronik zehirlenmeler yapar.
· Metil alkol: Endüstride yaygın olarak kullanılan dolayısı ile de zehirlenme riski yaratan bir çözücüdür. İş kazası olarak akut zehirlenmesine rastlanması enderdir daha çok kaçak içki olarak ve ağızdan alınması halinde rastlanır. Kronik zehirlenmesi ise solunum yolu ile alınması halinde gelişir.
· Etil Alkol: Endüstride yaygın olarak kullanılan diğer bir çözücüdür. İş kazası olarak zehirlenmeden söz edilmez. Alkollü içki alımı ile akut zehirlenmeleri görülür. Bağımlılık yapar. Uzun süreli kullanımlarında kronik zararları da ortaya çıkar.
· PESTİSİTLER 
Besin maddelerine üretimi, depolaması ve tüketimi sırasında zarar veren canlıları yok etmek veya kontrol altına almak için kullanılan zehirli kimyasallara genel olarak pertisid adı verilir. Bunlar kendi içinde ve kullanıldığı canlı türüne göre; ensektisitler (böcekle karşı), herbisitler ( yabani bitkiler karşı), rodentisit ( kemiricilere karşı), fungusit (mantarlara karşı),mollusit (sümüklü böceklere karşı) ve akarisit (akarlara karşı) gruplara ayrılırlar.
INSEKTISIT : Küçük canlıları öldürürler.
HERBİSİT : Zararlı bitkileri yok edenler.
RODENTİSİT: Fareler için kullanılır.
FONGOSİTLER: Mantarlar
Günümüzde Pestisid olarak satılan 1200 kimyasal bileşik ve 30 bin değişik formül vardır.
Sindirim ve solunum yoluyla, bazen de deriyle alınabilirler. Kronik maruz kalma sonucu deride irritasyon gelişebilir. Kanser oluşumu görülebilir. Teratojenik etkileri de vardır.
· ÇÖZÜCÜLER: 
Çözücü kimyasal sıvılar, türüne bağlı olarak çok toksik olan buharları çıkartırlar,
Etkili kontrol önlemleri ile çalışmak gerekmektedir.
1-Primer Tahriş Ediciler: Asitler, Alkaliler, Klor, Flor, Brom, Fenol, vs.
2-Allerjen Maddeler: Gazolin (benzin), Kerozin (gazyağı), alkol, azoboyaları ve Kömür katranı türevleri,
Çözücülerin büyük kısmı genel olarak solventlerdir.

Solvent nedir?
Endüstride hemen hemen her üretim sektöründe yağ giderme ve temizlik vb. işlemlerde solvent Kullanılır. Halojenli ve halojensiz olmak üzere ikiye ayrılan Solventlere, içerdikleri kimyasal maddelerin özelliklerine göre tehlikeli madde ve kullanım sonucunda da tehlikeli atık özelliği gösterirler. Halojensiz Solventlere, alifatik ve aromatik hidrokarbon bileşimleridir. Halojenli solventlere ise örnek olarak, metilklorit, etilkorit, etilenklorit, trikiloretanol, kloroform, kloretan bileşikleri, klorlanmış benzinler ve klorlanmış fenol verilebilir. Solvent içeren ürünler nelerdir? Temizleme ve yağ giderme maddeleri, Boya çıkarıcılar, Boya, vernik, cila ve reçineler,Yapıştırıcılar Mürekkep ve mürekkep çıkarıcılar, Pestisitler, Kozmetikler,
 
Solventlerin birçoğu yanıcı, uçucu, kolay buharlaşıp ortama zehirli veya patlayıcı gaz karışımları verebilen özelliğe sahiptir. Bazı solventlerin kanserojenik, ekotoksik, mutajenik ve uyuşturucu etkileri olabilir. Bunun dışında solventler su için zehirlidir Özellikle halojen içeren solventler, yanmaları sonucunda dioksin ve furan gibi zehirli gazlar oluşturur.

· KİMYASALLARIN ZARARLILIK DERECESİNE ETKİLİ FAKTÖRLER: 
1-Kimyasal maddenin özellikleri. 2-Ortamdaki konsantrasyonu.
3-Maruziyet süresi. 4-Çalışanın cinsiyeti.
5-Bünyenin hassasiyeti. 6-Çevresel özellik.

· KİMYASALLARDAN KORUNMA YÖNTEMLERİ 
A-TIBBİ KORUNMA ÖNLEMLERİ:
1-İşe giriş tıbbi kontrolleri 2-Periyodik tıbbi kontrolleri

B-TEKNİK KORUNMA ÖNLEMLERİ 
1-Kullanılan zararlı maddenin değiştirilmesi 2-Kapalı çalışma yöntemi
3-Ayırma 4-Havalandırma:
a) Genel havalandırma b) Lokal havalandırma
5-Islak (nemli) çalışma yöntemi 6-Sürekli temizlik ve bakım
7-Güvenli depolama ve taşıma 8-Atıklar için gerekli önlemler
9-İşyeri ve üretim planlaması 10-İşyeri düzeni
11-İşyeri ortamının periyodik olarak analizinin yapılması.
C- İŞÇİYE AİT KORUNMA ÖNLEMLERİ:Kişisel koruyucular
D- EĞİTİM VE BİLGİLENDİRME 
a) İŞVERENLER:
İşçilere ve temsilcilerine, GENEL İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ BİLGİLERİ ile birlikte aşağıdaki bilgileri de vermek zorundadırlar.
- Risk değerlendirmesinden elde edilen bilgiler,
- Çalışma şartlarında değişiklikte yeni bilgiler,
- K.Maddelerin tanınması, sağlık ve güvenlik riskleri, mesleki maruziyet sınır değerleri,
- İşçilerin kendilerini ve diğer çalışanları korumaları için alınması gerekli önlemler, yapılması gerekli işler,
- MSDS formları,
- Bölümler, kaplar, boru tes. etiketleme ve işaretleme
- b) Tehlikeli kimyasal madde bulunan bölümler, kaplar, boru tesisatı ve benzeri tesisat ilgili mevzuata uygun olarak ve içindeki maddeyi ve tehlikelerini açıkça belirtecek şekilde etiketlenecek veya işaretlenecektir.
- c) Kimyasal madde üreticileri veya tedarikçileri, işverenin talep etmesi halinde, risk değerlendirmesi için gerekli olan, hususlar ile ilgili tüm bilgileri vermek zorundadır.
· KİMYASAL MADDELERİN SINFLANDIRILMASI VE ETİKETLEME
ETİKETLEME: 
Taşıma ve depolama işlerinin güvenli bir şekilde yapılabilmesi için her kimyasal malzeme etiketlenmeli ve ambalajların üzerindeki etiketlerin anlamları bilinmeli.
Bu etiketlemelerde AB standartları ve ulusal standartlar kullanılmalıdır.
RENKLERİN VE SAYILARIN ANLAMI
Mavi: 
4: Öldürücü 3: Çok tehlikeli 2: Tehlikeli 1: Az tehlikeli 0: Tehlikesiz
Kırmızı (Parlama sıcaklığı) 
4: 73 0F altında (22.8 0C altında) 3: 100 0F altında (37,8 0C altında)
2: 200 0F altında (93,3 0C) 1: 200 0 F üstünde(93,3 0C üstünde)
0: Yanmaz madde

Sarı (Stabilitesi-aktifliği) 
4: Patlayıcı 3: Darbe ve çarpma ile patlayabilir
2: Yakıcı kimyasal r’x a sebep olur 1: Isı altında dengesiz
0: Kararlı madde

Beyaz (Özelliği) 
Oksitleyici OX Asit ACID Alkali ALK Korozif COR
 
· KİMYASAL MADDELERLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ
AMAÇ 
İşyerinde bulunan, kullanılan veya herhangi bir şekilde işlem gören kimyasal maddelerin tehlikelerinden ve zararlı etkilerinden işçilerin sağlığını korumak ve güvenli bir çalışma ortamı sağlamak için asgari şartları belirlemektir.

KİMYASAL MADDELERİN ÜRETİMİ, TAŞINMASI, DEPOLANMASI VE KONTROLÜNDE GENEL ÖNLEMLER İŞVERENLERİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 
İŞVERENLER: Kimyasal maddelerle çalışmalarda, işçilerin bu maddelere maruziyetini önlemek, bunun mümkün olmadığı hallerde en aza indirmek ve tehlikelerinden korumak için gerekli tüm önlemleri almakla yükümlüdür.
İŞYERi BiNALARINDA ALINACAK GÜVENLİK TEDBİRLERİ 
- Binalar mümkünse tek katlı,
- Duvarları yanmaz malzeme,
- Tavanları hafif ve yanmaz malzeme,
- Tabanlar düz, yanmaz, sızdırmaz, kıvılcım çıkarmaz, kolay temizlenebilir,
- Tabanda drenaj sistemi,
- Bütün pencerelerin gerektiğinde çıkış olarak kullanılması, kafes ve parmaklık olmaması,
- Giriş-çıkış kapıları, pencereler, panjurlar ve havalandırma menfezlerinin kapaklarının belirli bir basınç karşısında dışarıya karşı açılabilmesi,
-Giriş-çıkış kapılarının yanmaz malzemeden, çıkış güvenliği ilkelerine uygun, kolayca dışarıya doğru açılabilmesi,
- İşyerinin Tehlike anında kolayca tahliye edilebilecek nitelikte düzenlenmesi,
-Asansör ve merdivenlerin yanmaz malzemeden yapılması,
- Asansör kapılarının kendiliğinden kapanan, toz geçirmez olması,- Kullanılacak aspiratörlerin motorlarının kapalı tipten olması veya motor ve diğer kısımlarının işyeri dışında bulunması,
- Üretimden paketlemeye kadar kapalı ve otomatik sistem kurulması.
-Parlayıcı,patlayıcı, tehlikeli ve zararlı sıvı veya gaz maddelerin, emme veya basınç suretiyle özel borular içerisinden sevk edilmesi, sevk ve depolamada kaçağa meydan vermeyecek tedbirlerin alınması gerekmektedir.
- Alet, cihaz veya boru donatımının bozulması, sızdırması, delinmesi, eklerinden kaçak yapması veya havalandırma sisteminin arızalanması vb. hallerde;
İşin kısmen veya tamamen durdurulması, onarım ekibi ve görevliler dışındaki işçilerin tehlike bölgesinin dışına çıkarılması gerekir.
- PPTZ maddelerin bulunduğu yerlerde bu maddeleri tutuşturabilecek sıcaklık derecesine yükselten veya kıvılcım veya çıplak alev çıkaran ısıtma sisteminin kullanılmaması,
- Binaların etrafının çevrilmesi, giriş ve çıkışların kontrol altında tutulması,
- İşyeri çevresinin aydınlatılması,
- PPT işlerin meskûn yerler dışında veya tecrit edilmiş bina ve mahallerde,
az işçi, kapalı sistem, tekniğin gereklerine göre gerekli tedbirler alınarak yapılması,
- İşyerlerinin güvenlik alanları içerisinde ateşli maddeler yasağı ve bunların kontrolü,
-İşyerinde yapılan işin cinsine ve özelliğine göre etkili olabilecek yangın söndürme,
- Ekip oluşturulması ve eğitimi,
- Alarm sistemleri,
- Ekiplerin eğitimi ve tatbikatlar
- Yıldırıma karşı koruma
- Atıkların özelliklerine uygun şekilde toplanması, etkisiz hale getirilmesi,
şeklide uygun tedbirler alınarak çalışılmalıdır.
 
· Güvenlik bilgi formlarında yer alması gereken bilgiler 
a) Madde/Müstahzar ve Şirket/İş Sahibinin Tanıtımı,
b) Bileşimi/İçeriği Hakkında Bilgi,
c) Tehlikelerin Tanıtımı, ç) İlk Yardım Tedbirleri,
d) Yangınla Mücadele Tedbirleri, e) Kaza Sonucu Yayılmaya Karşı Tedbirler,
f) Elleçleme ve Depolama, g) Maruziyet Kontrolleri/Kişisel Korunma,
ğ) Fiziksel ve Kimyasal Özellikler, h) Kararlılık ve Tepkime,
ı) Toksikolojik Bilgi, i) Ekolojik Bilgi,
j) Bertaraf Bilgileri, k) Taşımacılık Bilgileri,
l) Mevzuat Bilgileri, m) Diğer Bilgiler.

SORULAR

SORU 1-Çok hızlı bir gaz genişlemesiyle ve genellikle ısı açığa çıkmasıyla meydana gelen bir kimyasal reaksiyon veya değişim ifadesi aşağıdakilerden hangisidir?(X)Patlama

SORU 2-Sağlık gözetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?(X)(a-b-c)a- İşçiler üzerinde yapılan tetkiklerin kabul edilebilir düzeyde olduğu durumda
b- Sağlık yönünden olumsuzluğu bilinen tehlikeli kimyasal maddeye maruziyet halinde,
c- Özel çalışma şartlarında hastalık veya etkilenmenin ortaya çıkma ihtimalinin olduğu durumda
SORU 3-Solunum bölgesi aşağıdaki ifadelerden hangisi ile tarif edilir?
(X)Kişinin kulaklarını birleştiren çizginin ortası merkez kabul edilerek 30 cm yarı çaplı kürenin başın ön kısmıdır.

SORU 4-Biyolojik sınır değerleri belirlenmiş kurşun ve iyonik kurşun bileşikleri ile çalışmalarda şu ifadelerden hangileri doğru ifadelerdir?(X)(a-b-c-e)a- Biyolojik izleme absorpsiyon spektrometri veya eşdeğer metot kullanılarak kanda kurşun seviyesinin ölçümünü de kapsar,
b- Havadaki kurşunun, haftada 40 saat çalışma süresine göre hesaplanmış zaman ağırlıklı ortalama konsantrasyonu (yönetmeliğin ekinde verilen değer 0,075 mg/m3) ten fazla ise,
c- İşçilerden herhangi birinin kanındaki kurşun seviyesi (yönetmelikte belirtilen mg Pb/100 ml kan) dan fazla ise.
e- Risk değerlendirmesi yenilenir.
SORU 7
Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? (x)Patlayıcı ortamlardan 1 ve 21 bölgede 2. kategori ekipman

SORU 8 Toksik maddeler insan sağlığına aşağıdaki şartlardan hangi yolla etki eder? (x)hepsi

( )solunum ( )deri ( )sindirim
SORU 9
Kimyasl maddelerle çalışmalarda alınacak güvenlik önlemleri Yönetmeliği ekinde verilen yasaklanmış kimyasal maddelerle Ancak Tam kapalı sistemlerde, mümkün olan en az miktarlarda ve işçilerin bu maddelere maruziyetlerinin önlenmesi şartı ile Bakanlıktan izin alınarak hangi işlerde çalışılamaz?
(X)En uygun teknolojik sistem kulanılarak işçi sayısını en az seviyede tutarak üretimde

SORU 10Başka şekilde belirtilmedikçe, 8 saatlik sürede, çalışanların solunum bölgesindeki havada bulunan kimyasal madde konsantrasyonunun zaman ağırlıklı ortalamasının üst sınırı nedir?

(X)Mesleki maruziyet sınır değeri

SORU 11Hangi durum patlayıcı ortam oluşmasının önlenmesinde yeterli değildir? 
(x)Yanıcı sıvı gaz ve tozun az miktarda kullanımı
Soru 12 Kimyasal madde tehlike derecelendirmesinde kullanılan indekslerden ATEX 100 A hangi tehlike derecelendirme sınıflamasında kullanılır? (X)Patlayıcı ortam derecelendirme sınıflamasında

SORU 13Aşağıdaki şıklardan hangisi organizasyona yönelik önlemlerdendir? (X)Çalışanların eğitimi

SORU 14 Patlama hangi şartlarda olur? (x)1,2
1- Patlama limitlerinde gaz- hava karışımı ile patlama kaynağının aynı anda olması
2- Patlama konsantrasyonunda patlayıcı madde ve ateşleme kaynağı olması
SORU 15 Patlayıcı ortamların tehlikelerinden korunma hakkındaki yönetmelik kapsamına aşağıdaki çalışmalardan hangileri girmez?(x)1,2,3 
1- Hastalara tıbbi tedavi uygulamak için ayrılan yerler ve tıbbi tedavi uygulanması,
2- Gaz Yakan Cihazlara Dair Yönetmelik (90/396/AT) kapsamında yer alan cihazların kullanılması,
3- Patlayıcı maddelerin ve kimyasal olarak kararsız halde bulunan maddelerin üretimi, işlemlerden geçmesi, kullanımı, depolanması ve nakledilmesi,
SORU 17 Aşağıdakilerden hangileri patlamadan korunma dokümanıdır? (x)hepsi
1- İşyerinin genel planı, 2- Makine ve teçhizat yerleşim planı,
3- Proses tanımlaması, 4- Kullanılan maddelerin tanımlanması
SORU 18 Kimyasal Maddenin Zarar Verme Potansiyelinin Çalışma Ve/Veya Maruziyet Şartlarında Ortaya Çıkma İhtimali nedir? (X)risk
SORU 19 Patlama riskinin değerlendirilmesinde hangi hususlar dikkate alınmaz? (x)5
5- İşverenin üretime yönelik istekleri

SORU 20Yanıcı maddelerin gaz, buhar, sis ve tozlarının atmosferik şartlar altında hava ile oluşturduğu ve herhangi bir tutuşturucu kaynakla temasında tümüyle yanabilen karışıma ……….denir? (X)patlayıcı ortam
SORU 21doğru olan ifadeler hangileridir? (x)(1-3-4)
1- Patlama enerjisine dönüşebilecek ısı kaynaklarının önlenmesi,
3- Katodik koruma yapılarak patlama enerjisi kaynağının önlenmesi,
4- Ex-proof malzeme kullanılarak patlama enerjisi kaynağının önlenmesi
SORU 22 Aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? (X)(a-c-e)
a- Risk değerlendirmesi yapılmadan Kimyasal maddelerle çalışmalar yapılamaz
c- Risk değerlendirmesi iş kazasından sonrada yapılmalıdır.
e- Risk değerlendirmesi çalışma şartlarında değişiklik olduğunda tekrarlanır.
SORU 23 Patlama limitlerinde karışımın meydana gelmemesi ve patlama enerjisinin açığa çıkmaması için yapılacak çalışmalar, nedir?(X)patlamayı önleme kurallarının tümüdür.
SORU 24 Aşağıdaki hangi ifadeler doğrudur?
( )Patlama aralığı uygun patlama konsantrasyonudur.
( )Patlayıcı her maddenin uygun patlama konsantrasyonu farklıdır.
( )Patlama alt limitinde oksijen fazlalığından patlama olmaz

. HAZIRLAYAN : Hakan POLAT

KimyasalRissk_Spot.doc

MADEN OCAKLARINDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONU ÖZETİ

MADEN OCAKLARINDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

Maden işleri çok tehlikeli sınıfta yer alıp A sınıfı uzmanın çalışması zorunludur.

Yeraltı Maden Ocakları
Yeraltı maden ocağına girişi sağlayacak birbirinden bağımsız ve güvenli en az2 yol olmak zorundadır.
Zararlı olan maddelerin ortam havasına karışmasını önlemek için şu çalışmalar yapılır

  1. Zararlı madde çıkışını kaynağında yok etmek
  2. Kaynağından emilmesi veya uzaklaştırılması
  3. Zararlı maddelerin ortam havasından uzaklaştırılması

Yeraltı maden işletmeciliğinde tavan göçmesini önlemek için tahkimat yapılır. Yapılacak olan bu tahkimat fenni nezaretçinin işin özelliğine göre belirlediği teknik özelliklere uygun olacaktır

Tahkimatın sökülmesi nezaretçinin belirlediği bir ustanın sorumluluğu altında olacaktır.

Geçici tahkimat; kalın ve çok eğimli damarlarda kazı sırasında açılan boşluğa yapılıp.
Kazının bitiminde asıl tahkimat yapıldıktan sonra sökülür.
Ocak grizulu ve kendiliğinden yanmaya elverişli ise dolgulu ayaklarda, ayak arkaları ve diğer boşlular sıkıca doldurulur.
HAVALANDIRMA 
Hava hızı ; insan ve malzeme taşınan kuyularda, lağımlarda ana nefeslik yollarlında 8 m/sn yi geçemez.
Havasında %19 dan az Oksijen, % 2den fazla metan ve %0.5 den fazla karbondioksit bulunan ocaklarda çalışma yapılamaz
Ocak içindeki havayı bölmek, bir tarafa yönlendirmek için kullanılan kapı sayısını en aza indirmek için ocak havalandırma sistemi yapılır
Çok işlek galerilerde, önemli ölçüde hava kaybına uğranılacak yerlerde, ana hava giriş-çıkışı arasındaki bağlantı galerilerinde uygun aralıklarla konulmuş yeterli sayıda kapı olacaktır
Bu kapılardan en az birinin kapalı olması gerekir
Havalandırma kapısı yapılamayan yerlerde perdeleme sistemi yapılır
Hava ölçü kasalarının ve kapı kasalarının iç ölçüleri; geçecek araçların üstünden ve yaya yolu tarafından en az 60 cm daha yüksek ve geniş olacaktır.
Ocaklarda yeterli sayıda hava ölçüm istasyonu yapılır ve ayda en az bir kez hava akım hızı ve hava miktarı ölçülür.
Ayda en az bir kez hava numunesi alını ve analizi yapılır
Terk edilen ve yeterince havalandırılmayan yerler; işçinin girmesini önleyecek şekilde kapatılır ve uyarı levhaları konur.
Fenni nezaretçi; havalandırma sisteminin genel denetimini, hava ölçüm ve analizini yapmak için gerekli sayıda nezaretçi görevlendirir.
GRİZU ÖLÇÜMÜ
Ocağın bütün kısımlarında, her gün her vardiyada fenni nezaretçi yada bu hususta yetiştirilmiş görevli kişi tarafındanemniyet lambası veya metan dedektörü ile grizu ölçümü yapılır.
Havalandırma esas itibariyle aşağıdan yukarıya doğru yapılır.Zorunluluk halinde akanlıktan izin alınarak aşağıdan yukarıya havalandırma yapılabilir.
Eğimi hiçbir kısmında %10 u geçmeyen, grizu toplanmayan , grizu birikimini önleyecek hava akımı sağlanan galeriler havalandırma bakımından düz sayılır.
Tali havalandırma ; ana havalandırma akışı ile bağlantııs bulunan ilerleme çalışmaları ile kurtarma çalışmalarının yapıldığı yerlerde uyğulanır.
Kömür ve kükürt ocaklarında patlayabilecek gaz ve toz bulunan diğer ockalrda kesinlikle çıplak alevli veya tek kafesli lamba kullanılamaz.
İçersinde %2 metan bulunan ocakta çalışma yapılamaz.Yalnızca grizunun temizlenmesi ve işçilerin kurtarılması için çalışma yapılır.
Metan oranı %4-15 patlayıcıdır.
Düz ve eğimli yollarda metan oranı %1,5 u geçemez. Bunların bağlandığı hava yollarında %1 geçemez.
Grizulu ve yanğına elverişli ocaklarda işçiler çalışma saati boyunca yanlarında CO maskesi taşımak zorundadır.
Bütün grizulu ocaklarda 2 havalandırma grubu olacaktır.1 i durursa diğeri çalışacak
Metan oranının %2 yi geçtiğini ilk gören çalışmayı durdurur ve durumu sorumlu nezaretçiye bildiririr.
Metan oranının sık sık değiştiği ocaklarda ve ortamlarda; metan oranına göre ayarlı ses ve ışık uyarı sistemi yada bir merkezden izlenecek oto kontrol sistemi olacaktır.
%1 den fazla metan oranı bulunan yerlerde metan oranı %1 altına düşene kadar aralıksız ölçüm yapılır
Metan oranı %1,5 u geçerse elektrikli aygıtların ve iletkenlerin gerilimi derhal kesilir.
KÖMÜR TOZU

Fenni nezaretçi bir ocakta kömür tozu olup olmadığını saptayarak gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Kömür ocaklarında gerekli görülen yere tozu bastırmak için su kullanılır, taş tozsu serpilir
Üretim,yükleme,taşıma,boşaltım yapılan yerlerde tozun havaya yayılmasını önlemek için pulvarize su fısketeleri kullanılır
Yerüstünde tozun havaya karışmasını önleyecek tedbirler alınmadıkça ocak dışında hava giriş kuyusuna 80 mt den daha yakın eleme ve ayıklama tesisi kurulamaz.
Taş tozu kullanılan ocaklarda özel bir toz defteri tutulur. Bu deftere numune alınan yerler,alınma tarihi, sonuçları yazılır
Taş tozu serpme(şistleme) işlemi bu iş için özel yetiştirilmiş nezaretçi gözetiminde yapılır
Patlamaya elverişli kömür tozu varsa bütün vardiya boyunca taş tozu serpilir
Taş tozu; nem tutmayacak, silis içermeyek ve içinde %1,5 dan fazla organik madde olmayacaktır
Ocak içinde patlamanın başka kısımlara yayılmasını önlemek amacıyla ana hava giriş ve dönüş yollarının uygun yerlerine taş tozuyla durdurucu barajlar yapılır veya galeri tavanına su kapları yerleştirilir
Durdurucu barajlar tavana yakın ancak toz yığını ile tavan arasında yeterli boşluk kalmasını sağlayacak şekilde yapılır.Bu barajlarda yeteri kadar taş tozu bulunur
Durdurma baraj yerleri havalandırma planında gösterilir ve yıllık imalat haritalarına işlenir
Durdurma baraj yapım tarihi ile baraj üzerindeki tozların değiştirimle tarihi toz defterine yazılır
NAKLİYAT
Maden ocağında birbirinden bağımsız en az 2 yol, yollar arasındaki topuk en az 30 metre ve yolarlın ağızları aynı çatı altında olamaz
2 kuyudan oluşan ocakta kuyuların en derin katında bağlantı kurulur
Derinliği 50 metreden az kuyularda merdiven zorunludur
Kuyu merdivenlerinin basamak aralıkları 30cm den az olamaz, eğimleri 80 dereceden az olamaz, dinlenme sahanlıkları arası 10 metreden az olamaz
Demir yollarında eğim %0,5 i geçemez

Maden Yolları

Maden ocaklarında araçlar arasında en az 60 cm lik ara bulunmalı
Araçlarla galeri yan duvarları arasındaki 60 cm açıklığın galeri tabanından itibaren 180 cm yüksekliğe kadar azalmadan devam etmesi gerekir
Araçlarla galeri yan duvarları arasında en az 60 cm yaya yolu bırakılmalıdır
Hızı 1,5/sn yi geçmeyen araçlarda bu hükümler uygulanmaz
Yaya yolu yapılamayan yerlerde 50 metre aralıklarla cepler yapılmalıdır

Arkadaşlar galeri, cep gibi kavramlara yabancı olanınız olabilir. Bir tünel düşünün bu galeridir. Araçlarla tünel içinde giderken gözünüze çarpmıştır. Tünel içinde aralıklarla kenarlarda içe doğru çıkıntılı yerler vardır. Buda ceptir

Maden ocaklarında taşımada kullanılan lokomotiflerin önünde işaret için beyaz yada sarı , katarların ve ocak içinde taşımada kullanılan hayvanların önünde kırmızı ışık olacak
Elle sürülen arabalar arası mesafe en az 15 metre olmalıdır
Kömür ve kükürt ocaklarında benzinle çalışan lokomotiflerin kullanılması yasaktır
Eğimleri 3 dereceyi geçmeyen yollar düz veya az eğimli yol sayılır
Eğimi 22-45 derece arasındaki yollarda tabana basamak veya merdiven yapılmalı
Eğimi 45 dereceyi geçen yollarda tabana merdiven ve 25 metrede dinlenme sahanlığı yapılır
Eğimi 70 dereceyi geçen yollarda dinlenme sahanlıkları arası mesafe 10 metredir.

İşaretleşme Esasları
1.Durdurma (stop) işareti : 1 vuruş 2.Çekme (vira)işareti : 2 vuruş
3.Bırakma(laçka) işareti : 3 vuruş 4.İnsan geliyor işareti :4 vuruş

PATLAYICI MADDE DEPOLARI
50 kğ dan az patlayıcı olan patlayıcı madde deposuna ana yoldan 90 derecelik bir dirsekden oluşan yolla , fazlasına 90 derecelik 2 dirsekden oluşan yolla girilecektir
Patlayıcı madde deponun sonuna konacak ve 3metre önüne hız kesici cepler yapılacaktır
Patlayıcı madde deposunun sıcaklığı 8 dereceyi geçmeyecektir
Patlayıcı nın bulunduğu deponun 50 metre önünden itibaren ahır kurulması, yanıcı, yakıcı madde kurulması yasaktır
Fenni nezaretçinin görevlendirmediği kişilerin patlayıcı madde deposuna girmesi yasaktır
Patlayıcı maddeler ateşleyici veya fenni nezaretçi tarafından görevlendirilmiş görevli kişiler tarafından özel sandık da taşınacak
Bir kişinin taşıyabileceği patlayıcı madde miktarı 10 kğ ı geçemez

SIKILAMA

Patlayıcı madde konulduktan sonra geri kalan boşluğun doldurulması işlemidir
Sıkılama maddesi; boyu 40cm ye kadar olan kartuşları için 35cm, fazlası için kartuş boyunun yarısı kadar eklenir.
Patlayıcı madde boyu ; delik derinliğinin yarısını geçemez.geri kalan kısım sıkılama maddesi ile doldurulur
Doldurma işlemi ateşleyici yada ateşleyici gözetiminde deneyimli bir usta tarafından yapılır
5 (Beş) den çok lağımın aynı anda patlatılası seri halde bağlı elektrikleme ile yapılır
Ateşleyici patlatma yapmadan önce 3 kez lağım var diye bağırarak ikaz verir
Yanıcı,parlayıcı gazlar bulunan tozların yanması veya patlama tehlikesi olan ocaklarda fitille ateşleme yapılamaz
Lağım deliklerinde patlamamış patlayıcı bulunduğundan şüphe ediliyorsa; elektrik ile ateşlemede en az 5 dakika, fitille ateşlemede en az 1 saat patlatma alanına kimse giremez
Patlamamış delik varsa onun en az 30 cm yanına paralel bir başka delik doldurulup ateşleme yapılır
Grizulu ocaklarda ateşleyici ; en az 25 metre yarıçapındaki bir alan içinde metan ölçümü yapar.Grizu oranı %1 den fazla ise ateşleme yapılmaz.

OCAK YANGINLARI

24 saatte 50 den fazla kişinin çalıştığı ocaklarda yanğın ekibi bulunması zorunludur
Kömür ve kükürt ocaklarıyla, yangına elverişli ocaklarda çalışılmayan zamanlarda nezaretçi tarafından kızışma ve yanma olup olamadığı kontrol edilir.Çalışılmayan bir zamandan sonra (Resmi tatil vs.) ocağa girmeden önce mutlaka kontrol yapılamlıdır.Kontrol yapılamdan çalışamaya başlanamaz
Yangına karşı kullanılacak malzemeler ayda en az bir kez kontrol edilecek

İLKYARDIM

İlkyardım malzemeleri haftada birkez ocak dışına çıkarılır.Bu malzemeler en geç 3 ay içinde ocak dışındaki malzemeyle değiştirilir
İlkyardım ekibi ocak da çalışanlardan en az 3 kişi
Kurtarma ekibi ocakta çalışanlardan en az 10 kişi
Kurtarıcılar ocak içinde en az 2 yıl deneyimli olacak ve en az ilkokul mezunu olacak

NEZARETÇİ

300 kişiden az çalışanın olduğu ocağa bir güvenlik nezaretçisi atanır
300 kişiden fazla çalışanın olduğu ocağa güvenlik mühendisi atanır.
1 kişiden fazla güvenlik mühendisinin olduğu ocaklarda güvenlik başmühendisliği kurulur
Güvenlik başmühendisi ve güvenlik mühendisine ocakta başka iş verilemez
Güvenlik başmühendisi en az 3 yıl tecrübeli olacak
Güvenlik mühendisi en az 2 yıl tecrübeli olacak
Çalışmak için ocağa girenler deftere yazılır

AÇIK OCAK İŞLETMECİLİĞİ

Yüksekliği 5 metre, eğimi 30 dereceyi geçen şevlerde çatlak sökümü sırasında işçilere emniyet kemeri baret, iş ayakkabısı vb. koruyucular verilecektir

ELLE KAZI VE YÜKLEME

Kademe yüksekliği 3 metre; şev sağlam arazide eğim 60 dereceyi, sulu ve kaygan arazide 60 dereceyi, tüflü çökük arazide 45 dereceyi geçemez.
Yerleşim yerlerine, yol, köprü vb. yerlere 70 metre uzaklık içinde patlatma yapılamaz
İş makinası ile yapılan kazı işlerinde şev yüksekliği makinanın bomu kadardır.

Fenni Nezaretçi : Teknik işlerde en az 5 yıl deneyime sahip maden yüksek veya maden mühendisi olmak zorundadır. Grizulu ve kendinden yanmaya elverişli kömür ocakalrında çalışacak fenni nezaretçinin bu 5 yıllık süreyi bu tip ocaklarda geçirmiş olması gerekir
Fenni Nezaretçi Yardımcı : 300 kişiyi geçen her ocakta bir fenni nezaretçi yardımcısı ve 300 kişiden sonraki her 200 kişi içinde ayriyeten bir fenni nezaretçi yardımcı atanır.Maden mühendisi olmak zorundadır
Daimi Nezaretçi : Ocakta bulunmak zorundadır.
Deneyimli işçi : En az 6 ay tecrübeli işçidir

Her vardiyada en az 2 kez ocakta denetim yapılması zorunludur

Madencilik Terimleri : 
Maden ve Taşocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Önlemlerine İlişkin Tüzük; 
Açık işletme; yerüstündeki maden işletmelerini,
Akrosaj; dik ve eğimli kuyuların dip ve başlarıyla ara katlardaki manevra yerlerini, bu yerlerde bulunan düzenleri,
Alevsızdırmaz (antigrizuto) aygıt; içine girebilecek grizunun patlaması halinde, hasara uğramaksızın alevin sızmasını ve ortamdaki grizu veya kömür tozunun tutuşmasını ya da patlamasını önleyecek şekilde yapılmış aygıtı,
Askıya almak; bir kademenin hazırlanmasından sonra kendi ağırlığıyla göçmesini sağlamak üzere altının boşaltılmasını,
Ateşleme; kazı işlerinde deliklere doldurulmuş olan patlayıcı maddelerin patlatılmasını,
Ateşleyici (barutçu); patlayıcı maddelerin mevzuatta belirtilen koşullarda kullanılmasını yerine getirmek üzere yeterlilik belgesine sahip en az ilkokul mezunu kişiyi,
Ayak; maden içerisinde iki galeri arasında cephe halinde üretim yapılan yeri,
Baca; maden içerisinde sürülen galeriyi,
Başaşağı (desandre); yeraltında başaşağı sürülen eğimli yolları,
Başyukarı; Bir galeriden başlayarak yukarıya doğru belli bir eğimde sürülen açıklığı,
Baraj; yeraltında yangın, su, zararlı gaz ve diğer tehlikeleri önleyici maniaları, 4
Cep (niş); galeri, varagel ve vinç dip ve başları ile ara katlarında görevli işçilerin ve ateşleme görevlilerinin korunmaları amacıyla serbestçe sığınabilecekleri biçimde yapılan yuvaları,
Çatlak (kavlak); ana kitleden ayrılmış, her an düşebilecek parçaları,
Çatlak sökümü; bir kademenin kazı işlerinin devamı sırasında ana kitleden ayrılmış, düşebilecek durumdaki parçaların temizlenmesini,
Daimi nezaretçi; fenni nezaretçinin emir ve talimatı altında görev yapan ve Maden Kanununa göre atanmış olan kimseyi,
Dekapaj; kazısı yapılacak maden ve taş kitlesi veya tabakasının üzerini kaplayan örtü tabakasının kaldırılmasını,
Dolgu (ramble); yeraltında açılan boşlukların dolgu malzemesiyle doldurulmasını,
Fenni nezaretçi; iş sağlığı ve güvenliği gereklerinin yerine getirilmesinden ve işletmenin teknik esaslar çerçevesinde çalıştırılmasından sorumlu, maden mevzuatına göre görevlendirilmiş olan maden mühendisini,
Freno; varagel üzerinde taşımayı sağlayan sistemi,
Grizu; metanın havayla karışımını,
Hava köprüsü (krosing); bir hava akımının diğer bir hava akımı yoluna karışmadan belirlenmiş doğrultuda gitmesini sağlayan geçidi,
Kademe; açık işletmelerde belirli aralık, kod ve eğimlerle meydana getirilen basamak şeklindeki çalışma yerlerini,
Karakol; vinç ve varagel baş ve diplerinde kurulan koruyucu düzeni, 5
Karo; maden işletmeleri için gerekli hizmetlerin yapıldığı yerüstü tesislerinin bulunduğu alanı,
Kelebe; Yeraltında iki kat (etaj) arasını birleştiren tahkimatlı bir bürün bir bölümünün insan iniş ve çıkışı için merdivenle teçhiz edildiği, bir bölümünden ise cevher veya ramble nakledildiği açıklığı,
Kendiliğinden emniyetli aygıt; içinde normal çalışması sırasında meydana gelebilecek herhangi bir ark veya kıvılcımın ortamda bulunan yanıcı gaz veya buharları patlatmayacağı biçimde yapılmış aygıtı,
Kişisel koruyucular; çalışanların iş kazasına uğramalarını veya meslek hastalıklarına tutulmalarını önlemek üzere, çalışılan yerin özelliğine ve yürürlükteki mevzuata göre çalışma süresince kullanmak zorunda oldukları gözlük, maske, baret, koruyucu ayakkabı, eldiven, yağmurluk, emniyet kemeri vb. koruyucuları,
Lağım; taş içerisinde sürülen galeriyi,
Maden ocağı; kuyuları ve giriş-çıkış yollarıyla yeraltındaki bütün kazı yapılan yerleri, bu kazılardan çıkan postanın ve pasanın çıkartıldığı eğimli ve düz galerileri, diğer yolları ve üretim yerlerini, çıkarma, taşıma ve havalandırma tesislerini, yeraltında kullanılan enerjinin sağlanmasında ve iletilmesinde kullanılan sabit tesisleri, (kendine özgü havalandırdma tesissi bulunan her maden ocağı bağımsız bir ocak sayılır. Ancak, ayrı havalandırma tesisleri bulunmakla birlikte, aynı işverene ait olup bir elden yönetilen ve yeraltından birbirlerine bağlı olan birden çok maden ocağı da tek bir ocak kabul edilir.)
Molet; kuyularda vinç halatını yönlendiren özel makarayı,
Nefeslik; ocak havasının çıkış yolunu,
Nezaretçi; fenni nezaretçi tarafından gerekli görülen işleri yürütmek veya bunları gözetim altında bulundurmak üzere yazılı olarak görevlendirilen, gerekli deneyim ve teknik bilgiye sahip en az ilkokul mezunu kişiyi, 6
Paraşüt; asansörlerde çekme halatının kopması halinde kafesin düşmesini önleyecek düzeni,
Potkabaç; kazı işlemini kolaylaştırmak amacıyla alında derinlemesine açılan boşluğu,
Rekup; ana galeriden maden yatağını kesme amacıyla sürülen ikincil galerileri,
Sıkılama; lağım deliklerine patlayıcı madde konulduktan sonra kalan boşluğun gerektiği biçimde doldurulmasını,
Şev; kademe alın ve yüzlerindeki eğimli yüzeyi,
Şövelman; kuyu ağzındaki asansör kulesini,
Topuk; yeraltı işletmeleriyle açık işletmelerde güvenlik amacıyla alınmadan (kazılmadan) bırakılan maden kısımlarını,
Varagel; dolu araba aşağıya inerken boş arabanın yukarıya çıkmasını sağlayan ve karşılıklı ağırlık esasına göre, eğimli düzey üzerinde fren ve halat kullanılarak yapılan taşıma sistemini,
ifade eder.

HAZIRLAYAN : Refah AVCI

MadenOcak_Spot.doc